Συνοψίζοντας απλουστευτικά τα στοιχεία που θα παραθέσουμε, ο Γιώργος Φλωρίδης νομοθετεί (την ακραία τιμωρητική πολιτική), ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης επιτηρεί (τις άθλιες συνθήκες στις ελληνικές φυλακές) και όλοι εμείς πληρώνουμε -μέσω του υπουργείου Οικονομικών- την καταπάτηση των δικαιωμάτων των κρατουμένων στην Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Εξηγούμαστε: Οι ασφυκτικές συνθήκες και ο υπερπληθυσμός στις ελληνικές φυλακές -όπου στοιβάζονται 13.692 κρατούμενοι (στοιχεία της 2ας Μαρτίου), ενώ προβλέπονται μόλις 10.763 θέσεις- θα περίμενε κάποιος να έχουν μεταφραστεί σε καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).
Επειδή το τελευταίο διάστημα δεν υπάρχουν πολλές τέτοιες αποφάσεις, αναζητήσαμε τους λόγους. Και ανακαλύψαμε ένα μοτίβο το οποίο αποτελεί, προφανώς, πολιτική επιλογή της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Συγκεκριμένα, προωθείται σιωπηλά η επιλογή που δίνει το άρθρο 30 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) να λύνονται με φιλικούς διακανονισμούς οι προσφυγές κρατουμένων για παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ, το οποίο αναφέρεται στην απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση λόγω κακών συνθηκών διαβίωσης στις φυλακές. Μέσω των φιλικών διακανονισμών οι προσφεύγοντες κρατούμενοι εισπράττουν χρηματικά ποσά «δίκαιης ικανοποίησης», δηλαδή αποζημιώσεις, προκειμένου η υπόθεση να μην δικαστεί αλλά να διαγραφεί από το πινάκιο.
Με μια αναζήτηση στην επίσημη βάση υλικού του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου HUDOC (Human Rights Documents), η ΑΥΓΗ της Κυριακής βρήκε 12 τέτοιες υποθέσεις που αφορούν προσφυγές μόνο για το 2025 και το 2026, όλες με το ίδιο περίπου περιεχόμενο, οι οποίες σχετίζονται με τις συνθήκες στις ελληνικές φυλακές. Κάθε προσφυγή περιλαμβάνει αρκετούς κρατούμενους.
Έμμεση αλλά ωμή παραδοχή
Για τις συγκεκριμένες υποθέσεις έχει υπάρξει φιλικός διακανονισμός ανάμεσα στην Ελλάδα -η οποία εκπροσωπείται από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους- και στους προσφεύγοντες. Το Ελληνικό Δημόσιο αναλαμβάνει να πληρώσει εντός τριών μηνών ένα συγκεκριμένο ποσό ως αποζημίωση και αυτός ο διακανονισμός υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το τελευταίο εκδίδει μία τυπική απόφαση, η οποία δεν περιέχει κρίση αλλά μόνο αποδοχή του διακανονισμού ως έντιμου. Στην απόφαση επισυνάπτεται και ένας κατάλογος με το ποσό της αποζημίωσης που πρέπει να λάβει κάθε κρατούμενος.
Αυτή η μεθοδολογία φαίνεται να αξιοποιείται συστηματικά, άρα έχει προκύψει ως αποτέλεσμα συγκεκριμένης πολιτικής απόφασης της παρούσας κυβέρνησης. Ο προφανής στόχος είναι να μην υπάρχουν πλέον καταδικαστικές αποφάσεις. Έτσι, θα μπορούν οι κ. Φλωρίδης και Χρυσοχοΐδης να κομπορρημονούν πως, παρότι έχουν αυστηροποιήσει τη νομοθεσία, παρότι η Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης (CPT) καταδεικνύει σε πρόσφατη έκθεσή της τις απάνθρωπες συνθήκες, η χώρα μας δεν έχει καταδικαστεί για παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ, δηλαδή για εξευτελιστική μεταχείριση. Ωστόσο, η καταβολή αυτών των αποζημιώσεων σηματοδοτεί την ξεκάθαρη αποδοχή ότι οι προσφυγές των κρατουμένων είναι βάσιμες. Δηλαδή, ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Με απλά λόγια, η κυβέρνηση Μητσοτάκη αναγνωρίζει ότι οι συνθήκες είναι απάνθρωπες και εξευτελιστικές. Και προτρέχει να καταβάλει αποζημιώσεις πριν έρθει το δικαστήριο να τις επιδικάσει! Καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 39 της ΕΣΔΑ μέσω του «φιλικού διακανονισμού» το εκάστοτε κράτος-μέλος (εν προκειμένω η χώρα μας, εκπροσωπούμενη από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους) αποδέχεται την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συμφωνεί στην καταβολή δίκαιης ικανοποίησης στον προσφεύγοντα.
