Το σκηνικό είναι σχεδόν φουτουριστικό. Μέσα από τα πυκνά φυλλώματα ενός πανέμορφου δάσους, δίπλα σε τρεχούμενα νερά, ξεπροβάλλει ένας πάνοπλος άνδρας των ΜΑΤ με πλήρη εξάρτιση. Πιο κάτω σε μια στροφή του δρόμου που οδηγεί στη Μεγάλη Παναγία, δίπλα σε πανύψηλα πλατάνια, κλούβες των ΜΑΤ παρατεταγμένες και απέναντί τους μια καντίνα. Στον δασικό δρόμο που οδηγεί στις τοποθεσίες, που η εταιρεία πραγματοποιεί έργα, εκατοντάδες πολίτες κάθε μέρα δίνουν το "παρών" προσπαθώντας να σώσουν ό,τι μπορούν.
Τα δακρυγόνα αποτελούν κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Όπως και οι συλλήψεις, η μετάβαση στον Πολύγυρο για να στηρίξουν τους συλληφθέντες, οι εκδηλώσεις κατά της «επένδυσης» και η σκοπιά στα μπλόκα στις εισόδους της Ιερισσού. Ένας ταξιδιώτης που δεν γνωρίζει τη συμβαίνει στην περιοχή θα μείνει έκπληκτος από το σκηνικό που θα συναντήσει.
Όποιος επιχειρήσει να επισκεφθεί την Ιερισσό, είτε από τον δρόμο του Στρατωνίου είτε από τον πάνω δρόμο από το Γομάτι, θα βρεθεί προ εκπλήξεως! Λίγο πριν μπει στο χωριό θα συναντήσει δύο αυτοσχέδια κιόσκια γεμάτα χαμογελαστούς, νέους κυρίως, ανθρώπους να κάθονται, να συζητούν, να πίνουν το καφεδάκι τους ή να τρώνε. Η ματιά του θα πέσει σίγουρα στα δύο μεγάλα πλακάτ με τις γνωστές φιγούρες του Αστερίξ και του Οβελίξ και την παρότρυνση: «Τέρμα πια οι αυταπάτες, ή με τους Ρωμαίους ή με τους Γαλάτες».
Οι καμπάνες δίνουν το σήμα
Για όσους γνωρίζουν την περιοχή, ακόμη κι ένας χωματόδρομος που σε φέρνει στην Ιερισσό από την πλευρά της παραλίας έχει σκαφτεί με γκρέιντερ για τον φόβο των Ιουδαίων, όπως λένε οι κάτοικοι. Για να μην ξαναμπεί η αστυνομία στο χωριό. Κανείς δεν ξεχνά τα δύο παιδιά που είναι στη φυλακή και κυρίως κανείς δεν ξεχνά ότι η αστυνομία έχει στοχοποιήσει και άλλους 18 συγχωριανούς τους.
Όλοι ζουν με τον φόβο νέων συλλήψεων. Γι' αυτό είναι μέρα - νύχτα στα μπλόκα. Μόλις κάνουν την εμφάνισή τους οι κλούβες των ΜΑΤ, ένα τηλεφώνημα αρκεί στον παπά του χωριού και οι ηλεκτρικές καμπάνες της εκκλησίας θα ηχήσουν αναστάσιμα. Είναι το σύνθημα να βγουν οι κάτοικοι από τα σπίτια τους, να κατέβουν στην πλατεία και να φυγαδευθούν όσοι έχουν στοχοποιηθεί από την αστυνομία. Τα φαγητά στα μπλόκα τα φέρνουν οι γυναίκες του χωριού, που είναι ομολογουμένως η ψυχή του αγώνα. Ό,τι τραβά η ψυχή σου. Ανάλογα με τα ήθη και τα έθιμα. Νηστεία τη Μεγάλη Εβδομάδα, κατσικάκι την Κυριακή του Πάσχα και ούτω καθ' εξής.
Τα έξοδα καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από τις μπλούζες που αγοράζει ο κόσμος. Μπλούζες με το λογότυπο «SOS Χαλκιδική. Όχι στην εξόρυξη χρυσού». Κρυμμένες σε ένα φοριαμό, σαν αυτούς που είχαμε στον στρατό, σε όλα τα μεγέθη και όλα τα χρώματα έχουν γίνει στην περιοχή ανάρπαστα. Φοριούνται κυρίως από νέα παιδιά σ' όλη την Χαλκιδική, αλλά και στη Θεσσαλονίκη. «Απ' αυτές καλύπτουμε μεγάλο μέρος των εξόδων μας» λέει μέλος του Συντονιστικού.
