«Στην αρχή-αρχή της “Γένεσης”, γράφει ότι ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο για να άρχει “των ιχθύων της θαλάσσης και των πετεινών του ουρανού και πάντων των κτηνών”. Βεβαίως, τη “Γένεση” τη συνέταξε ένας άνθρωπος και όχι ένα άλογο. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο Θεός είχε πραγματικά θελήσει να βασιλεύει ο άνθρωπος στα άλλα πλάσματα. Είναι πιο πιθανό ότι ο άνθρωπος επινόησε τον Θεό για να καθαγιάσει την εξουσία που σφετερίστηκε πάνω στην αγελάδα και στο άλογο».
Μίλαν Κούντερα
Ηταν το 2014 όταν ο διεθνής αλλά και ο ελληνικός Τύπος μοιράζονταν με τους αναγνώστες τους το δράμα της Αθηνάς Ωνάση. Η είδηση ήθελε την κληρονόμο του Αριστοτέλη Ωνάση να εμφανίζεται απαρηγόρητη για τον θάνατο του αλόγου της έπειτα από ατύχημα που είχαν σε ιππικούς αγώνες στη Γενεύη. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ εκείνων των ημερών, «η Αθηνά Ωνάση, κατά τη διάρκεια αγώνα, έπεσε με σφοδρότητα από το λευκό άλογό της Ad Camille Z-Zang και μολονότι η ίδια δεν χτύπησε, το άλογο υπέστη σοβαρό τραυματισμό. Το άτυχο ζώο μεταφέρθηκε με γερανό σε ειδικά διαμορφωμένο κτηνιατρείο, όπου εξετάστηκε και υπεβλήθη σε ευθανασία».
Γιατί άραγε οι άνθρωποι δίνουν τη χαριστική βολή στα άλογα ιππασίας όταν αυτά τραυματίζονται; Γιατί ένα σπασμένο πόδι είναι αρκετό ώστε οι ιδιοκτήτες τους να τα οδηγούν στην ευθανασία; Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι στον χώρο της ιππασίας και των ιπποδρομιών οποιαδήποτε προσπάθεια «επιδιόρθωσης» ενός κατάγματος μπορεί να κοστίσει χιλιάδες ευρώ και λίγοι ιδιοκτήτες αλόγων είναι πρόθυμοι να ξοδέψουν τόσα χρήματα σε μια επίπονη διαδικασία θεραπείας, που μπορεί να μην έχει αποτέλεσμα όσον αφορά την επιστροφή του ζώου στην ενεργό δράση. Και κάπου εκεί αντιλαμβάνεται κανείς το επίπεδο του συναισθηματικού δεσμού που υποτίθεται πως υπάρχει ανάμεσα στα άλογα ιππασίας και στα άλογα ιπποδρόμου με τους ιδιοκτήτες τους, όσα χρήματα κι αν διαθέτουν, όσο πλούσιοι κι αν είναι, όσο εύκολο κι αν είναι να επωμιστούν το κόστος της θεραπείας ή το κόστος της πρόωρης «συνταξιοδότησης» του αλόγου τους.
Γιατί, παρά τα περί συναισθηματικών δεσμών λεγόμενα, στη συντριπτική τους πλειονότητα τα άλογα έχουν να κάνουν με ιδιοκτήτες που τα αντιμετωπίζουν σαν εργαλεία, που οδηγούνται σε πρόωρο θάνατο αντί θεραπείας όταν παύουν να ανταποκρίνονται στις ανθρώπινες απαιτήσεις για νίκες και επιτυχίες στους αγώνες. Και κάπου εκεί αντιλαμβάνεται κανείς ότι τα άλογα τρέχουν και υπερπηδούν εμπόδια όχι για τη νίκη, αλλά για την ίδια τους τη ζωή. Γιατί η πτώση και ο τραυματισμός σημαίνουν θάνατο.
Πόνος και θάνατος πίσω από τη βιτρίνα
Στις ΗΠΑ, κάθε εβδομάδα υπολογίζεται πως χάνουν τη ζωή τους έξι άλογα ιπποδρόμου. Στην Αυστραλία, ένα άλογο κούρσας πεθαίνει κάθε δύο ημέρες. Στη Βρετανία, περίπου διακόσια ιπποδρομιακά άλογα πεθαίνουν κάθε χρόνο. Άγνωστος θα είναι πάντα ο αριθμός των αλόγων που παροπλίζονται από τον ιππόδρομο και, αφού χάσουν τη χρηματιστηριακή τους αξία, στην πλειονότητά τους οδηγούνται σε σφαγεία έναντι ευτελών ποσών. Και όλα αυτά πίσω από τη βιτρίνα των ιπποδρομιών. Εκεί όπου κρύβεται ένας ολόκληρος κόσμος τραυματισμών, συχνής χρήσης ναρκωτικών ουσιών, φρικιαστικών τραυματισμών, ευθανασίας αλλά και σφαγής. Ενώ οι θεατές στις φημισμένες ιπποδρομίες επιδεικνύουν τα φανταχτερά τους ρούχα και τζογάρουν απολαμβάνοντας το ποτό τους, τα άλογα τρέχουν για να σώσουν τη ζωή τους.