Ο λογαριασμός στους φορολογούμενους
Η καταβολή των εν λόγω αποζημιώσεων επιβαρύνει φυσικά τον Έλληνα φορολογούμενο. Με βάση τις 12 προαναφερθείσες αποφάσεις του 2025 και 2026, που αποκαλύπτει η ΑΥΓΗ της Κυριακής, το συνολικό ποσό που θα καταβληθεί στους προσφεύγοντες φτάνει συνολικά τα 576.683 ευρώ, χωρίς να υπολογίζουμε τους φόρους που μπορεί να προστεθούν. Ενώ, αν η καταβολή τους καθυστερήσει, καταβάλλονται επιπλέον και τόκοι. Τα ποσά που οφείλονται σε κάθε έναν προσφεύγοντα αναγράφονται με ακρίβεια δεκαδικού, για να αποφευχθούν παρεκτροπές από την πλευρά τού παντελώς αναξιόπιστου σε ζητήματα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ελληνικού κράτους. Είναι, εξάλλου, γνωστό ότι δεν επιτρέπεται συμψηφισμός με τυχόν χρέη του προσφεύγοντος.
Θα έχει ενδιαφέρον να μάθουμε από τους αρμόδιους υπουργούς, εν προκειμένω από τον Μ. Χρυσοχοΐδη που είναι υπεύθυνος για τα Σωφρονιστικά Καταστήματα και τον Κ. Πιερρακάκη, ο οποίος ως υπουργός Οικονομικών είναι αρμόδιος για το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, πόσες και ποιες αποφάσεις του ΕΔΔΑ, πέρα από αυτές που εντόπισε η ΑΥΓΗ, έχουν επικυρώσει φιλικούς διακανονισμούς με προσφεύγοντες κρατούμενους ελληνικών φυλακών για παραβίαση του άρθρου 3. Και ποια ποσά «δίκαιης ικανοποίησης» έχουν συμφωνηθεί αναλυτικά.
Τα παραπάνω έχουν περιέλθει σε γνώση και της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., ο οποίος κατέθεσε την Παρασκευή 13/3/26 ερώτηση ζητώντας στοιχεία από τους δύο προαναφερθέντες υπουργούς σχετικά με τις χρηματικές αποζημιώσεις για τις κακές συνθήκες στις φυλακές.
Έρχονται προσφυγές και εντός συνόρων
Παράλληλα, ο Έλληνας φορολογούμενος πρέπει να γνωρίζει ότι πλέον καλείται να πληρώσει για τις κακές συνθήκες των φυλακών και σε επίπεδο Ελλάδας. Δεδομένου ότι εδώ και περίπου τρία χρόνια υπάρχει ένα ειδικό ένδικο βοήθημα προσφυγής των κρατουμένων σε ελληνικό δικαστήριο, το άρθρο 6Α του Σωφρονιστικού Κώδικα. Τα ελληνικά δικαστήρια μέχρι τώρα ήταν πάρα πολύ φειδωλά στο να δικαιώνουν τους κρατούμενους. Επειδή όμως υπήρξε πίεση από το Στρασβούργο, όπου εδρεύει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να θεσμοθετήσει μια τέτοια προσφυγή, η οποία στην πράξη δεν εφαρμοζόταν. Ωστόσο, έπειτα από κοινή εγκύκλιο της προέδρου και της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου (4/11/24), λόγω της κατάστασης στις ελληνικές φυλακές και της πίεσης του Στρασβούργου, δόθηκε η κατεύθυνση να γίνονται δεκτές (μερικές) τέτοιες προσφυγές. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το πόσες έχουν γίνει δεκτές και πόσα χρήματα έχει πληρώσει ως αποζημίωση για αυτές το Ελληνικό Δημόσιο.
Πρόσφατα πάντως, με διάταξη που πέρασε στα «μουλωχτά» στο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, αυξήθηκε ο ευεργετικός υπολογισμός ποινής σε περίπτωση αποφυγής προσφυγής λόγω κακών συνθηκών κράτησης, καθώς θα δίνεται πλέον 1 πλασματική ημέρα ανά 3-7 ημέρες φυλάκισης, αντί για 10 που ίσχυε μέχρι πρόσφατα. Στόχος του Γ. Φλωρίδη, να επιτευχθεί εμμέσως η αποσυμφόρηση των φυλακών, χωρίς ο ίδιος να κατηγορηθεί από το ακροδεξιό ακροατήριο ότι ψηφίζει νόμο αντίστοιχο με τον... επάρατο (κατά τη Ν.Δ.) «νόμο Παρασκευόπουλου».
