Έφτασα στην ΕΡΤ λίγο πριν από τις δώδεκα το μεσημέρι της Πέμπτης, ημέρα της μεγάλης συγκέντρωσης. Ο κόσμος πλημμύριζε την Μεσογείων και τον προαύλιο χώρο του άχρωμου αχανούς κτηρίου. Κι όμως, τα χρώματα των χιλιάδων πολιτών, που είχαν κατακλύσει τον χώρο για να συμπαρασταθούν στους εργαζόμενους της ΕΡΤ, έδιναν έναν πανηγυρικό τόνο. Ήταν εκεί πάρα πολλοί, γεμάτοι αγωνία για το αύριο αλλά και οργισμένοι για την απόφαση της κυβέρνησης Σαμαρά να ρίξει μαύρο στην ΕΡΤ. Με δυσκολία έφτασα στην είσοδο του μεγάλου κτηρίου, που κατ' ευφημισμόν αποκαλείται Ραδιομέγαρο. Ο χώρος είχε πλημμυρίσει από ενεργούς πολίτες. Δεν έλειπαν βεβαίως οι γνωστές "επαναστατικές" ομάδες, που ήθελαν "να σφραγίσουν τις εξελίξεις", αλλά ποιος τους έδινε σημασία, ο κόσμος έδινε τον τόνο.
Η φωνή της Χρύσας Ρουμελιώτη: "Σας μιλάει η Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση", μετέφερε ένα κλίμα Πολυτεχνείου στους συγκεντρωμένους. Όσο να 'ναι, άγγιζε ευαίσθητες χορδές, ξυπνούσε μνήμες... Μπήκα στο κτήριο και τι να δω, ήταν γεμάτο κόσμο όπως σχεδόν έξω, το ίδιο μέσα. Δημοσιογράφοι από όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου για να μεταδώσουν το σιωπητήριο στις πατρίδες τους. Ομολογώ πως συγκινήθηκα περισσότερο από όσο έπρεπε. Ίσως γιατί μια δεκαετία μετά έμπαινα ξανά στο αχανές κτήριο. Αυτή τη φορά όχι ως εργαζόμενος στην ΕΡΤ, αλλά για τις ανάγκες του ρεπορτάζ. Το αδιαχώρητο επικρατούσε και στον πρώτον όροφο, όπου βρίσκεται το στρατηγείο των ειδήσεων. Η αίθουσα σύνταξης έσφυζε από ζωή. Δουλειά και πηγαδάκια ταυτόχρονα. Οι συζητήσεις έδιναν και έπαιρναν. Έφτασα στο γραφείο ρεπορτάζ, τα παλιά λημέρια, και εκεί βούρκωσα. Ένας κόμπος μού έπνιγε τον λαιμό. Φιλιά και χαιρετούρες με συναδέλφους με τους οποίους άλλοτε βρεθήκαμε στο ίδιο μετερίζι και, αξιοποιώντας μια ανάσα ελευθερίας, όλοι μαζί κάναμε ρεκόρ αξιοπιστίας, 87%. Δεν ξέρω αν έσπασε εκείνο το ρεκόρ, πολύ αμφιβάλλω, γιατί μετά άλλαξαν τα πράγματα...
Πρέπει να σφίξω τα δόντια και να καταπιώ τη συγκίνησή μου, μονολογώ, αλλιώς ρεπορτάζ δεν γίνεται. Ευτυχώς, η ένταση της δουλειάς, γιατί εκείνη την ώρα οι συνάδελφοι της ΕΡΤ δούλευαν σκληρά και κάτω από φορτισμένο κλίμα, με επανέφεραν στην... τάξη.
ΝΙΚΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ (αρχισυντάκτης ΝΕΤ): Θα κρατήσουμε ζωντανή την ΕΡΤ
Είδα τον Νίκο Ιωαννίδη να τρέχει το ρεπορτάζ και τις συνδέσεις και τον φώναξα να σταματήσει πέντε λεπτά για να τα πούμε. Οι συνάδελφοί του τον αποκαλούν "Τσε", επειδή έχει τα γνωστά σπασμένα γένια του Τσε Γκεβάρα. Κατάφερα να τον τραβήξω λίγα μέτρα πιο πέρα, σε ένα γραφείο, όπου ξεκινήσαμε την κουβέντα. "Ανατρίχιασα", μου λέει, "μόλις άκουσα την απόφαση για το κλείσιμο". "Έβλεπες τους ανθρώπους να κλαίνε ακούγοντας τον Σαμαρά. Όσο περνάγανε οι ώρες όμως, ο κόσμος της ΕΡΤ άρχισε να συγκεντρώνεται και να δίνει τη μάχη να την κρατήσει ζωντανή", λέει γεμάτος ικανοποίηση για την κινητοποίηση των εργαζομένων της ΕΡΤ, μετά την απόφαση για τον ξαφνικό της θάνατο. "Η συμπαράσταση του κόσμου έξω από την ΕΡΤ μάς δίνει δύναμη, το ίδιο και η συμπαράσταση των συναδέλφων από όλα τα κανάλια από την Ελλάδα και το εξωτερικό", λέει και το πρόσωπό του, παρά την κούραση των ημερών, φωτίζεται από ευχαρίστηση.
Ο Νίκος είναι από το 1995 στην ΕΡΤ, αρχισυντάκτης της εκπομπής "Συμβαίνει τώρα", παίρνει έναν "χρυσό" μισθό, 1.200 ευρώ καθαρά, και φυσικά οργίζεται όταν ακούει τα περί άντρου της διαφθοράς. Αν και για λόγους δεοντολογίας δεν έπρεπε να κάνω το πορτρέτο του, μιας και τον θεωρώ έναν από τα δικά μου παιδιά, που άφησα φεύγοντας πίσω στην ΕΡΤ ο Νίκος ήταν τότε στην πρώτη πενταετία της δουλειάς του στην τηλεόραση. Εκείνη η φουρνιά των νέων παιδιών της ΕΡΤ την κρατά σήμερα ζωντανή και τη στήριξε όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια, χωρίς μάλιστα ανταπόδοση από τη διοίκηση, καθώς, ήταν διαρκώς στην αβεβαιότητα για το αύριο. Έτσι είναι όμως: το ανάστημα των ανθρώπων φαίνεται στα δύσκολα.
Η γενιά αυτή των δημοσιογράφων δουλεύει κάτω από δύσκολες συνθήκες εξαιτίας των συχνών αλλαγών στη διοίκηση και των πολλών "ημετέρων", που φέρνει μαζί της καθεμία. "Κλείσανε τον διακόπτη της δημοκρατίας, αλλά αυτός ο διακόπτης δεν κλείνει" λέει με οργή ο Νίκος. "Δεν είναι μόνο οι 2.600 απολύσεις. Πώς θα λειτουργήσει η πολυφωνία χωρίς δημόσια τηλεόραση"; αναρωτιέται και δίνει την υπόσχεση, που αποτελεί υπόσχεση όλων των εργαζομένων στην ΕΡΤ.
"Θα την κρατήσουμε ζωντανή". Μου 'ρχεται στο νου η φράση του Θουκυδίδη, που μου αρέσει πολύ: "Είναι παράξενη η φύση του ανθρώπου. Περιφρονεί εκείνον που τον κολακεύει και θαυμάζει εκείνον που δεν υποτάσσεται". Δεν την λέω για να μην αισθανθούν πιο μεγάλοι από ό,τι πραγματικά είναι οι συνάδελφοι της ΕΡΤ. Μην βλέπουν τον ίσκιο τους και νομίζουν ότι είναι ο εαυτός τους. Ο αγώνας τους, όμως, είναι αγώνας όλων μας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΕΑ (παρουσιάστρια ΝΕΤ): "Μαμά μου τι είναι άντρο διαφθοράς"
Η δημοσιογράφος και παρουσιάστρια του μεσημεριανού δελτίου ειδήσεων της ΝΕΤ, Σταυρούλα Χριστοφιλέα ήταν αυτή που μαζί με τη συνάδελφό της Χρύσα Ρουμελιώτη, τράβηξαν το κουπί κατά τις πρώτες, φορτισμένες ώρες μετά την απόφαση, σοκ της κυβέρνησης να βάλει λουκέτο στην ΕΡΤ. Και οι δύο είναι πολύ δυναμικές γυναίκες και δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους για θέματα αξιοπρέπειας. Την συνάντησα στην αίθουσα σύνταξης την Πέμπτη το μεσημέρι, ενώ ετοιμαζόταν για έναν ακόμη τηλεοπτικό μαραθώνιο. Πώς αισθάνθηκες όταν κλήθηκες να διαχειριστείς στον αέρα την είδηση του λουκέτου και, πρόσθεσα, αναρωτιέμαι αν αισθάνθηκες σαν Πασιονάρια, σε βοήθησαν τα μανιάτικα γονίδια, της είπα, για να σπάσω λίγο την ένταση που νιώθουν όλοι οι άνθρωποι της ΕΡΤ αυτές τις κρίσιμες όσο και φορτισμένες ώρες.
