Κακοτεχνίες, συγχωνεύσεις, υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση, διώξεις, ΕΔΕ είναι μόνο μερικές από τις λέξεις-κλειδιά που συμπυκνώνουν την πραγματικότητα που βιώνουν εκπαιδευτικοί, γονείς και παιδιά στα σχολεία. Σε μια προσπάθεια να ανοίξει ακόμη περισσότερο στην κοινωνία η συζήτηση για τις προκλήσεις της δημόσιας Εκπαίδευσης, η Ομάδα Πειραματόζωων Εκπαιδευτικών δημοσιοποίησε πρόσφατα το «Παρατηρητήριο της Εκπαίδευσης για το έτος 2024», το οποίο συνθέτει τη μεγάλη εικόνα της εκπαιδευτικής πολιτικής που ασκείται σήμερα.
Στις αρχές του 2023 μια ομάδα περίπου δέκα εργαζομένων στον χώρο της δημόσιας Εκπαίδευσης (νηπιαγωγών, δασκάλων, καθηγητών/τριών), που συμπλήρωναν δύο χρόνια από τον διορισμό τους και περίμεναν -μάταια- την αυτοδίκαιη μονιμοποίησή τους, συγκρότησαν την Ομάδα Πειραματόζωων Εκπαιδευτικών με αιχμή του δόρατος την ατομική αξιολόγηση. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, σταδιακά όμως δημιουργήθηκε μια πανελλαδική κοινότητα στήριξης και ενημέρωσης για την απεργία-αποχή που απαριθμεί εκατοντάδες μέλη.
Ο κόσμος που συγκροτεί και πλαισιώνει την Ομάδα σε μεγάλο ποσοστό έχει αναπτύξει τα προηγούμενα χρόνια έντονη κινηματική δράση -με πολυετή προϋπηρεσία ως αναπληρωτές/τριες μέχρι τον διορισμό τους- και κινείται εντός των συνδικαλιστικών οργάνων των εκπαιδευτικών. «Αυτές είναι οι αυτοοργανωμένες πρωτοβουλίες εκπαιδευτικών -γιατί υπάρχουν κι άλλες-, αλλά είμαστε και πολύ ενεργά μέλη των σωματείων μας. Κινούμαστε παράλληλα και σε πολλές περιπτώσεις ενδυναμώνουμε τον κόσμο και τον ενθαρρύνουμε να συμμετέχει στα σωματεία του. Λειτουργούμε ως ένα παράλληλο δίκτυο» εξηγεί μιλώντας στην ΑΥΓΗ της Κυριακής η Όλγα Φέτση, εκπαιδευτικός σε Δημοτικό Σχολείο Ειδικής Αγωγής στη Θεσσαλονίκη και μέλος της Ομάδας.
Κακοτεχνίες, διώξεις, λουκέτα
Στο πλαίσιο των δράσεών της η Ομάδα Πειραματόζωων Εκπαιδευτικών προχώρησε πρόσφατα στη δημοσιοποίηση ενός «Παρατηρητηρίου της Εκπαίδευσης για το 2024» και σ’ αυτό έχουν συγκεντρώσει -αξιοποιώντας υλικό από διάφορες διαδικτυακές ενημερωτικές ιστοσελίδες και από αναρτήσεις φορέων της Εκπαίδευσης- ειδήσεις που αποτυπώνουν την κατάσταση που βιώνουν σήμερα τα μέλη των σχολικών κοινοτήτων. «Νιώσαμε την ανάγκη να γίνει μια καταγραφή και μια διάχυση στον κόσμο γιατί βλέποντας τα γεγονότα αποσπασματικά δεν μπορούσε να αποτυπωθεί όλη η εικόνα της Εκπαίδευσης αυτή τη στιγμή. Οπότε σκεφτήκαμε ότι θα ήταν καλό να υπάρχει μια καταγραφή σε μια χρονιά που συνέβησαν εκατοντάδες πράγματα διαφορετικής φύσης, που όλα μαζί όμως επηρεάζουν την Εκπαίδευση με έναν τρόπο πολύ αρνητικό» επισημαίνει η ίδια. Τόνισε δε ότι ήταν μια δουλειά πολύ απαιτητική, ειδικά για ανθρώπους που δεν είναι επαγγελματίες ερευνητές ή δημοσιογράφοι, η οποία διήρκησε αρκετούς μήνες και κατέληξε σε ένα πολυσέλιδο κείμενο, 200 σελίδων περίπου, που καλύπτει σε σημαντικό βαθμό τις ειδήσεις που καταγράφηκαν το προηγούμενο έτος.
