Δύο χρόνια και μία ημέρα μετά το έγκλημα των Τεμπών, πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, το Σάββατο, τα αποκαλυπτήρια του μνημείου της γλύπτριας Μαρίας Μανδάκη με τίτλο «Δέντρο των Ψυχών - Η Αρχή», αφιερωμένου στα 57 θύματα του εγκλήματος.
Η εκδήλωση έλαβε χώρα την επομένη των ογκωδών διαδηλώσεων που πραγματοποιήθηκαν σε όλη τη χώρα στη μνήμη των νεκρών. Την αρχική σύλληψη για το μνημείο είχαν τα στελέχη της Ιδιωτικής Κεφαλαιουχικής Εταιρείας «Δια Πυρός και Σιδήρου», Γιώργος και Γιάννης Σαντεξής.
Το μνημείο εγκαταστάθηκε με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων στην περιοχή του Κεραμεικού, σε πάρκο που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Ερμού και Πειραιώς, απέναντι από το πολιτιστικό κέντρο «Τεχνόπολη».
Η τοποθεσία του απέχει λιγότερο από 400 μέτρα από τις υπέργειες ράγες του υπεραστικού και προαστιακού σιδηρόδρομου, που διατρέχουν τις γειτονιές του Κεραμεικού και του Γκαζιού, ακολουθώντας παράλληλη πορεία με τη Λεωφόρο Κωνσταντινουπόλεως.

To «παρών» στην εκδήλωση έδωσε ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας αλλά και συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών.
O κ. Παύλος Ασλανίδης τόνισε: «Ευχαριστώ πολύ τον Δήμαρχο, και εκ μέρους του Συλλόγου Πληγέντων των Τεμπών, που τήρησε την υπόσχεσή του. Ευχαριστώ την κ. Μανδάκη που επιμελήθηκε το έργο και τον κ. Σαντεξή που ανέλαβε την κατασκευή του».
Ο κ. Ηλίας Παπαγγελής επισήμανε: «Αυτό το μνημείο πρέπει να σκέφτονται όλοι όσοι έχουν θέσεις ευθύνης για να ξέρουν ότι με τις πράξεις τους και τις υπογραφές τους και τις αποφάσεις τους επηρεάζουν την ανθρώπινη ύπαρξη. Ποτέ ξανά Τέμπη».

Η κ. Μαρία Μανδάκη, εικαστικός η οποία εμπνεύστηκε το έργο, τόνισε: «Είμαστε μπροστά σε ένα μνημείο κατάθεσης ψυχής. Φτερουγίζουν στα κλαδιά οι 57 ψυχές των αδικοχαμένων συνανθρώπων μας που ενώνονται με αυτές των συγγενών και του Έθνους. Γιατί εδώ και 2 χρόνια όλοι εμείς γίναμε μια ψυχή που θρηνεί και μια φωνή που ζητά Δικαιοσύνη».

Παράλληλα με το «Δέντρο των Ψυχών - Η Αρχή» η κ. Μανδάκη φιλοτέχνησε επίσης το δίδυμο μνημείο του «Δέντρο της Μνήμης - Το τέλος», το οποίο τοποθετήθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, και του οποίου τα αντίστοιχα αποκαλυπτήρια, θα γίνουν την Κυριακή.

