Στη μέγγενη των εξετάσεων πανελλαδικού χαρακτήρα για την προαγωγή και την απόλυση βάζει και το νέο Επαγγελματικό Λύκειο το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας για την «αναδιάρθρωσης της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης», που αναρτήθηκε στο Διαδίκτυο μετά την 1η πρωινή του Σαββάτου, 10 Αυγούστου.
Το νέο ΕΠΑΛ δεν παραμένει απλώς υποβαθμισμένο και καταφρονεμένο. Επιπλέον, είναι και αποψιλωμένο από ειδικότητες και τομείς-φιλέτα που μετακομίζουν στα ΙΕΚ προς τέρψη των επιχειρηματιών του χώρου. Όμως, το μεγάλο δώρο που γίνεται στις επιχειρήσεις είναι η παραχώρηση φτηνού εργατικού-μαθητευόμενου δυναμικού το οποίο θα προσφέρει 9μηνη εργασία, 28 ωρών την εβδομάδα, χωρίς καμία προστασία και δικαιώματα.
Αναλυτικότερα, στο νέο ΕΠΑΛ θα λειτουργούν δύο κύκλοι σπουδών: Ο δευτεροβάθμιος κύκλος και η Τάξη Μαθητείας. Η Τάξη Μαθητείας είναι προαιρετική και μπορούν να εγγράφονται σε αυτήν όσοι ολοκληρώνουν τον δευτεροβάθμιο κύκλο σπουδών. Η προαγωγή από τάξη σε τάξη και η απόλυση δυσκολεύει και για τα παιδιά που θα επιλέξουν να φοιτήσουν στα ΕΠΑΛ. Και οι μαθητές των Επαγγελματικών Λυκείων είναι υποχρεωμένοι να διαγωνίζονται σε όλα τα μαθήματα, σε θέματα που κατά το 50% θα είναι κοινά για όλους και θα κληρώνονται από τράπεζα θεμάτων.
Στα ΕΠΑΛ θα λειτουργούν οι εξής ομάδες προσανατολισμού: Τεχνολογίας Εφαρμογών που περιλαμβάνει τους Τομείς Πληροφορικής (η οποία εξαφανίζεται παντελώς από το Γενικό Λύκειο), Μηχανολογίας, Ηλεκτρολογίας και Δομικών Έργων, Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, Διοίκησης και Οικονομίας, Γεωπονίας, Τεχνολογίας Τροφίμων και Διατροφής και τέλος Ναυτιλιακών Επαγγελμάτων. Μια σειρά από περιζήτητες ειδικότητες που προσέφεραν τα ΕΠΑΛ μεταφέρονται πλέον στα ΙΕΚ, στον χώρο των οποίων δραστηριοποιούνται μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι. Τα ΙΕΚ λειτουργούν σχεδόν όλους τους παραπάνω τομείς προσφέροντας πολύ περισσότερες ειδικότητες, ενώ αναλαμβάνουν κατ' αποκλειστικότητα και τομείς-φιλέτα, π.χ. τον τομέα Υγείας και Πρόνοιας που καταργήθηκε από τα ΕΠΑΛ, τον τομέα Τουριστικών Επιχειρήσεων, καθώς και τις ειδικότητες της Αισθητικής, της Κομμωτικής, της Διαιτολογίας, της Γραφιστικής κ.ά. Είναι σαφές ότι με τις ρυθμίσεις αυτές ευνοούνται μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι , καθώς ένα μεγάλο τμήμα του μαθητικού δυναμικού σπρώχνεται στην αγκάλη τους.
Όμως, η μαθητεία είναι το μεγάλο δώρο στις επιχειρήσεις, αφού θα εξασφαλίζουν, μέσω του ΟΑΕΔ, και φτηνό εργατικό προσωπικό, αλλά και θα επιδοτούνται επειδή το προσλαμβάνουν. Μάλιστα, η επιδότηση θα διαρκεί για τουλάχιστον δύο έτη και όχι μόνο για ένα 9μηνο, αν ο εργοδότης προσλάβει τον μαθητευόμενο μετά το πέρας της μαθητείας. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στα δικαιώματα του μαθητευόμενου, ενώ το θέμα της πληρωμής του περνάει στα ψιλά. Η μόνη αναφορά που γίνεται είναι ότι με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Οικονομίας, Παιδείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, θα ρυθμιστεί η συμμετοχή του Δημοσίου στις εισφορές και τις αποζημιώσεις μαθητών και εργοδοτών κατά τη διάρκεια της μαθητείας.