Εκπαιδευτικοί που αντιστέκονται στην κατηγοριοποίηση των δημόσιων σχολείων, τοπικές κοινωνίες που ξεσηκώνονται ενάντια στην υποβάθμιση των σχολείων τους, επιστολές διαμαρτυρίας, ψηφίσματα και αγωνιστικές κινητοποιήσεις αναδεικνύονται μέσα από τις σελίδες του Παρατηρητηρίου. Ενδεικτικά, μέσα στο 2024 η Ομάδα έχει καταγράψει: 79 ειδήσεις για κακοτεχνίες, διαφόρων ειδών τεχνικές ελλείψεις, ζημιές, ατυχήματα κ.ά. Επίσης, 100 ήταν οι ειδήσεις για τις συγχωνεύσεις σχολείων, ένα ζήτημα που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων σε μαθητές και μαθήτριες, γονείς και εκπαιδευτικούς και σε πολλές περιπτώσεις ο αγώνας τους ήταν νικηφόρος. Περιλαμβάνονται ακόμα 12 περιπτώσεις εκφοβισμού εκπαιδευτικών, 31 περιστατικά ΕΔΕ και πειθαρχικών σε εκπαιδευτικούς (που ανέδειξαν ζητήματα και διεκδίκησαν), εκτός από εκείνα που αφορούσαν την απεργία-αποχή από την αξιολόγηση, για τα οποία υπάρχει ξεχωριστή καταγραφή (150-200). Στο κείμενο κατέγραψαν επίσης εξαγγελίες και μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης που είτε όμως προχωρούν αργά οι διαδικασίες είτε αφορούν μια μικρή μερίδα σχολείων και μαθητών/τριών.
Φίμωση, φόβος, ανύπαρκτος διάλογος
«Για μένα ήταν γροθιά στο στομάχι όταν είδα πρώτη φορά ολοκληρωμένο το κείμενο» υπογραμμίζει η Όλγα Φέτση, επισημαίνοντας ότι ένας από τους βασικούς λόγους δημιουργίας αυτού του Παρατηρητηρίου ήταν η απεύθυνση στην κοινωνία ώστε να γίνει ο κόσμος κοινωνός των ζητημάτων που καταγράφονται στα σχολικά περιβάλλοντα. Η προσπάθεια μάλιστα αυτή συνεχίζεται και για το 2025 και ήδη η Ομάδα έχει ξεκινήσει να καταγράφει ανάλογες ειδήσεις για την τρέχουσα χρονιά, όπου αποτυπώνεται η ίδια κατάσταση. Ο φόβος βέβαια που υπάρχει είναι διάχυτος για το πού μπορεί να οδηγήσει η ανάδειξη τέτοιων ζητημάτων. Είναι χαρακτηριστική η αναφορά της Όλγας Φέτσα: «Απ’ ό,τι φαίνεται από τις συνεχείς πειθαρχικές διώξεις εκπαιδευτικών, υπάρχει μια προσπάθεια το εκπαιδευτικό κίνημα να σωπάσει. Να μην μιλάει για όλα αυτά. Μολονότι κάθε φορά που βγαίνουμε μπροστά για να μιλήσουμε το κάνουμε με μεγάλη λαχτάρα να μάθει η κοινωνία τι συμβαίνει. Αλλά πάντα και με έναν φόβο πως αυτό μπορεί να μας στοιχίσει».
Πόσο λυπηρό ακούγεται όμως για μια χώρα, αντί η ίδια η Πολιτεία να επιδιώκει να έχει «συμμάχους» τους εκπαιδευτικούς που βιώνουν από πρώτο χέρι την κατάσταση στα σχολεία, να τους έχει απέναντι ή με την πόρτα κλειστή; Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Όλγα Φέτσα, η κυβέρνηση δεν δέχεται να προχωρήσει σε μια ουσιαστική, εποικοδομητική συζήτηση με τους εκπαιδευτικούς και τα σωματεία τους και να απαντήσει στους προβληματισμούς και στα ζητήματα που θέτουν. Δεν φαίνεται να υπάρχει ούτε το στοιχειώδες, δηλαδή ένας ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας από την πλευρά της κυβέρνησης με μαθητές/τριες, γονείς και εκπαιδευτικούς που συνθέτουν το σχολικό περιβάλλον. Αντιθέτως, υπάρχει μια στάση, όπως καταγγέλλεται και από την Ομάδα, να αντιμετωπίζονται όσοι/ες αντιδρούν σαν μειοψηφία και να στοχοποιούνται.
Με αφορμή δε την πρόσφατη ανακοίνωση ενός Παρατηρητηρίου Μεταρρυθμίσεων από την πλευρά του υπουργείου Παιδείας -με βαρβάτο μάλιστα προϋπολογισμό, ύψους σχεδόν 3 εκατομμυρίων ευρώ- «για την επιτελική παρακολούθηση, εποπτεία και επιτάχυνση έργων και μεταρρυθμίσεων», η ίδια σχολιάζει ότι «αν ήθελε μια κυβέρνηση να κάνει κάτι πραγματικά σημαντικό για την Εκπαίδευση, πρώτα απ’ όλα θα έπρεπε να υπάρχει ένας δημόσιος κοινωνικός διάλογος με τις ομοσπονδίες των εκπαιδευτικών, με τα συντονιστικά των μαθητών/τριών και με τις ομοσπονδίες των γονέων. Και οι τρεις αυτοί φορείς είναι πάρα πολύ ενεργοί. Δυστυχώς όμως, αυτός ο διάλογος απουσιάζει».
