Για ύστατη και κρίσιμη στιγμή και τελευταία ευκαιρία προκειμένου να αναχαιτιστεί η ευλογιά των αιγοπροβάτων προτού καταστραφεί ο κτηνοτροφικός κλάδος κάνει, τώρα, λόγο η κυβέρνηση μετά από 15 μήνες ανεπαρκούς και αποτυχημένης διαχείρισης κι ενώ η κατάσταση, ιδίως το τελευταίο διάστημα, έχει ξεφύγει και οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε δεινή κατάσταση βγαίνοντας πλέον στους δρόμους.
Με την κλιμάκωση των αγροτικών κινητοποιήσεων να προετοιμάζεται σε όλη τη χώρα, η κυβέρνηση αυτή την εβδομάδα βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη επικοινωνιακή κινητικότητα προαναγγέλλοντας μέτρα για την κτηνοτροφία που όμως θα εξειδικευτούν την ερχόμενη εβδομάδα, ενώ η εφαρμογή τους θα γίνει στο μέλλον, καθώς ήδη οι αλλαγές για πιο άμεσες αποζημιώσεις στις θανατώσεις θα ξεκινήσουν από το 2026.
Ωστόσο η κατάσταση παραμένει στο «κόκκινο» καθώς είναι χαρακτηριστικό ότι αυτό το μήνα, σε 12 μόλις ημέρες (3-14/11) τα κρούσματα έφτασαν συνολικά τα 138 (π.χ τον Οκτώβριο ανέρχονταν σε 363), ενώ από τον Αύγουστο 2024 έως σήμερα οι θανατώσεις ζώων έχουν σκαρφαλώσει στις 417.365 και τα κρούσματα στα 1.702.
Τα στοιχεία αυτά παρουσιάστηκαν σήμερα, κατά την πρώτη ενημέρωση της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής για την Αντιμετώπιση και Διαχείριση της Ευλογιάς, και συγκεκριμένα από τον πρόεδρό της, πρύτανη του πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χ. Μπιλλίνη, παρουσία και του γενικού γραμματέα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης Σ. Πρωτοψάλτη.
20 προτάσεις-μέτρα
Η Επιτροπή εισηγήθηκε στο υπουργείο συνολικά 20 μέτρα, που όπως φαίνεται δεν θα εφαρμοστούν στο σύνολό τους, αφού σύμφωνα με τον κ. Πρωτοψάλτη η ηγεσία θα αποφασίσει ποια εξ αυτών θα υιοθετηθούν και σε ποια μορφή, ενώ σχετικές ανακοινώσεις θα γίνουν...προσεχώς.
Σε σχέση με το αν έχουν κοστολογηθεί ο γενικός γραμματέας είπε μόνο ότι ζητήθηκε από την Επιτροπή να προτείνει μέτρα-λύσεις, χωρίς να υπάρχει όρος περί κοστολόγησης των μέτρων, ενώ σημείωσε γενικώς και αορίστως ότι οι πόροι που θα χρειαστούν για την αντιμετώπιση της ευλογιάς θα εξασφαλιστούν, σύμφωνα και με διασφαλίσεις από την αντιπροεδρία της κυβέρνησης.
Ειδικότερα η εισήγηση της Επιτροπής περιλαμβάνει τα εξής μέτρα:
ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
1.Αυστηροποίηση πλαισίου κυρώσεων για μεγαλύτερη εφαρμοσιμότητα των μέτρων βιοασφάλειας
2.Καμία χαλάρωση περιορισμών ενόψει εορτών
3.Ενίσχυση κτηνιατρικού προσωπικού, να γίνουν περισσότερες προσλήψεις από τις Περιφέρειες και τις ΔΑΟΚ για να γίνονται έλεγχοι βιοασφάλειας επί 24ωρου βάσεως
4.Νέα (6) πιστοποιημένα εργαστήρια σε διάφορες περιοχές της χώρας
5.Απαγόρευση κυνηγιού στις απαγορευμένες ζώνες και υποχρεωτική απολύμανση
6.Δειγματοληπτικές εξετάσεις στις “καθαρές” περιοχές (μεταφορές ζώων)
ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ
7.Απαγόρευση εισόδου οχημάτων που μεταφέρει ζώα ή ζωοτροφές σε συνοριακούς σταθμούς και πλοία, χωρίς προειδοποίηση 48 ωρών πριν της κτηνιατρικής υπηρεσίας
8.Υποχρεωτική απολύμανση εκτροφών και οχημάτων
9.Βιβλία εισόδου και κίνησης οχημάτων
10.Σταθμοί απολύμανσης 24ωρης λειτουργίας (πρόσληψη προσωπικού και ειδικές τάφροι με απολυμαντικά, 10λεπτη διαδικασία, συντονισμός των απολυμάνσεων κλπ)
11.Διακίνηση ζωοτροφών, απελευθερώνεται η προμήθεια αφού έχουν εξασφαλιστεί όλοι οι κανόνες βιοασφάλειας.