Η ίδια η κ. Μανδάκη είχε αναφέρει για το έργο της: «Η αρχή και το τέλος μιας διαδρομής που θα ενώνει τις δυο πόλεις σε ένα κοινό Δράμα. Με το έργο αυτό θέλουμε να αποδώσουμε φόρο τιμής στη μνήμη των 57 αδικοχαμένων συνανθρώπων μας. 57 ψυχές που ένωσαν σε ένα κοινό πεπρωμένο τις ζωές τους. Ένα ταξίδι προς το άδικο τέλος τους. Τονίζοντας σε όλα τα σημεία του έργου τον αριθμό 57 ρίζες πλεγμένες 57 κλαδιά με παρακλάδια 57 πουλιά 57 θέλουμε να ακουστεί το τεράστιο μέγεθος αυτού του αριθμού. Ένα έργο ευαίσθητο – ευγενικό με σεβασμό στον Πόνο και συγχρόνως δυνατό που αποβλέπει στο να αποτελέσει για όλους μας σύμβολο στοχασμού, ενδοσκόπησης, αυτοκριτικής, αγγίζοντας συγχρόνως τις ψυχές τις καρδιές και το μυαλό μας ώστε να μας βοηθήσει να γίνουμε κοινωνικά πιο υπεύθυνοι».
Δούκας: Δικαιοσύνη, Αλήθεια, Ποτέ Ξανά
Κατά τη διάρκεια της τελετής, στην οποία παρευρέθηκαν συγγενείς των θυμάτων και πλήθος κόσμου, ο Δήμαρχος Αθηναίων δήλωσε:
«Εδώ, απέναντι από την Τεχνόπολη, το νεανικό στέκι της πόλης, θέλουμε αυτό το Μνημείο να είναι υπόμνηση της τραγωδίας και της οδύνης, και το πότισμα της ευθύνης και της ελπίδας. Να θυμίζει στους εκάστοτε κυβερνώντες, ότι η προστασία του υπέρτατου αγαθού, της ανθρώπινης ζωής, δεν είναι τυχαίο γεγονός, είναι καθημερινός αγώνας με αφοσίωση και σοβαρότητα. Να κινητοποιεί τον κάθε πολίτη, να μην παραιτείται από το δικαίωμα για καλύτερη ζωή, με ασφάλεια. Να αφυπνίζει την κοινωνία, θυμίζοντάς της, ότι η δημοκρατία, η δικαιοσύνη, δεν είναι αυτονόητες παροχές, αλλά αξίες που οφείλουμε να τις υπερασπιζόμαστε κάθε μέρα. Το “Δέντρο των Ψυχών”, θα είναι πάντα εδώ, για να μας υπενθυμίζει το καθήκον να ανοίξουμε καινούργιο δρόμο ελπίδας, να αλλάξουμε τα πράγματα. Τίποτα δεν μπορεί να θολώσει το μήνυμα. Δικαιοσύνη, Αλήθεια, Ποτέ Ξανά. Για να χτυπάει το τηλέφωνο και τα παιδιά μας να λένε: “Μάνα έφτασα. Είμαι καλά. Μην ανησυχείς”».

Απευθυνόμενος στον κόσμο που συγκεντρώθηκε στο σημείο αλλά και στους συγγενείς των θυμάτων, πρόσθεσε:
«Οι μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις μίλησαν, ας τις ακούσουμε όλοι. Για να γαληνέψουν οι ψυχές των συνανθρώπων μας. Εκεί δεν μας οδήγησε μόνο η οδύνη αλλά κυρίως το παντοδύναμο αίτημα για δικαιοσύνη και φως. Μας οδήγησε η αγανάκτηση για την επιχείρηση συγκάλυψης που ακολούθησε και βεβαίως το αφόρητο αίσθημα της αδικίας. Μας οδήγησε όμως και η ανησυχία ότι κάποιος μπορεί και πάλι να μας διαβεβαιώσει ψευδώς ότι όλα είναι καλά.

Η χθεσινή κινητοποίηση ήταν υπόσχεση απέναντι σε αυτούς που χάθηκαν άδικα. Υπόσχεση για κάθαρση και ταυτόχρονα δέσμευση απέναντι στους επιζώντες και τις οικογένειες των θυμάτων ότι δεν είναι μόνοι τους στον δύσκολο δρόμο που πορεύονται. Δηλώσαμε όλοι παρόντες στη γενναία απόφαση που πήρατε να δώσετε κάθε σπιθαμή της δύναμής στη μάχη της αλήθειας.
Θεωρήστε ως δείγμα συμπαράστασης και υποστήριξης αυτό το μνημείο του Δήμου Αθηναίων, το “Δέντρο των Ψυχών”. Εδώ απέναντι από την Τεχνόπολη, το νεανικό κέντρο της πόλης μας, θέλουμε αυτό το μνημείο να είναι υπόμνηση της τραγωδίας αλλά ταυτόχρονα και το πότισμα της ευθύνης και της ελπίδας. Τίποτα δεν μπορεί να θολώσει το μήνυμα: Δικαιοσύνη, Αλήθεια, Ποτέ ξανά».