Πέρασα σχεδόν 22 χρόνια στην τηλεόραση, εγώ ένας...Υδραίος, και ξέρω ότι ο πρώτος κανόνας ενός επιτελικού στελέχους είναι να αποφορτίζει, αλλά να κρατά πάντα σε εγρήγορση τον παρουσιαστή, πριν και κατά τη διάρκεια ενός δελτίου ειδήσεων ή μιας εκπομπής. Άλλωστε το έχω κάνει αρκετές φορές και με τον ίδιο τον Σίμο τον Κεδίκογλου, που υποδύεται σήμερα τον υπουργό με τη ρομφαία. Χαμογέλασε ακούγοντας το Πασιονάρια, αλλά απέφυγε ακόμη και να το σχολιάσει, ίσως γιατί αισθάνεται ότι δεν έκανε τίποτα σπουδαίο πέρα από τη δουλειά της. Έτσι συμβαίνει πολλές φορές με τους δημοσιογράφους. Ενώ ζούνε από τα μέσα ιστορικά γεγονότα, πρέπει να τα αντιμετωπίζουν με μια απόσταση ασφαλείας και να μην ταυτίζονται με αυτά. Χαμογέλασε, λοιπόν, όταν άκουσε για τα μανιάτικα γονίδια και την Πασιονάρια και ξεκίνησε να απαντά.
"Ήμουν αρκετά ψύχραιμη στην αρχή. Αυτή είναι η δουλειά μας. Εκεί που άρχισα να τα χάνω το παιχνίδι σε σχέση με τα συναισθήματα βεβαίως, και σε αυτό ίσως φταίνε τα γονίδια τα μανιάτικα, ήταν όταν άκουσα τον Κεδίκογλου και την επομένη τον πρωθυπουργό να λένε ότι έκλεισαν το άντρο της διαφθοράς, αφήνοντας 2.800 οικογένειες στον δρόμο". Τα παιδιά σου πώς σε αντιμετώπισαν, ρωτάω. "Μαμά μου, τι είναι άντρο της διαφθοράς, μου είπαν. Με πείραξε πολύ, γιατί ο πρωθυπουργός με είπε διεφθαρμένη. Ο κόσμος που με βλέπει, στον δρόμο, στη λαϊκή, στο σούπερ μάρκετ, στο σχολείο των παιδιών μου θεωρεί ότι είμαι άτιμη; Αναρωτιέμαι, θεωρεί ότι είμαι διεφθαρμένη;".
Την βλέπω να σκοτεινιάζει λίγο, σημάδι πως την έχουν θίξει πολύ τα βαριά λόγια του υπουργού και του πρωθυπουργού. "Αυτό ζητώ να εξηγηθεί στον κόσμο", λέει υψώνοντας τη φωνή της, σημάδι κι αυτό πόσο έχει θιγεί από τα αμετροεπή λόγια του πρωθυπουργού. "Εμείς οι εργαζόμενοι στην ΕΡΤ έχουμε ονοματεπώνυμο. Το φύλλο της απόλυσής μας έχει ονοματεπώνυμο. Να μας δώσει τα ονόματα ο πρωθυπουργός. Ποιοι είναι αυτοί που συμμετέχουν στο άντρο της διαφθοράς. Να δώσουν τα στοιχεία, ποιοι πήρανε τι. Ποιοι καταχράστηκαν δημόσιο χρήμα, πού πήγανε οι μίζες, πώς λεηλάτησαν την ΕΡΤ. Η κυβέρνηση έχει διορίσει τη διοίκηση, ας δώσουν τα ονόματα και τα στοιχεία". Φαίνεται πως η μανιάτικη αξιοπρέπεια την κάνει να επαναστατεί μέσα της επειδή θεωρεί ότι θίγεται. Και τώρα τι θα γίνει, την ρωτάω, πώς βλέπεις να εξελίσσεται η κατάσταση;
Απαντά κοφτά σαν να έχει έτοιμη την απάντηση, δεν ταλαντεύεται καθόλου. "Εδώ θα μείνουμε και θα κάνουμε αυτό που ξέρουμε να κάνουμε, ενημέρωση. Ο κόσμος της ΕΡΤ είναι εδώ, ο κόσμος έξω μάς συμπαραστέκεται και μας δίνει δύναμη. Θα είμαστε εδώ όσο υπάρχει ο κόσμος." Η αλήθεια είναι ότι η συμπαράσταση του κόσμου έχει συγκινήσει πολύ τους εργαζόμενους της ΕΡΤ και αυτοί του το ανταποδίδουν.