Όλοι στα μπλόκα
Στα περίφημα πια μπλόκα συμμετέχουν όλοι. Θεωρούν χρέος και καθήκον τους να συμμετάσχουν. Άλλοι αφήνουν τις δουλειές τους, αφού, όπως λένε χαρακτηριστικά, «δύο παιδιά από μας, δύο συγχωριανοί μας, είναι φυλακή. Γι' αυτά τα παιδιά αγωνιζόμαστε».
Αστυνομία στο χωριό δεν υπάρχει. Το αστυνομικό τμήμα έκλεισε και οι αστυνομικοί που υπηρετούσαν εκεί έφυγαν. Το δημαρχείο το ίδιο. Μόνο μερικοί υπάλληλοι έχουν απομείνει. Άλλωστε η μοναδική εργασία που εκτελεί πλέον ο Δήμος στην Ιερισσό είναι η αποκομιδή των απορριμμάτων. Ο δήμαρχος κρύβεται στην Αρναία. Στο χωριό του. Προς το παρόν κάνει ό,τι μπορεί για να εξασφαλίσει τη στήριξη των υπολοίπων χωριών. Το γνωστό, δηλαδή, "διαίρει και βασίλευε". Της Αρναίας, όπου και κατάγεται, του Νεοχωρίου, του Παλαιοχωρίου, της Στρατονίκης και του Στρατωνίου.
Όποιος επισκεφθεί αυτά τα χωριά θα διαπιστώσει ότι οι δρόμοι τους λάμπουν από καθαριότητα. Και η εταιρεία δεν έχει πρόβλημα να μοιράζει χρήματα. Πότε πληρώνοντας εργαζόμενους για να κάθονται, πότε πληρώνοντας τα έξοδα των αστυνομικών που φυλάνε τις εγκαταστάσεις της. Χαριτολογώντας οι κάτοικοι της Ιερισσού λένε πως όποιος πάει στην εταιρεία και πει πως είναι από εκεί προσλαμβάνεται αμέσως κι ας μην κάνει τίποτε.
Ο τουρισμός αυξάνεται
Στην Ιερισσό, τα Νέα Ρόδα, την Αμμουλιανή και την Ουρανούπολη το επίσημο κράτος απουσιάζει. Δεν είναι τυχαίο ότι τα χωριά αυτά είναι παραθαλάσσια και συνεπώς τουριστικοί προορισμοί.
Τα τελευταία χρόνια ο τουρισμός στα χωριά αυτά αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, αφού χιλιάδες Ρώσοι και Σέρβοι έρχονται με σκοπό να επισκεφθούν το Άγιο Όρος και τις Μονές. Αυτός είναι ένας ακόμη παράγοντας που θα έπρεπε να προβληματίσει έντονα όσους τάσσονται υπέρ της «επένδυσης». Για φανταστείτε στο μέλλον εκατοντάδες βαριά οχήματα φορτωμένα με χώμα να πηγαινοέρχονται στον ένα και μοναδικό δρόμο που οδηγεί στην περιοχή συντροφιά με τουριστικά λεωφορεία και ιδιωτικά ΙΧ!
Στα υπόλοιπα χωριά, που δεν έχουν θάλασσα, το Γομάτι και τη Μεγάλη Παναγία, οι κάτοικοι είναι μοιρασμένοι. Όσοι εργάζονται στην εταιρία είναι υπέρ κι οι υπόλοιποι κατά. Όμως δεν θα βρεις ούτε έναν κάτοικο που να μην εργάζεται ο ίδιος ή κάποιο μέλος της οικογένειάς του στην εταιρεία και να τάσσεται υπέρ της επένδυσης. Όποιος καθίσει στο καφενείο της Ιερισσού θα ακούσει τους κατοίκους να συζητούν μεταξύ τους και να αναρωτιούνται γιατί ένα χρόνο μετά την επίθεση στις εγκαταστάσεις της εταιρείας στις Σκουριές κανείς δεν γνωρίζει ποιοι συμμετείχαν σε αυτή. Μόνο η αστυνομία. Είναι περίεργο, λένε, σε ένα τόσο κλειστό μέρος, όπου όλοι μαθαίνουμε τα πάντα, να μην έχει ακουστεί μεταξύ των κατοίκων τίποτε.
Επόμενο θέμα συζήτησης οι δημοτικές εκλογές. Η αναζήτηση προσώπου κοινής αποδοχής που θα αντιπαρατεθεί με τον υποψήφιο, που όπως λένε με νόημα θα προτείνει η εταιρεία και θα στηρίξουν τα τρία κόμματα της συγκυβέρνησης. Υπάρχουν νέοι άνθρωποι που σκέφτονται να φύγουν στο εξωτερικό σε περίπτωση που η «επένδυση» προχωρήσει. Οι περισσότεροι όμως είναι αποφασισμένοι να μείνουν και ν' αγωνιστούν. Η περιουσία τους είναι το βουνό, η θάλασσα, το νερό. Δεν τα αλλάζουν με όλο τον χρυσό του κόσμου. Και παραδίδουν μαθήματα συντροφικότητας.