Το γεγονός ότι το Επαγγελματικό Λύκειο όχι απλώς παραμένει υποβαθμισμένο, αλλά γίνεται και παράρτημα των επιχειρήσεων με την καθιέρωση του 4ου έτους μαθητείας, φαίνεται από και από την περιγραφή των σκοπών του που στο κοινωνικό κομμάτι περιορίζονται απλώς στην «καλλιέργεια των βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων που είναι αναγκαίες για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και την κοινωνική ένταξη». Στον ρόλο του σχολείου δεν συμπεριλαμβάνονται καν όσα αναφέρονται έστω και τυπικά για τα Γενικά Λύκεια, π.χ. ότι σκοπός είναι η ενδυνάμωση των αξιών της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της συλλογικότητα, της αλληλεγγύης, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της διαφορετικότητας, η διαμόρφωση συνείδησης ενεργού πολίτη κ.ά.
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, το Απολυτήριο του ΕΠΑΛ είναι ισότιμο με το Απολυτήριο του Γενικού Λυκείου. Τέλος και κυρίως για τα μάτια του κόσμου, δίνεται η δυνατότητα εισαγωγής στα ΤΕΙ, μετά από ειδικές πανελλαδικές εξετάσεις σε τέσσερα μαθήματα (2 γενικής παιδείας και 2 ειδικότητας), αλλά δεν ορίζεται το ποσοστό των θέσεων που μπορεί να καταλάβουν οι επιτυχόντες. Θα ορίζεται και αυτό με υπουργική απόφαση. Ακόμα περισσότερο κενή περιεχομένου είναι η ρύθμιση ότι οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ μπορούν να συμμετέχουν στις πανελλήνιες εξετάσεις εισαγωγής σε ΑΕΙ - ΤΕΙ, με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις που ισχύουν για τους αποφοίτους των ΓΕΛ.
Με το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας ορίζονται και όλοι οι φορείς που παρέχουν μη τυπική εκπαίδευση, δηλαδή εκπαίδευση εκτός του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι φορείς αυτοί είναι:
- Οι Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΕΚ) που αντικαθιστούν τις ΕΠΑΣ. Στις ΣΕΚ μπορούν να εγγράφονται οι απόφοιτοι Γυμνασίου. Η φοίτηση είναι τριετής και το τρίτο έτος είναι Μαθητεία.
- Τα ΙΕΚ στα οποία εγγράφονται απόφοιτοι της τυπικής μη υποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ΓΕΛ, ΕΠΑΛ) αλλά και των ΣΕΚ. Η φοίτηση είναι πέντε εξάμηνα με το τελευταίο Πρακτική Άσκηση ή Μαθητεία.
- Το Κολλέγιο που σύμφωνα με το νομοσχέδιο παρέχει μη τυπική εκπαίδευση βάσει των τελευταίων μνημονιακών ρυθμίσεων (ν.4093/2012).
Να σημειωθεί, ότι η Μαθητεία ή και η Πρακτική Άσκηση «τόσο τους ιδιωτικούς όσο και στους φορείς του δημοσίου, είναι δυνατό να χρηματοδοτείται από εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους». Έτσι, οι ιδιωτικοί επιχειρηματικοί όμιλοι δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και κατάρτισης, γίνονται ισότιμοι εταίροι στα εθνικά και κοινοτικά κονδύλια.
Ανάλογα με την εκπαιδευτική μονάδα, καθιερώνονται οι ακόλουθοι τίτλοι επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης:
α. Πτυχίο Γενικού Λυκείου επιπέδου 3, που χορηγείται στους αποφοίτους των Γενικών Λυκείων (ΓΕΛ).
β. Πτυχίο Επαγγελματικής Ειδικότητας επιπέδου 3, που χορηγείται στους αποφοίτους της Γ΄ Τάξης των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ).
γ. Πτυχίο Επαγγελματικής Ειδικότητας επιπέδου 3, που χορηγείται στους αποφοίτους των Σχολών Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΕΚ).
δ. Πτυχίο Επαγγελματικής Ειδικότητας επιπέδου 4, που χορηγείται στους αποφοίτους της Τάξης Μαθητείας των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ).
ε. Δίπλωμα Επαγγελματικής Ειδικότητας επιπέδου 4, που χορηγείται στους αποφοίτους ΙΕΚ.