"Όταν βγήκα έξω, ο κόσμος με αγκάλιαζε, επειδή με ήξερε, αλλά στο πρόσωπό μου στήριζε όλους τους εργαζόμενους της ΕΡΤ. Η ΕΡΤ είναι αυτοί που έμειναν και δίνουν τη μάχη να πάει η εικόνα σε όλο τον κόσμο, γιατί ακόμη και αυτοί που αποφάσισαν να την κλείσουν δεν έχουν καταλάβει τι έκαναν". Επιμένω με τη γνωστή δημοσιογραφική διαστροφή, τι θα γίνει τώρα με την ΕΡΤ. "Θεωρώ ότι δεν ισχύει πως έχει κλείσει η ΕΡΤ. Είμαστε όλοι εδώ για να ενημερώνουμε τον κόσμο και ο κόσμος είναι πλέον εδώ, βοηθάει και συμπαραστέκεται, στέλνει μηνύματα. Για πρώτη φορά υπάρχει η διαδραστική σχέση σε όλη της την αποθέωση".
Γυρίζω την κουβέντα στη συμπαράσταση της ΕBU, που είναι η ένωση των δημοσίων τηλεοράσεων της Ευρώπης, η οποία παραχώρησε τη συχνότητά της για να μείνει στον αέρα η ΕΡΤ. Δεν κρύβει την ικανοποίησή της, χαμογελά αμέσως όταν ακούει για την ΕBU και την έμπρακτη κίνηση αλληλεγγύης, που επέδειξε προς τους εργαζόμενους. "Η στήριξη της ΕΒU είναι ένα χαστούκι γι΄ αυτούς που προχώρησαν στο κλείσιμο. Ένας ευρωπαϊκός φορέας παραχωρεί τη δική του συχνότητα για να μπορεί να είναι στον αέρα η ΕΡΤ, ενώ η κυβέρνηση κλείνει την ΕΡΤ. Είναι κι αυτό ένα δείγμα ότι δεν είμαστε παράνομοι".
Στη συνέχεια, στρέφει τα πυρά της στην κυβέρνηση, η οποία με τις ενέργειές της παραδίδει έναντι πινακίου φακής δικαιώματα που έχει χρυσοπληρώσει η ΕΡΤ. "Κλείνουν έναν οργανισμό, ο οποίος έχει συμβάσεις και δικαιώματα, που έχει πληρώσει η ΕΡΤ. Παραχωρήθηκαν σε ιδιώτη τα δικαιώματα του τελικού τού μπάσκετ. Πώς ο ιδιώτης πήρε δώρο αυτό που είχε πληρώσει η ΕΡΤ;". Με αυτό το ερώτημα τελειώνει αυτή η μικρή συζήτηση-εξομολόγηση με τη Σταυρούλα Χριστοφιλέα, την παρουσιάστρια της ΝΕΤ, η οποία εργάζεται στην ΕΡΤ από το 1989, είναι μητέρα δύο παιδιών και παίρνει τον "παχυλό" μισθό των 1.400 ευρώ καθαρά.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΞΗΡΟΥΧΑΚΗΣ (τεχνικός ΕΡΤ): Είναι ανέντιμος ο τρόπος που την κλείνουν
Ο Γιάννης Ξηρουχάκης είναι ένας από τους τεχνικούς της ΕΡΤ. Εργάζεται στη δημόσια τηλεόραση από το 1989, 24 χρόνια, τα περισσότερα από αυτά στο μοντάζ. Ήταν ο άνθρωπος πίσω από τα "χάι λάιτ", τις πιο σημαντικές στιγμές, των Ολυμπιακών Αγώνων του Σίδνεϋ. "Δουλέψαμε σκληρά ατέλειωτες ώρες για να τα καταφέρουμε", μου λέει. "Πάνω από 17 ώρες την ημέρα, αλλά έπρεπε να το κάνουμε. Όχι ότι δεν ανταμειφθήκαμε γι' αυτό, αλλά δεν τα κλέψαμε ούτε τα πήραμε χωρίς να τα δικαιούμαστε. Έτσι γίνεται στις μεγάλες διοργανώσεις, δεν βγαίνουν αλλιώς". Σήμερα ποιες είναι οι απολαβές σου τον ρωτάω. "1.400 ευρώ καθαρά", μου απαντά, "με 24 χρόνια προϋπηρεσία, παντρεμένος με ένα παιδί". Και τι σου λέει το παιδί σου που ο υπουργός και ο πρωθυπουργός μιλάει για διαφθορά τον ρωτάω.
