Ο Τάρκο, πριν καν γεννηθεί, είχε ήδη «καταδικαστεί» να πάρει μέρος σε ένα αιματοβαμμένο έγκλημα. Ο Τάρκο γεννήθηκε καταδικασμένος να περάσει μια βάρβαρη εκπαίδευση ώστε μια μέρα να μπει στην αρένα, να σταθεί απέναντι σε κάποιον άλλο σκύλο για να παλέψει, πολλές φορές και μέχρι θανάτου, για τα στοιχήματα κάποιων ανθρώπων. Για τον Τάρκο υπήρχε μονάχα μία επιλογή. Να σκοτώσει για να μην σκοτωθεί. Ο Τάρκο ήταν ένας σκύλος μαχητής με ημερομηνία λήξης, που πέρασε πέντε χρόνια στις αρένες και όταν πια έπαψε να φέρνει χρήματα στον ιδιοκτήτη του από τις κυνομαχίες εγκαταλείφθηκε στην τύχη του. Μέσα στην ατυχία της ζωής του ο Τάρκο ήταν τυχερός, καθώς βρήκε ένα φιλόξενο σπίτι να επουλώσει τις αμέτρητες πληγές στο σώμα και στην ψυχή του. Ο Τάρκο σήμερα, στα δεκαπέντε του χρόνια, είναι ένας σκύλος που συμβιώνει αρμονικά με τους ανθρώπους αλλά παρά τις προσπάθειες δεν έχει αποβάλει τα επιθετικά και δολοφονικά ένστικτα προς τα άλλα ζώα που από κουτάβι ακόμα κάποιοι φρόντισαν να φυτέψουν βάναυσα στην ύπαρξή του.
Εγκληματική εκπαίδευση
Η λογική της εκπαίδευσης των σκύλων που προορίζονται για κυνομαχίες είναι τόσο απλή που χωρά σε μια και μόνο πρόταση. Τα βασανίζουν για να γίνουν δολοφόνοι. Και η εκπαίδευση ξεκινά με το να αφήνουν τα σκυλιά νηστικά για αρκετές μέρες ή να βάζουν φαγητό μόνο σε ένα από τα δύο σκυλιά, ώστε το νηστικό να εξαγριώνεται και να επιτίθεται στο άλλο. Άλλη μέθοδος «εκγύμνασης» είναι ο εγκλεισμός τους σε ξύλινα κιβώτια, μέσα στα οποία, μετά από ώρες στη σκοτεινή και ασφυκτική απομόνωση, βάζουν μέσα γάτες, ώστε να ξεσπάσουν πάνω τους με όποιο κόστος από τα εξίσου τρομοκρατημένα και εξαγριωμένα αιλουροειδή. Προκειμένου να αποκτήσουν «ατσάλινα σαγόνια» τα σκυλιά, οι εκπαιδευτές κρεμούν από το ταβάνι ένα σκοινί που καταλήγει σε μια κυκλική σαμπρέλα. Το σκυλί υποχρεώνεται να δαγκώσει τη σαμπρέλα και, όπως αιωρείται από μεγάλο ύψος, το χτυπούν με ένα ρόπαλο. Το ζώο, φοβούμενο να αφήσει τη σαμπρέλα και για να μην πέσει στο έδαφος, υπομένει αλλεπάλληλα χτυπήματα για να δυναμώσουν τα σαγόνια του αλλά και για να αυξήσει τις αντοχές του στον πόνο.