Με τα πόδια στις Σκουριές
Την Πρωτομαγιά ανέβηκαν στις Σκουριές με τα πόδια. Την προηγούμενη φορά που ανέβηκαν με τα αυτοκίνητα τούς εγκλώβισαν εύκολα η αστυνομία και τα ΜΑΤ. Δύο χιλιόμετρα άσφαλτος και 7,5 χιλιόμετρα δασικός δρόμος. Σχεδόν είκοσι χιλιόμετρα ποδαρόδρομος κάτω από τον ήλιο.
Το βράδυ της Ανάστασης πήγαν και πάλι στις Σκουριές. «Θα πηγαίνουμε κάθε μέρα» λένε. «Να εμποδίσουμε την εταιρία να συνεχίσει την καταστροφή του δάσους». Και πράγματι πηγαίνουν κάθε μέρα. Όλοι μαζί στα σημεία μέσα στο δάσος που η εταιρεία συνεχίζει να καταστρέφει. Όλοι μαζί στα μπλόκα. Όλοι μαζί στα δικαστήρια στον Πολύγυρο, όταν συλλαμβάνονται και οδηγούνται εκεί συγχωριανοί τους.
Το κέρδος μέσα από την περιπέτεια που υφίστανται είναι ότι σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς ανακάλυψαν την αξία της συντροφικότητας, τη δύναμη της συλλογικότητας και την πίστη στον εαυτό τους, ότι μπορούν όλοι μαζί, κόντρα σε ένα πανίσχυρο κατεστημένο να βγουν νικητές. Κέρδισαν μόνη τη ζωή τους, είτε παλεύοντας με τη θάλασσα είτε με τη γη, είτε τα τελευταία χρόνια με τον τουρισμό. Ό,τι κι αν κάνανε όμως το περιβάλλον ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Τώρα ξαφνικά το κράτος ήρθε για να καταστρέψει τη γενέθλια γη. Και τους τάζει 1.500 θέσεις εργασίας. «Δεν τις θέλουμε» απαντούν όλοι μαζί. «Θέλουμε να φύγουν και να μας αφήσουν ήσυχους. Δεν δίνουμε τη γη μας ούτε για όλο το χρυσάφι του κόσμου».
Κι όμως, φτάσαμε το νερό, η θάλασσα, οι παραλίες, τα δάση, όλα όσα νοσταλγούν δηλαδή οι κάτοικοι των μεγαλουπόλεων και όσα χαίρονται όσοι έχουν την τύχη ή την ατυχία να κατοικούν στην πανέμορφη ελληνική ύπαιθρο, να είναι υπό αίρεση. Όπως έλεγε κι ένας συνάδελφος, του κυβερνητικού ρεπορτάζ, με αφοπλιστική πραγματικά ειλικρίνεια «ο χρυσός της Χαλκιδικής ανήκει σε όλους τους Έλληνες και δεν έχουν δικαίωμα οι Χαλκιδικιώτες να μας στερούν τα έσοδα από την εκμετάλλευση του»!
Όμως το πραγματικό δίλημμα στη Χαλκιδική και στον Κάκκαβο, σε αντίθεση με αυτό που θέλουν να περάσουν οι συγκυβερνώντες και τα κυρίαρχα ΜΜΕ, δεν είναι επένδυση ή ανεργία, «νομιμότητα» ή «αναρχία», αλλά περιβάλλον ή καταστροφή.
Ακόμη κι αν θεωρήσουμε ότι αυτή η καταστροφή θα προσθέσει στα δημόσια ταμεία κάποια εκατομμύρια ευρώ.
Περιβάλλον ή καταστροφή
Για το τελευταίο θα μπορούσαμε να γράψουμε πολλά, όπως η σκανδαλώδης πώληση στον γνωστό κρατικοδίαιτο επιχειρηματία, το χαμηλό τίμημα, οι θέσεις εργασίας που κερδίζονται και οι θέσεις εργασίας που θα χαθούν, το τουριστικό μοντέλο ανάπτυξης της περιοχής την τελευταία εικοσαετία, το οποίο είναι προφανές ότι τίθεται εν αμφιβόλω και πολλά ακόμη.
