Στην ελεύθερη οικονομία τα πάντα μετρώνται σε χρόνο που είναι χρήμα. Τώρα που το δεύτερο λείπει, η αξία του χρόνου πρέπει να ξαναμετρηθεί αλλιώς. Δράσεις αλληλεγγύης ξεφυτρώνουν από παντού ως απάντηση στις πολιτικές της λιτότητας και της εξαθλίωσης. Ένα άλλο μοντέλο ζωής, μια άλλη πρόταση, όπου οι λέξεις ηχούν διαφορετικά. Μπορεί το ίδιο να ισχύει και για μια τράπεζα;
Πριν από λίγες μέρες δημιουργήθηκε από το δίκτυο αλληλεγγύης "Ανάσα" η Τράπεζα Χρόνου "Ερμής" στη Νέα Ερυθραία. Η πρώτη συνέλευση δεν αποτέλεσε συνάντηση μεταξύ φίλων και γνωστών. Φοιτητές, άνεργοι γονείς, συνταξιούχοι, άνθρωποι που μένουν στα βόρεια προάστια, αλλά δεν είναι οι τύποι με τις βίλες όπως φαντάζονται οι περισσότεροι, μαζεύτηκαν και μίλησαν για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητα τους. Συμφώνησαν ότι μόνος τρόπος να τα καταφέρουν είναι να στηρίξουν ο ένας τον άλλο.
Ο καθένας έβαλε δίπλα από τ' όνομά του δύο, τρεις ή και περισσότερες υπηρεσίες που μπορεί να προσφέρει. Ο Mιχάλης βοηθά με τα υδραυλικά και με τις χειρωνακτικές εργασίες, ο Στάθης με τη θέρμανση, η Μελίνα με μαθήματα ξένων γλωσσών στα πιτσιρίκια. Όπως προδίδει ο τίτλος της, η Τράπεζα είναι ένα δίκτυο ανταλλαγής υπηρεσιών και γνώσεων με μονάδα τον χρόνο αντί του χρήματος. Μία ώρα για την επισκευή του χαλασμένου νιπτήρα στο σπίτι του Στάθη εξισώνεται με μια ώρα για το βάψιμο της καγκελόπορτας του Μιχάλη που έφτιαξε τον νιπτήρα. Η συναλλαγή δεν είναι απαραίτητο να γίνεται μεταξύ των ίδιων ατόμων. "Δεν χρειάζεται να λάβεις μία υπηρεσία από το ίδιο άτομο στο οποίο θα προσφέρεις τη δική σου, αλλά και από οποιοδήποτε άλλο μέλος", αναφέρεται στο καταστατικό. Η λογική είναι "προσφέρουμε χρόνο και ζητάμε χρόνο", εκτός κι αν πρόκειται για "υλικά", όπου εκεί μπορεί να χρειαστεί κάποιο πόσο.
Ιατρικές εξετάσεις μετά από τρία χρόνια
"Έκανα ιατρικές εξετάσεις μετά από τρία χρόνια", λέει στην "Α" ο Στάθης Γρίβας. Το βιβλιάριό του είχε λήξει το 2010, αλλά ο γιατρός της... παρέας τον βοήθησε. "Θα του τ' ανταποδώσω μόλις μου το ζητήσει". Πίεση χρόνου δεν υπάρχει. Οι αυστηρές προθεσμίες, οι προειδοποιήσεις κι ο εκφοβισμός αποτελούν μονοπώλιο των τραπεζιτών όπως τους ξέρουμε. Οι τύποι που πριν μπουν στην τράπεζα έχουν κατέβει από το πολυτελές τους αυτοκίνητο και λίγα λεπτά αργότερα παίρνουν τηλέφωνο την άπορη οικογένεια για να της... υπενθυμίσουν την οφειλή της.
Ο κ. Γρίβας ήταν ιδιοκτήτης επιχείρησης θέρμανσης, που ξεκίνησε την πορεία της το 1995 κι έφτασε σύντομα να έχει γεμάτα ταμεία, "απασχολώντας ακόμα και 12 εργαζόμενους". Τα τελευταία χρόνια η πτώση των εσόδων λόγω της οικονομικής και πολιτικής κρίσης, άλλαξαν τα δεδομένα.. Το 2011 μπήκε λουκέτο στο μαγαζί κι "από τότε κάνω περιστασιακές δουλειές". Τα έσοδά του δεν επαρκούν πια για να καλύψει τις ανάγκες που υπάρχουν. "Το σκεφτόμαστε δυο και τρεις φορές αν θα χρησιμοποιήσουμε τ' αμάξι", παραδέχεται. Με τους λογαριασμούς "δεν αντιμετωπίζω πρόβλημα για την ώρα", αλλά, προσθέτει, "δεν πληρώνω χαράτσια".
Μιλάμε για αλληλοβοήθεια
Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζει ο Μιχάλης Καλοκαιρινός, 55 χρόνων. Πριν ξεσπάσει η κρίση είχε καταφέρει να στρώσει τη ζωή του, να βγάζει ένα αξιοπρεπές μεροκάματο και μαζί με τη γυναίκα να συντηρούν την οικογένειά τους χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα και στερήσεις. Όπως πολλά παιδιά, έτσι κι η κόρη τους σπούδασε, πήρε πτυχίο και πλέον κάνει μεταπτυχιακό. "Αν θέλει να συνεχίσει όμως, τώρα πρέπει να βρει δουλειά, δεν μπορούμε πια να καλύπτουμε τα έξοδα", αναφέρει αρχικά περιγράφοντάς την τωρινή οικονομική κατάσταση της οικογένειας. "Παλιότερα είχα μαγαζί με είδη ζωγραφικής, όμως πλέον δεν βγαίνω". Τα τελευταία δύο χρόνια αφήνει τα τιμολόγια του ΤΕΒΕ να τρέχουν απλήρωτα, προσπαθώντας να κρατηθεί στην αγορά για να 'χει κάποια έσοδα. Δίνοντας μικρές δόσεις, προσπαθεί να τα βγάλει πέρα, ωστόσο "στερούμαστε βασικά αγαθά, κυρίως φάρμακα".
Ακόμα και "άνθρωποι με μεγάλες περιουσίες" βρίσκονται σε δεινή θέση λόγω της κρίσης. Ωστόσο, οι περισσότεροι "ντρέπονται να μοιραστούν το πρόβλημα τους. Τους ενδιαφέρει περισσότερο τι θα πει ο κόσμος παρά να φάνε". Οι συνεχώς αναπτυσσόμενες δομές αλληλεγγύης μπορούν να συμβάλλουν στην αλλαγή της κατάστασης. "Πρέπει να καταλάβει ο κόσμος ότι δεν μιλάμε για επαιτεία, αλλά για αλληλοβοήθεια".