Κοκορομαχίες, bear baiting και άλλα διεστραμμένα «σπορ»
Αν και απαγορευμένες στις περισσότερες χώρες του κόσμου, οι κοκορομαχίες δεν έχουν σταματήσει να διεξάγονται, ενώ στις λίγες χώρες που ακόμα επιτρέπονται υπολογίζεται πως μέσα σε ένα και μόνο Σαββατοκύριακο θα πεθάνουν μέχρι και 1.000 κόκορες. Οι κόκορες που εκτρέφονται ειδικά για μαχητές βρίσκονται υπό την επήρεια ουσιών όπως στεροειδή, καφεΐνη, στρυχνίνη, επινεφρίνη, αμφεταμίνες και μεταμφεταμίνες προκειμένου να αυξήσουν την επιθετικότητα αλλά και την αντοχή τους. Όταν τα ρίξουν στο ρινγκ, τα πουλιά θα εξαναγκαστούν να αγωνιστούν μέχρι θανάτου. Οι ιδιοκτήτες συνήθως τους πριονίζουν τα πόδια, για να μπορούν να προσαρτήσουν στα άκρα τους μεταλλικές λεπίδες ώστε οι μάχες να έχουν περισσότερο αίμα. Στην Ελλάδα οι κοκορομαχίες έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, με πολλούς εύπορους Αθηναίους να εισάγουν πτηνά μαχητές από το εξωτερικό με σκοπό να ρίξουν τα ζώα στην αρένα και οι ίδιοι να κοκορεύονται για τις νίκες τους στο απεχθές αυτό αγώνισμα που τις μεγάλες του δόξες τις γνώρισε τη δεκαετία του ’50 και έκτοτε έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Το 2013 ξεσπά ένα παγκόσμιο σκάνδαλο καθώς διεθνούς φήμης εταιρεία ζωοτροφών αποκαλύφθηκε πως ήταν χορηγός σε τουρνουά «bear baiting» στην Ουκρανία. Πρόκειται για «αγώνες» που διεξάγονται σε έναν περιφραγμένο χώρο, στην άκρη του οποίου καρφώνεται ένας στύλος και εκεί δένουν με αλυσίδα μια αρκούδα από το πόδι ή το λαιμό της ώστε να μην μπορεί να κινηθεί ελεύθερα. Στη συνέχεια ελευθερώνουν στην αρένα εκπαιδευμένα κυνηγόσκυλα, τα οποία επιτίθενται με σκοπό να κατασπαράξουν το αλυσοδεμένο ζώο. Οι «διοργανωτές» φροντίζουν να έχουν ξεριζώσει τους κυνόδοντες και τα νύχια της αρκούδας έτσι ώστε να μην έχει τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό της όταν τα σκυλιά θα της επιτεθούν. Η κάθε «μάχη» διαρκεί περίπου 3 λεπτά και αν τα σκυλιά ρίξουν αιμόφυρτη την αρκούδα στο έδαφος, θεωρείται ως νίκη.
Δεν είναι λίγες οι ταυρομαχίες στις οποίες χρησιμοποιούνται και άλογα για τους έφιππους ταυρομάχους. Στους αγώνες αυτούς χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο μεγάλης ηλικίας άλογα που σπανίως βγαίνουν ζωντανά από την αρένα καθώς ο ταύρος στην προσπάθειά του να αμυνθεί αδυνατεί να ξεχωρίσει αν εχθρός του είναι ο άνθρωπος ή το άλογο, το οποίο και δέχεται τα χτυπήματα του τρομοκρατημένου ζώου. Και ο κύκλος της βίας φυσικά και δεν τελειώνει εδώ καθώς η ανθρώπινη διαστροφή έχει ανακαλύψει πολλά ακόμα «σπορ» με θύματα τα ζώα.
