Με εργαλείο τις διακρατικές συμφωνίες θα επιδιώξει η κυβέρνηση Μητσοτάκη να παρακάμψει το Σύνταγμα και το άρθρο 16 προκειμένου να «ανοίξει» την τριτοβάθμια εκπαίδευση στα μη κρατικά ΑΕΙ.
Η προηγούμενη υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως ηγήθηκε της προσπάθειας με ενέργειες όπως το Pharos Summit το Νοέμβριο του 2022 για τα αμερικανικά πανεπιστήμια και αντίστοιχες επαφές στη Βρετανία, όπως γράφει αναλυτικά η Καθημερινή. Καρποί αυτών των ενεργειών, όπως και άλλων από το 2019 και μετά, ήταν η δημιουργία «προγεφυρωμάτων» ξένων ΑΕΙ στην Ελλάδα, όπως το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης του Columbia στην Αθήνα, ενώ αντίστοιχες διερευνητικές κινήσεις έχουν κάνει και άλλα μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Σημαντικό εργαλείο για την αντίστοιχη βρετανική «εισβολή» είναι το Brexit και η ανάγκη των Βρετανών να συνεχίσουν να απομυζούν τις οικογένειες των Ελλήνων φοιτητών, έστω και εντός ελληνικών συνόρων, τώρα που οι αριθμοί τους δείχνουν να μειώνονται.
Σε συνταγματικό επίπεδο, επιδιώκεται να χρησιμοποιηθεί ως «παράκαμψη» του Άρθρου 16 με το Άρθρο 28: Κανόνες του διεθνούς δικαίου και διεθνείς οργανισμοί, ως προς το μέρος του που αναφέρει ότι «για να εξυπηρετηθεί σπουδαίο εθνικό συμφέρον και να προαχθεί η συνεργασία με άλλα κράτη, μπορεί να αναγνωρισθούν, με συνθήκη ή συμφωνία, σε όργανα διεθνών οργανισμών αρμοδιότητες που προβλέπονται από το Σύνταγμα».
Το πλέον ενδιαφέρον είναι ότι «για την ψήφιση νόμου που κυρώνει αυτή τη συνθήκη ή συμφωνία απαιτείται πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών», δηλαδή η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα χρειαστεί «δεκανίκια» για να ψηφίσει ένα τέτοιο νόμο. Οι 180 ψήφοι που απαιτούνται ξεπερνούν κατά πολύ τους 158 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας και το μόνο κόμμα εκτός του ΣΥΡΙΖΑ που μπορεί να παράσχει αυτό το «δεκανίκι» στον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη των 32 βουλευτών.
Το σενάριο της «αντιμετώπισης» του εμποδίου του άρθρου 16 μέσω των διακρατικών εκπαιδευτικών συμβάσεων προκρίνει, μιλώντας στην ίδια πηγή, ο ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ Αντώνης Μανιτάκης. «Η σύναψη διεθνών συμφωνιών εγκατάστασης παραρτημάτων πανεπιστημίων ή σχολών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από αλλοδαπά πανεπιστήμια στην Ελλάδα είναι η πλέον ενδεδειγμένη λύση», όπως υποστηρίζει, μεταξύ άλλων καθώς «οι διεθνείς συμβάσεις, ως υπερκείμενες των νόμων και ως κανόνες του διεθνούς δικαίου, δεν υπόκεινται, ούτως ή άλλως, σε έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων».
