Πριν από λίγες ημέρες ένα άλογο πέθανε εν ώρα «εργασίας», σέρνοντας μια τουριστική άμαξα μεσημέρι, μέσα στο λιοπύρι. Αποτέλεσμα της δημοσιοποίησης του θανάτου του ήταν ένας ολόκληρος κόσμος, ο οποίος στην πλειονότητά του ενδιαφερόταν περιστασιακά για τα ιπποειδή, να ευαισθητοποιηθεί και να αντιδράσει έντονα.
Οταν πριν από λίγα χρόνια πέθανε ένα άλογο στο Ναύπλιο σέρνοντας άμαξα, οι τοπικοί παράγοντες απαγόρευσαν σε εθελοντές να βγάλουν κοντινές φωτογραφίες. Καταθέσαμε καταγγελία και δεν έγινε απολύτως τίποτα. Ήμασταν άτυχοι, γιατί δεν είχαμε κοντινό πλάνο για να δείξουμε τη σκληρή αλήθεια. Τα ιπποειδή δεν μιλούν τη δική μας γλώσσα για να μας πουν την ιστορία τους. Μόνο όποιος έχει την ευαισθησία να τα νιώσει καταλαβαίνει. Μιλούν με την καρδιά τους.
Υπάρχουν εκατοντάδες περιστατικά κακοποίησης των ζώων εργασίας, όμως οι φωτογραφίες του συγκεκριμένου θανάτου έφτασαν στα σπίτια όλων, αναγκάζοντάς μας να νιώσουμε το μαρτύριο αυτών των ζώων. Η μάζα κινητοποιήθηκε κι αυτό μόνο ως θετικό μπορούμε να το δούμε, αρκεί να μην ξεχάσουμε. Ήταν η ίδια μάζα που σε ψήφισμα για την προστασία των ιπποειδών αδιαφόρησε, σαν να μην καταλάβαινε πόσο σημαντικό είναι το θεσμικό πλαίσιο. Είναι κατανοητό ότι οι νόμοι δεν πουλάνε στο Διαδίκτυο, όμως είναι η βάση για να τα προστατεύσουμε.
Ποιοι εξυπηρετούν τα συμφέροντα όλων όσων κακοποιούν τα ιπποειδή; Μα το ίδιο το κράτος και οι υπηρεσίες του. Όταν από το 2008, ενώ ήταν υποχρεωμένη η Ελλάδα ως κράτος-μέλος της Ε.Ε. να εφαρμόσει την καταγραφή των ιπποειδών, όλοι οι αρμόδιοι σφύριζαν αδιάφορα. Από άγνοια; Σίγουρα όχι. Χρειάστηκε να ξοδέψουμε ως σωματείο χιλιάδες ευρώ για να καταθέσουμε καταγγελίες, να πιέσουμε μέσα από τον οργανισμό Eurogroup for Animals για να καταφέρουμε να εφαρμοστεί η ιχνηλασιμότητα τον Οκτώβριο του 2022.
Στα σκουπίδια οι κανόνες ευζωίας
Πού ζουν τα ζώα εργασίας, πώς εκπαιδεύονται, ποια είναι τα προσόντα και οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών τους, πού δηλώνονται τα κέρδη των υπηρεσιών τους, πού δηλώνονται τα ίδια τα ζώα; 1 στους 100 τηρεί τους κανόνες ευζωίας και τους φέρεται σαν να μην είναι εργαλεία. Όλοι οι υπόλοιποι δεν τα θεωρούν καν έμβια όντα, που πονούν όπως κι εμείς. Ο οποιοσδήποτε μπορεί να βγάλει άδεια ηνιουχίας (αμαξά) πηγαίνοντας σε ένα τμήμα. Καταθέτει αίτηση, οδηγεί την άμαξα πάνω-κάτω μπροστά σε έναν αστυνομικό που μπορεί να βλέπει για πρώτη φορά στη ζωή του άλογο και του δίνει την άδεια. Ύστερα πηγαίνει στον δήμο, παίρνει την άδεια επαγγέλματος υπογράφοντας για τον ανώνυμο σκλάβο «Οφείλω για την ευζωία του». Κανένας κανόνας για την ευζωία των ιπποειδών, καμία υποχρέωση από τους «ιδιοκτήτες» τους.
Οι δήμοι ρίχνουν το μπαλάκι στο ΥΠΑΑΤ, εκείνο στο Εσωτερικών, που λέει δεν είναι υπεύθυνο, και η Περιφέρεια δεν γνωρίζει κάτι για τις άδειες. Επίσης, δεν υπάρχει επαγγελματικό ασυμβίβαστο. Δηλαδή, μπορεί να είσαι αμαξάς και να παίρνεις επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης, να λείπεις για μήνες για αποτοξίνωση, αφού η άδεια είναι στο όνομα του μπαμπά σου, ή να είσαι υπάλληλος καθαριότητας στον δήμο που διατηρείς την άμαξα. Όλα γίνονται στην Ελλάδα. Μόνο ο σεβασμός σε εκείνους που δεν έχουν φωνή δεν είναι εφικτός. Και τα ζώα υποφέρουν και πεθαίνουν, λιώνουν στο λιοπύρι περιμένοντας καρτερικά μήπως κάποιος τα λυπηθεί.
Την ίδια τύχη έχουν και οι εξαιρέσεις του Ν. 4830/2021 (άρθρο 23 παρ. 4γ), όπως για τα ιπποειδή που εργάζονται σε κινηματογραφικές ταινίες και σίριαλ. Ο νόμος τα εντάσσει στις εξαιρέσεις, χωρίς όμως να ξεκαθαρίζει το τοπίο του ελεγκτικού μηχανισμού. Ή, καλύτερα, χωρίς ελεγκτικό μηχανισμό. Πουθενά δεν ορίζεται πόσες ώρες θα δουλεύουν, κάτω από ποιες συνθήκες, ποιος ελέγχει την ευζωία τους. Οι ώρες πρέπει να υπολογίζονται από τη στιγμή που θα φορτωθεί για να πάει στο γύρισμα μέχρι τη στιγμή που θα επιστρέψει στον χώρο του να ξεκουραστεί. Υπεύθυνος είναι ο σκηνοθέτης ή ο/η πρωταγωνιστής/στρια για «την προϋπόθεση της μη κακοποίησης του ζώου».
Ως επίλογο του απόλυτου χάους που επικρατεί με τα ιπποειδή εργασίας παραθέτω σκέψεις ενός συγγραφέα και ενός δικηγόρου. Ο ένας χαρακτήρισε τον αμαξά «αποδιοπομπαίο τράγο της εβδομάδας» και ο άλλος μας δήλωσε ότι «ψοφάν τα έρμα…». Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας, αρκεί όμως που οι πολλοί κατάλαβαν τι πραγματικά συμβαίνει.
* Η Ρόζα Ρούσσου είναι επικεφαλής του Πανελληνίου Συλλόγου Προστασίας Ιπποειδών «Ιππόθεσις»