Αλλά για την οικονομία του κειμένου ας τα παρακάμψουμε όλα. Ας θέσουμε το πραγματικό ερώτημα: Καταστρέφουμε ένα αρχέγονο δάσος, τον υδροφόρο ορίζοντα και ενδεχομένως και τη θάλασσα, μια περιοχή δηλαδή μοναδικού φυσικού κάλλους για τη μεταλλευτική εκμετάλλευση της περιοχής; Κι ας μην σπεύσουν μερικοί να μιλήσουν για τις περιβαλλοντικές μελέτες και την απόρριψη των ενστάσεων των κατοίκων από το ΣτΕ. Τριακόσιες χιλιάδες (300.000) στρέμματα δάσους δόθηκαν στην εταιρεία, όχι φυσικά για να πηγαίνουν περιπάτους οι υπάλληλοί της, αλλά για τις εξορυκτικές δραστηριότητές της.
Να θυμίσουμε απλά ότι στις καταστροφικές πυρκαγιές της Πελοποννήσου το 2007, όπου κόντεψε να πέσει η τότε κυβέρνηση Καραμανλή, κάηκαν συνολικά 975.180 στρέμματα δάσους. Τώρα δίνουμε σχεδόν τα μισά προς εκμετάλλευση, οικεία βουλήσει. «Κυριαρχούμε στη φύση όταν υποτασσόμαστε σ' αυτήν» έλεγε ο Βάκων, που σήμερα θα στεκόταν στο πλευρό των κατοίκων της πατρίδας του Αριστοτέλη.
Η νομολογία χαρακτηρίζει το περιβάλλον «αυτοτελώς προστατευόμενο αγαθό, προκειμένου να εξασφαλισθεί η οικολογική ισορροπία και η διαφύλαξη των φυσικών πόρων προς χάριν των επόμενων γενεών». «Σ' αυτές τις γενιές επιφυλάσσουμε ένα μέλλον στην καλύτερη περίπτωση των 480 ευρώ μηνιαίως, ας μην τους στερήσουμε και το φυσικό περιβάλλον» λένε οι κάτοικοι.
Οι Ιερισσιώτες και τα περισσότερα χωριά της Βορειοανατολικής Χαλκιδικής στέλνουν το δικό τους μήνυμα. Αντιστέκονται σε ένα μέλλον που επέλεξαν άλλοι γι' αυτούς. Σε έναν κόσμο, που οι εταιρείες σε αγαστή συνεργασία με την κεντρική εξουσία και τα κυρίαρχα ΜΜΕ αποφασίζουν ερήμην των τοπικών κοινωνιών. Μήπως εκτός από το να σταθούμε δίπλα τους έχουμε να μάθουμε κάτι απ' αυτούς;
Νέες μεταλλευτικές δραστηριότητες
ΣΚΟΥΡΙΕΣ ΚΑΚΚΑΒΟΥ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ:
Επιφανειακή εξόρυξη (open pit) διαμέτρου 705 μ. / Βάθος 220 μ.
ΛΙΜΝΕΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ:
1η εγκατάσταση απόθεσης «Καρατζάς Λάκκος» 837 στρέμματα / 43.794.000 κ.μ. απόβλητα / ύψος φράγματος / 143 μ.
2η εγκατάσταση απόθεσης «Λοτσάνικο» 432 στρέμματα / 22.344.000 κ.μ. απόβλητα / ύψος φράγματος / 131 μ.
ΜΑΝΤΕΜ - ΛΑΚΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΝΙΚΗΣ:
Εγκατάσταση και λειτουργία βαριάς χημικής βιομηχανίας μεταλλουργίας χρυσού και χαλκού (με μέθοδο, που πρώτη φορά θα εφαρμοστεί παγκοσμίως) / Εγκατάσταση και λειτουργία χημικής βιομηχανίας με μονάδας παραγωγής θειικού οξέος 1.000 τόννων/ημέρα.
ΛΙΜΝΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ:
10.000.000 κ.μ. απόβλητα / ύψος φράγματος / 90 μ.
ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΡΥΠΩΝ:
SO2148 τόννοι / έτος, S 74,2 τόννοι / έτος, Αs, CN, Βαριά μέταλλα
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ:
Υπόγεια και επιφανειακά νερά / Αέριοι ρύποι (σκόνη)
Στα υπόγεια & επιφανειακά νερά (ποταμός Χαβρίας, Συγγιτικός κόλπος).
Σκόνη με βαριά μέταλλα / Όξινη βροχή, όξινη απορροή.
Δυσφήμηση της Χαλκιδικής ως 3ος τουριστικός προορισμός της Ελλάδας.
Μηδαμινά οφέλη για την εθνική οικονομία / Υποβάθμιση, εξαφάνιση άλλων υπαρχουσών δραστηριοτήτων / Μείωση θέσεων εργασίας / Αλλαγή του χαρακτήρα της περιοχής από αγροτουριστική σε βαριά βιομηχανική.