ΜΕΤΡΑ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΤΡΟΦΗΣ
12.Κτηνίατροι εκτροφής, ενεργοποιείται σχετική διάταξη (υπάρχει πλαίσιο από το 2016), κάθε εκμετάλλευση θα έχει έναν κτηνίατρο εκτροφής, ο οποίος θα πληρώνεται από το κράτος
13.Υποχρεωτική εκπαίδευση βιοασφάλειας
14.Πιστοποιητικό εμπορευσιμότητας, για όλες τις Περιφέρειες, το οποίο θα το παίρνει όποια μονάδα εφαρμόζει τα μέτρα βιοασφάλειας και πιστοποιείται από τον κτηνίατρο εκτροφής που έχει προσλάβει, με βάση το οποίο θα μπορεί να πωλεί προϊόντα, αλλιώς δεν θα μπορεί να διαθέσει τα προϊόντα του.
ΜΕΤΡΑ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ
15.Σταθμοί απομόνωσης (καραντίνα) ζώων που έχουν μετακινηθεί εντός ή εκτός χώρας για 30 ημέρες (ανά 50-70 ζώα ανά εκτροφέα) κι εφόσον δεν έχουν μολυνθεί θα κατευθύνονται στις εκτροφές για τις οποίες προορίζονται
16.Έγκαιρη θανάτωση και ταφή, εντός 72 ωρών το αργότερο, καθώς οι καθυστερήσεις σε ταφές έχουν οδηγήσει σε διασπορά της νόσου (π.χ Σέρρες)
ΜΕΤΡΑ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΓΑΛΑΚΤΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ
17.Ορισμός κτηνιάτρων και δηλώσεις εκτροφών που θα παίρνουν τουλάχιστον 10 δείγματα σε κάθε παραλαβή γάλακτος και θα στέλνονται στο εργαστήριο αναφοράς ώστε να διασφαλίζεται ότι η μονάδα είναι ελεύθερη από το νόσημα και επίσης υποχρεούνται τους τελευταίους 6 μήνες να στέλνουν εγγράφως από ποιες εκτροφές πήραν γάλα και ποιο διάστημα
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
18.Άμεσες αποζημιώσεις με 50% προκαταβολή της αξίας των ζώων που θανατώνονται και στη συνέχεια όταν θα γίνει η εκκαθάριση του ποσού να πιστώνεται στους κτηνοτρόφους το υπόλοιπο
19.Οικονομική ενίσχυση για 6+6 μήνες (στο πρότυπο του covid) για εκείνους των οποίων τα ζώα θανατώνονται και δεν μπορούν να ασκήσουν το επάγγελμα, ώστε να μπορέσουν να επιβιώσουν και να μην απομακρυνθούν από το επάγγελμα και να υπάρξει δυνατότητα στη συνέχεια να πάρουν άτοκο δάνειο για να γίνει ανασύσταση της μονάδας, εφόσον εγγυηθούν ότι για τα επόμενα 15 χρόνια αυτή η μονάδα θα συνεχίσει να ασκεί δραστηριότητα.
20.Ειδικό επίδομα απαγόρευσης βόσκησης, ώστε να καλυφθούν τα επιπλέον κόστη διατροφής των ζώων που βρίσκονται κλεισμένα μέσα.