Την ώρα της τελικής ευθείας και του σπριντ, που η ανθρώπινη αγωνία ανεβαίνει στο κατακόρυφο, κάποια σώματα νιώθουν τον καυτό πόνο από το μαστίγιο ή και από παράνομες ηλεκτρικές συσκευές που τα ωθούν να ανεβάσουν ταχύτητα με κίνδυνο πτώσης ή κατάρρευσης των πνευμόνων τους. Πνευμόνια που δεν αντέχουν στην πίεση και συχνά αιμορραγούν ακόμη και μέχρι θανάτου. Αιμορραγίες που αντιμετωπίζονται συνήθως με αμφιβόλου ποιότητας φαρμακευτικά σκευάσματα, βάζοντας τα άλογα σε έναν φαύλο κύκλο ζωής και θανάτου, την ώρα που η βιομηχανία ιπποδρομιακών αγώνων συνεχίζει ανενόχλητη να παράγει σχεδόν 20.000 καθαρόαιμα πουλάρια ετησίως. Μια βιομηχανία που ποτέ δεν δίνει στοιχεία για το πού καταλήγουν τα άλογα που αποτυγχάνουν να μπουν στον ιπποδρομιακό στίβο, αλλά αποτελεί κοινό μυστικό ότι στέλνονται κι αυτά για σφαγή. Εκτιμάται πως 10.000 «ασύμφορα» ή απλώς ανεπιθύμητα καθαρόαιμα από τις ΗΠΑ μεταφέρονται κάθε χρόνο με φορτηγά στον Καναδά και στο Μεξικό, όπου και σφάζονται.
Το μαστίγιο
Χρειάστηκαν χρόνια ερευνών και επιστημονικών μελετών για να γίνει τελικά αποδεκτό ότι τα άλογα, όταν τα μαστιγώνουν, πονάνε όπως ακριβώς πονάει και ένας άνθρωπος. Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια για να καταρριφθεί ο μύθος που ήθελε τα άλογα να μην υποφέρουν κάτω από το μαστίγιο του αναβάτη. Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια για να θεσπιστούν έστω και κάποιοι ελάχιστοι κανόνες για τα επιτρεπόμενα χτυπήματα που μπορεί να δεχθεί το άλογο κατά τη διάρκεια μιας ιπποδρομιακής κούρσας. Κανόνες που εξαιρούν τα τελευταία 100 μέτρα της κούρσας, οπότε και τα χτυπήματα με το μαστίγιο είναι ελεύθερα, ώστε το άλογο να φτάσει στα όριά του με σκοπό τη νίκη, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που αναβάτες πιάστηκαν να χρησιμοποιούν ακόμη και καρφιά για να πιέζουν τα άλογά τους να τρέξουν γρηγορότερα. Αυτό που κανείς δεν γνωρίζει πάντως είναι ο πόνος που τα άλογα υπομένουν από το μαστίγιο του ανθρώπου όχι κατά τη διάρκεια των αγώνων, αλλά κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης και των προπονήσεων, όπου δεν υπάρχουν κανόνες και περιορισμοί.
Info
Τα άλογα είναι από φύση τους κοινωνικά ζώα, που σε κατάσταση ελευθερίας ζουν σε αγέλες, ωστόσο τα άλογα κούρσας στεγάζονται σε απομόνωση και στενό περιορισμό, που συχνά οδηγεί σε μη φυσιολογικές, στερεοτυπικές συμπεριφορές, οι οποίες προέρχονται από απογοήτευση, άγχος και αναστολή της φυσικής τους συμπεριφοράς (επαναλαμβανόμενη στοματική συμπεριφορά όπου το άλογο αναπνέει συνεχώς από το στόμα και επαναλαμβανόμενη κινητική συμπεριφορά όπου το άλογο ταλαντεύεται στα μπροστινά του πόδια μετατοπίζοντας το βάρος του μπρος-πίσω).