Καλά κρυμμένο μυστικό οι παράνομες κυνομαχίες στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τον Ν. 4039, «απαγορεύεται η εκτροφή, η εκπαίδευση και η χρησιμοποίηση ζώων για οποιοδήποτε είδος μονομαχίας [...] Οι παραβάτες τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή από 5.000 έως 15.000 ευρώ». Από εκεί, όμως, που τελειώνει ο νόμος και αρχίζει η πραγματικότητα οι κυνομαχίες εξακολουθούν να αποτελούν ένα καλά κρυμμένο μυστικό, τα στοιχήματα εξακολουθούν να πέφτουν στο σκοτάδι και τα σκυλιά εξακολουθούν να αλληλοσπαράζονται σε αγώνες οργανωμένους από κυκλώματα που συχνά ταυτίζονται ακόμα και με το οργανωμένο έγκλημα. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα των Reporters United, στην Ελλάδα λειτουργούν δεκάδες παράνομα κυνοτροφεία και περισσότερα από 2.000 ζώα είτε έχουν συμμετάσχει είτε έχουν εκπαιδευτεί για να συμμετάσχουν σε κυνομαχίες. Σε μεγάλος μέρος της επικράτειας οργανώνονται συστηματικά αγώνες από ισχυρά κυκλώματα που έχουν αναπτύξει συνεργασία με άλλες χώρες των Βαλκανίων και στοιχηματίζονται σημαντικά ποσά. Και όλα αυτά χωρίς η Πολιτεία να δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εξάρθρωσή τους.
Μια εικόνα χίλιες λέξεις και ανείπωτος πόνος
Της
Μαρίας Ιωαννίδου*
Ο άνθρωπος είναι το μόνο πλάσμα που καταναλώνει χωρίς να παράγει. Δεν δίνει γάλα, δεν γεννά αυγά, είναι πολύ αδύναμος για να τραβήξει το όργωμα, και δεν μπορεί να τρέξει αρκετά γρήγορα για να πιάσει κουνέλια. Ωστόσο, είναι ο άρχοντας όλων των ζώων. Τα βάζει να δουλέψουν και τους δίνει πίσω το ελάχιστο που θα τα εμποδίσει να λιμοκτονήσουν και τα υπόλοιπα τα κρατά για τον εαυτό του».
George Orwell, «Animal farm»
Αφορμή ήταν μια σειρά φωτογραφιών που είδα σε μια έκθεση και με έβαλε σε βαθιές σκέψεις για την κοινωνία που ζούμε. Μια κοινωνία που ανά τετραγωνικό μέτρο έχει σουβλατζίδικα, κρεοπωλεία και καφενεία. Η Ελλάδα είναι δεύτερη χώρα στην Ευρώπη με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ζώων. Πόσο λυπηρό και παράδοξο, αφού η βάση μας είναι η μεσογειακή διατροφή. Βλέποντας τις φωτογραφίες, μου ήρθε η εξής σκέψη: μια εικόνα χίλιες λέξεις. Οι λέξεις που μου έρχονται στο μυαλό είναι: υποδούλωση, αιχμαλωσία, εκμετάλλευση, βασανισμός, στέρηση ελευθερίας και αυτονομίας στα σώματά τους, κόλαση, πόνος, θλίψη, θυμός, αγανάκτηση. Φαντάζομαι, αν και με θλίψη, ότι για άλλους οι λέξεις είναι: μπέικον, κοτόπουλο, μοσχαράκι γάλακτος, τυρί, παϊδάκια, πίτα γύρο χοιρινό, γούνα, δερμάτινο, διασκέδαση, καλλυντικά κ.λπ.