Ευθύνες και συνδρομή κτηνιάτρων
Αξίζει να σημειωθεί ότι παρακολουθώντας την πορεία της νόσου η πλήρης χαλάρωση των μέτρων βιοασφάλειας την περίοδο του περασμένου Πάσχα (12-20 Απριλίου 2025), οδήγησε αμέσως μετά σε εκτόξευση των κρουσμάτων, δηλαδή σύμφωνα με τον κ. Μπιλλίνη «το πληρώσαμε» και πλέον δεν θα υπάρξει καμία έκπτωση, ενόψει των εορτών των Χριστουγέννων.
Με δεδομένη τη σοβαρή υποστελέχωση των υπηρεσιών σε σχέση με τις τεράστιες διαστάσεις της νόσου, ο κ. Πρωτοψάλτης αναφέρθηκε σε ένα είδος «επιστράτευσης» όλων των διαθέσιμων κτηνιάτρων του Δημοσίου όπως και των στρατιωτικών αλλά και ιδιωτών. Ως προς τους ιδιώτες σημείωσε ότι θα γίνουν γρήγορες προσλήψεις, όχι μόνιμες, αλλά με σχέση περιορισμένου χρόνου και «τρόπο ελκυστικό» ως προς την αμοιβή-αποζημίωσή τους που συζητείται με το υπουργείο Οικονομικών και μάλιστα ετοιμάζεται σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) προς το σκοπό αυτό. Εδώ σημείωσε “δεν θα εγκλωβιστούμε ούτε σε συντεχνιακές αντιλήψεις ούτε σε παρωχημένες αντιλήψεις για το τι κάνει κανείς” μιλώντας για γρήγορες κινήσεις και ευελιξία.
Κάθε εκμετάλλευση θα έχει κτηνίατρο εκτροφής και προς αυτό το σκοπό ενεργοποιείται σχετική, παλαιά διάταξη με αλλαγές -δεδομένου ότι υπάρχει πλαίσιο και ειδικότερα μητρώο για κτηνίατρο εκτροφής από το 2016- ο οποίος θα πληρώνεται από το κράτος και δεν θα επιβαρύνεται ο παραγωγός.
Επιπλέον επισημάνθηκε ότι το τελευταίο διάστημα όσοι φορείς έχουν αρμοδιότητα δηλαδή υπουργείο, Επιτροπή, Περιφέρειες, ΔΑΟΚ, αστυνομικές και λιμενικές αρχές, κτηνιατρικές υπηρεσίες έχουν στενότερη συνεργασία, καθώς κατά τον κ. Πρωτοψάλτη «είμαστε όλοι συναρμόδιοι και συνυπεύθυνοι», ενώ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην αυξημένη αστυνόμευση και στην ευθύνη των ίδιων των κτηνιάτρων για την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας.
Πάντως, για τις καθυστερήσεις στην καταβολή των αποζημιώσεων σε κάποιες περιπτώσεις «που δημιουργούν αγανάκτηση στους κτηνοτρόφους», ο γενικός γραμματέας επέρριψε ούτε λίγο ούτε πολύ την ευθύνη στις Περιφέρειες και αναφέρθηκε στο νέο μοντέλο που θα έρθει με την άμεση προκαταβολή της αποζημίωσης.
Παράνομοι εμβολιασμοί και lockdown
Παράλληλα σε σχέση με τον εμβολιασμό που δεν ενδείκνυται καθώς δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο και υπάρχουν φόβοι για περιορισμούς στη διακίνηση προϊόντων (π.χ φέτα) λόγω ενδημικής κατάστασης, ο κ. Μπιλλίνης αποκάλυψε ότι πολλοί κτηνοτρόφοι έχουν εμβολιάσει παράνομα τα ζώα τους, μιλώντας για πάνω από 1 εκατομμύριο δόσεις εμβολίου που έχουν γίνει, και σημειώνοντας μάλιστα ότι τα παράνομα εμβόλια μπορούν να συντείνουν στην εξάπλωση της νόσου.
Σε σχέση με το ενδεχόμενο να επιβληθεί η έσχατη λύση, το lockdown, ο ίδιος ανέφερε ότι βοηθά ο καιρός μέχρι στιγμής για τη μείωση των κρουσμάτων και εάν εφαρμοστούν τα μέτρα βιοασφάλειας στο μέγιστο βαθμό δεν θα υπάρξει lockdown, κάτι που πάντως θα επανεκτιμηθεί ανάλογα με την επιδημιολογική εικόνα.