"Το παιδί είναι πολύ συγκινημένο, λέει ότι έχουμε δίκιο, όπως βλέπουν τα πράγματα αγνά όλα τα παιδιά και προσπαθεί, μέσα από τα social media, να δει τις εξελίξεις και να μας συμπαρασταθεί".
"Αισθάνθηκα προσβεβλημένος όταν ο αρμόδιος υπουργός είπε ότι η ΕΡΤ, την οποία διοικεί επί έναν χρόνο, είναι ένα άντρο διαφθοράς. Αυτά είναι σκοπιμότητες για να κλείσουν την ΕΡΤ . Πιο πολύ με ενοχλεί ο τρόπος που έγινε", συνεχίζει και δεν μπορεί να κρύψει την οργή του, αν και δεν αφήνει λέξεις σκληρές να βγουν από το στόμα του. Αντιδρά με μέτρο ακόμη κι όταν τον πνίγει η οργή. "Δεν σου κρύβω ότι έχω αισθανθεί ντροπή", μου λέει, και φαίνεται να συννεφιάζει, "όταν η διοίκηση έδινε πολλά λεφτά, 200 και 300 χιλιάδες ευρώ τον χρόνο σε ορισμένους. Πολλοί είχαν παγιδευτεί σε αυτή τη λογική. Ήταν όμως λάθος". Και τώρα, τι γίνεται, Γιάννη, πώς τα βλέπεις τα πράγματα και τις αντιδράσεις εντός και εκτός ΕΡΤ; τον ρωτάω. "Είναι συγκινητική η συμπαράσταση του κόσμου" απαντά και τονίζει:
"Πρέπει όλοι να αγωνιστούμε, είναι ανέντιμος ο τρόπος που κλείνουν την ΕΡΤ. Έπρεπε να γίνουν αρκετά· όπως την διοικούσαν, την απαξίωναν. Τα περί ΑΣΕΠ είναι στάχτη στα μάτια. Την κλείνουνε για να τη φτιάξουν στα μέτρα τους."
"Εσύ τι έκανες, σε ποιον τομέα ήσουν, μέχρι την ημέρα που ανακοινώθηκε ο ξαφνικός θάνατος;" τον ρωτάω. "Ήμουν στο μουσείο της ΕΡΤ", μου απαντά και τον βλέπω να μην μπορεί να κρύψει την απογοήτευσή του. Γιατί, τι συμβαίνει; του λέω. "Είχαμε πάρει πέντε εκατομμύρια ευρώ από το ΕΣΠΑ", μου λέει, "για να στήσουμε όλη αυτή τη δουλειά για το ραδιοτηλεοπτικό μουσείο της ΕΡΤ και τώρα τα κονδύλια αυτά φοβάμαι ότι πάνε χαμένα, αφού κλείνει η ΕΡΤ και μαζί μια μεγάλη προσπάθεια που είχε ξεκινήσει". Τον αποχαιρετώ, ευχόμενος καλή δύναμη. "Την χρειαζόμαστε όλοι", απαντά και φεύγει για να πάει να βοηθήσει το τεχνικό τιμ που έχει αναλάβει να κρατήσει ζωντανή στον αέρα την ΕΡΤ.