Είναι λέξεις που παίρνουν μακριά το νόημα της πραγματικότητας και δεν επιτρέπουν στους ανθρώπους να δουν πέρα από ό,τι η κοινωνία τούς έχει «μάθει» και τους έχει «πείσει» ότι είναι φυσιολογικό να κάνουν. Στην ψυχολογία κάποιοι από τους βασικούς λόγους που οι άνθρωποι τρώνε ζώα είναι γιατί είναι φυσιολογικό, φυσικό, αναγκαίο και νόστιμο. Κανένας από αυτούς τους λόγους δεν δικαιολογεί τη μόνιμη, συστηματική και θεσμική χρήση των ζώων για τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι γεννιόμαστε με ενσυναίσθηση και αυτό το θαυμάζουμε στα παιδιά όσο είναι ακόμα μικρά. Ψυχολογικές έρευνες που έχουν γίνει δείχνουν ότι τα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσουν τον «ειδισμό», ή αλλιώς σπισισμό, μόλις φτάνουν στην εφηβεία τους. Οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι τα περισσότερα παιδιά όταν είναι μικρά πιστεύουν ότι τα γουρούνια αξίζουν την ίδια ηθική μεταχείριση με τους σκύλους ή τους ανθρώπους. Τείνουν, επίσης, να μην βλέπουν τα ζώα ως τροφή, όπως οι έφηβοι και οι ενήλικες. Σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά είναι λιγότερο πιθανό να διακρίνουν ορισμένα ζώα ως τροφή, επειδή η διαδικασία «απόδοσης ηθικής αξίας με βάση την ιδιότητα μέλους» δεν έχει ακόμη εμφανιστεί σε αυτό το στάδιο της ζωής τους. Μέσα από το σύστημα που ζούμε εκπαιδευόμαστε ότι η ενσυναίσθηση είναι αδυναμία και πως φυσιολογικές είναι η απάθεια, η σκληρότητα και η βιαιότητα. Αλλά ούτε αυτό είναι αλήθεια.
Λύτρωση ο θάνατος
Τα πλάσματα αυτά στις φωτογραφίες δεν ζουν πλέον, η μόνη τους λύτρωση είναι ότι πέθαναν. Μέχρι να πεθάνουν, έζησαν μαρτυρικά σε συνθήκες που όχι απλώς είναι σκληρές και στενάχωρες, αλλά απάνθρωπες. Ζουν σε μια ζωντανή κόλαση. Όπου τους συμπεριφέρονται σαν αντικείμενα και εμπορεύματα. Σε μια κόλαση που δεν επέλεξαν να είναι και δεν ήθελαν να είναι. Σε μια κόλαση που ήρθε ένα «ανώτερο» ανθρώπινο ζώο να αποφασίσει ότι πρέπει να μπουν γιατί είναι «κατώτερα» και έτσι δικαιολογείται η επιλογή μας να τα τρώμε, να τα φοράμε, να τα κοροϊδεύομε, να τα κάνουμε σαπούνια, να τα θαυμάζουμε στον ζωολογικό κήπο και γενικά να τα χρησιμοποιούμε παντού και πάντα.
Αποτύχαμε παταγωδώς
Για εμένα το ανθρώπινο είδος έχει αποτύχει παταγωδώς, διότι αν και έχει τρομακτικές ικανότητες, τις χρησιμοποιεί μόνο για να καταστρέφει, να αιχμαλωτίζει και να χρησιμοποιεί όλα τα αλλά είδη. Αντί ο άνθρωπος να φτιάξει έναν «παράδεισο» και να ζει στην αγάπη, στον σεβασμό και στην ισότητα, επιλέγει συνειδητά κάθε μέρα να δημιουργεί μια κόλαση και να ζει στη βία, στον πόνο και στην αδικία. Αυτό θα μπορέσει να αλλάξει μόνο όταν οι άνθρωποι αποφασίσουμε να δούμε τον κόσμο σαν παιδιά, με αγάπη, ενσυναίσθηση και χωρίς καμία διάκριση. Αυτό που εγώ βλέπω και αφήνω εδώ ως τροφή για σκέψη είναι ότι «δεν πρέπει οι μεγάλοι να μάθουμε στα παιδιά, αλλά τα παιδιά να μάθουν σε εμάς». Και άμα ξεκινήσουμε από τις πιο βασικές έννοιες, όπως η αγάπη και η άρνηση στον διαχωρισμό των ζώων, ίσως μπορέσουμε να αποκαλούμαστε άνθρωποι.
* Η Μαρία Ιωαννίδου είναι εγκληματολόγος ψυχολόγος και υποψήφια διδάκτωρ Κοινωνικής και Ηθικής Ψυχολογίας