Σημείωσε ότι υπάρχει «ταβάνι» κρουσμάτων ευλογιάς, δηλαδή ένα όριο για την επιβολή lockdown, χωρίς να το αποκαλύψει, αλλά όπως τόνισε «ευελπιστώ ότι δεν θα φτάσουμε εκεί».
Επιπλέον αναφέρθηκε ότι είναι ύψιστη προτεραιότητα να παραμείνουν καθαρές οι περιοχές χωρίς κρούσματα και η απογοητευτική εξέλιξη με κρούσμα στην Κεφαλλονιά. Όπως επισημάνθηκε υπάρχουν πληροφορίες βάσει των οποίων το κρούσμα προήρθε από την Αιτωλοακαρνανία που έχει σοβαρό πρόβλημα, με παράνομες μετακινήσεις ζώων και σαφή παραβίαση των μέτρων, ιδίως πατώντας στα κενά των σταθμών απολύμανσης (βράδια, Σαββατοκύριακα), υπόθεση που έχει πάρει το δρόμο προς τον εισαγγελέα.
Αποζημιώσεις-στήριξη
Με τεράστια καθυστέρηση άλλωστε προχωρά το μείζον ζήτημα των αποζημιώσεων των πληγέντων κτηνοτρόφων χωρίς πάντως να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ο τρόπος υπολογισμού της στήριξης του χαμένου εισοδήματος των παραγωγών των οποίων θανατώθηκαν τα ζώα. Σύμφωνα με τον κ.Πρωτοψάλτη το μοντέλο θα είναι ότι από τη στιγμή που υπάρχει θανάτωση ζώου βεβαιωμένη από κτηνιάτρους δημιουργείται δικαίωμα αποζημίωσης και πλέον θα δίνεται άμεσα προκαταβολή και μετά θα ακολουθείται η διαδικασία με την κατάθεση δικαιολογητικών κλπ, σε αντίθεση με ό,τι γίνεται σήμερα. Πάντως, οι λεπτομέρειες θα περιληφθούν σε μια ΚΥΑ που θα είναι έτοιμη έως το τέλος του έτους, ώστε οι αποζημιώσεις που θα ξεκινήσουν από το 2026 να εμπίπτουν στο νέο μοντέλο.
Ως προς την έκτακτη ενίσχυση, ανέφερε ότι θα δοθεί τουλάχιστον ένα ποσοστό από το χαμένο εισόδημα καθώς ακόμη δεν έχει καταλήξει ο τρόπος υπολογισμού του και συνακόλουθα το ποσοστό της κάλυψής του. Το χαμένο καθαρό εισόδημα από τις θανατώσεις θα προσδιοριστεί πιθανότατα ανά μονάδα, ανά θανατωμένο ζώο, ενώ υπάρχει σκέψη να «πατά» πάνω στην ΚΥΑ για τις θανατώσεις δηλαδή να λαμβάνονται υπόψη στοιχεία όπως το φύλλο και η ηλικία του ζώου, η ποσότητα γάλακτος που παρήγαγε είτε με μέσο όρο είτε με ιστορικά στοιχεία κλπ και “να γίνει όσο πιο ουσιαστικό γίνεται ως προς το ποσοστό κάλυψης”.
Σε κάθε περίπτωση το μέτρο αυτό για τη στήριξη της απώλειας εισοδήματος και όσα προανήγγειλε ο πρωθυπουργός θα εξειδικευτούν την επόμενη εβδομάδα.
Σύμφωνα με το γενικό γραμματέα, μέχρι σήμερα για την ευλογιά έχουν δοθεί 48 εκατ. ευρώ στις Περιφέρειες για να καλύψουν λειτουργικές δαπάνες των Περιφερειών και για την αποζημίωση κτηνοτρόφων για τα θανατωμένα ζώα, με τη Ανατολική Μακεδονία-Θράκη και την Θεσσαλία να έχουν λάβει τα μεγαλύτερα ποσά (17,65 και 16,46 εκατ. αντίστοιχα). Η αποζημίωση στους κτηνοτρόφους ανά θανατωμένο ζώο φθάνει έως τα 250 ευρώ.
