H κλιματική κρίση και τα διαρκώς εντεινόμενα και καταστροφικότερα ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν καθοριστικό παράγοντα αναγκαστικού εκτοπισμού ανθρώπων προς ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και προς την Ελλάδα, καταδεικνύει έρευνα του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) και του WWF Ελλάς.
Η έρευνα βασίστηκε σε μαρτυρίες 70 μεταναστών-προσφύγων που έφυγαν από 17 χώρες (Αφγανιστάν, Ανγκόλα, Μπανγκλαντές, Καμερούν, Κονγκό, Αίγυπτος, Ερυθραία, Γκαμπόν, Ιράκ, Ιράν, Μαρόκο, Πακιστάν, Φιλιππίνες, Σιέρα Λεόνε, Σομαλία, Σουδάν, Συρία) και βρίσκονταν, την περίοδο Μαρτίου-Μαΐου 2025, σε δομές στη Λέσβο, την Αμυγδαλέζα, είτε ήταν εργάτες γης στην Πελοπόννησο, είτε βρίσκονταν στο Βέλγιο.
Όπως επισημαίνεται σε κοινή ανακοίνωση, η έρευνα εστιάζει στη Μεσόγειο δεδομένου ότι αποτελεί έναν σημαντικό μεταναστευτικό διάδρομο από την Αφρική και την Ασία, με την Ελλάδα να λειτουργεί ως βασική πύλη εισόδου προς την Ευρώπη. Μέσα από τις αφηγήσεις, η μελέτη εξετάζει πώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα, π.χ. πλημμύρες, ξηρασίες και καύσωνες, που συνδέονται άμεσα με την κλιματική αλλαγή, αλληλεπιδρούν με παραδοσιακούς παράγοντες μετανάστευσης, όπως η φτώχεια, οι ένοπλες συγκρούσεις και οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διευκρινίζεται δε ότι αν και οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται με διάφορους τρόπους τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής στην απόφαση τους για μετακίνηση, τα ευρήματα δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι κλιματικές καταστροφές λειτούργησαν ως κρίσιμος παράγοντας για το φευγιό τους, από τις χώρες καταγωγής τους.
Κατά την ανακοίνωση, η έρευνα καταρρίπτει την αντίληψη ότι οι «κλιματικοί μετανάστες» αποτελούν ένα μελλοντικό σενάριο και δείχνει ότι πολλοί έχουν ήδη φτάσει στην Ευρώπη, αναζητώντας ασφαλέστερες συνθήκες διαβίωσης. Συνδέοντας τις προσωπικές μαρτυρίες με επαληθεύσιμα κλιματικά γεγονότα, η μελέτη δείχνει ότι ο κλιματικός εκτοπισμός είναι ήδη μια πραγματικότητα και τα ευρήματά της αναδεικνύουν την ανάγκη να αναγνωριστεί η κλιματική μετανάστευση ως γεγονός και παράλληλα να ενισχυθεί η κλιματική δράση στον Παγκόσμιο Νότο προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες του εκτοπισμού, υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση.
Ταυτόχρονα εξηγεί οι όροι «Παγκόσμιος Βορράς» και «Παγκόσμιος Νότος» χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν μια κοινωνικοοικονομική και πολιτική διαίρεση του κόσμου, που διαχωρίζει τα πλουσιότερα, αναπτυγμένα έθνη από τα λιγότερο αναπτυγμένα. Ο Παγκόσμιος Βορράς περιλαμβάνει τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη, το Ισραήλ, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Ο Παγκόσμιος Νότος συνήθως περιλαμβάνει την Αφρική, τη Λατινική Αμερική, την Καραϊβική, την Ασία και την Ωκεανία (εκτός της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας).
