Ούτε αλλαγή, ούτε διόρθωση. Ανατροπή. Αυτή είναι η απάντηση στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η δημόσια Υγεία, τονίζει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ο καθηγητής Αιματολογίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Γρηγόρης Γεροτζιάφας. Όπως εξηγεί, σήμερα υπάρχει φοβερή κρίση στα νοσοκομεία, τα οποία βρίσκονται προ της κατάρρευσης. Προσωπικό φεύγει και κρεβάτια κλείνουν (περίπου το 30% στη Γαλλία). Παρά το δίδαγμα της πανδημίας, το οποίο λέει ότι ο ιδιωτικός τομέας δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε τέτοιες καταστάσεις και το δημόσιο σύστημα στηρίζει την υγεία του λαού, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν την πολιτική αποδιοργάνωσης του συστήματος Υγείας και ανισομερούς ανάπτυξής του.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα απαραίτητα συστατικά είναι η ενίσχυση και η ανάπτυξη του συστήματος Υγείας, η αύξηση του προσωπικού και των μισθών για να γίνει ελκυστική η δουλειά στο νοσοκομείο. «Είναι σχετικά εύκολο, καθώς τα τεχνολογικά εργαλεία μας επιτρέπουν και να αναδιαρθρώσουμε τις υπηρεσίες -ώστε να προσφέρουν καλύτερη ποιότητα περίθαλψης και να χρησιμοποιηθεί καλύτερα το προσωπικό- και να υπερβούμε τα γεωγραφικά εμπόδια, π.χ. με την τηλεϊατρική. Αλλά για να χρησιμοποιηθεί η τηλεϊατρική, χρειάζονται άνθρωποι. Αλλιώς δεν κάνεις τίποτα. Αυτή είναι η βάση. Αυτό σημαίνει κράτος πρόνοιας και ανατροπή της υπάρχουσας πολιτικής διαχείρισης στον χώρο της Υγείας» σημειώνει.
Ωστόσο, οι εκπρόσωποι του νεοφιλελευθερισμού φαίνονται ιδεολογικά δογματικοί και δεν τους ενδιαφέρει να παρέχουν υπηρεσία Υγείας στον λαό. Ξεχνούν, όμως, ένα βασικό στοιχείο: «Η παροχή Υγείας υψηλού επιπέδου είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή. Η Υγεία και η Παιδεία είναι που εξασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή. Πιστεύαμε ότι στην πανδημία θα λειτουργούσαν ανθρωπιστικά, θα έμπαινε μπροστά η αξία της ανθρώπινης ζωής. Αλλά διαψευστήκαμε. Τους ενδιαφέρει να ανοίξουν τα πάντα στην αγορά και να γίνουν εμπόρευμα οι υπηρεσίες Υγείας. Αντιθέτως, η Αριστερά μπήκε σε μια λογική στήριξης των κυβερνήσεων γιατί προείχε να σωθούν οι ανθρώπινες ζωές».
Οι τρεις καταστάσεις της δημόσιας Υγείας
Την ώρα που τα ΜΜΕ δημιουργούν πανικό για θέματα που εκτιμάται πως είναι τόσο επικίνδυνα, το σύστημα Υγείας αντιμετωπίζει προκλήσεις που δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Ο Γ. Γεροτζιάφας παρουσιάζει τρεις καταστάσεις:
- Η πρώτη αφορά την Covid και τη Long Covid, που παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας. Ναι μεν είμαστε στην ύφεση του καλοκαιριού, αλλά από τον Σεπτέμβριο θα μπούμε ξανά σε περίοδο κρίσης. «Covid και Long Covid σημαίνουν δύο νοσήματα που είναι δύσκολα στην αντιμετώπισή τους και χρειάζονται πόρους και ενέργεια από το σύστημα Υγείας».
- Η δεύτερη είναι τα νοσήματα και ο ευρωπαϊκός υγειονομικός χάρτης, που έχει τροποποιηθεί εξαιτίας της πανδημίας. Έχουν παραμεληθεί οι ασθενείς με καρδιακά νοσήματα και καρκίνο. Κυρίως σε απομακρυσμένες ή φτωχές περιοχές. Γεγονός που δείχνει ότι μπαίνουμε σε μια περίοδο που η ζήτηση υπηρεσιών Υγείας θα είναι αυξημένη σε επίπεδο νοσοκομειακής περίθαλψης.
- Η τρίτη είναι η εμφάνιση ενός νέου κύκλου επιδημιών που ξεκίνησε η πανδημία του κορωνοϊού. Αναμένονται νέες επιδημίες και λοιμώδη νοσήματα. Έχουμε επιδείνωση συνθηκών δημόσιας υγιεινής, επιδείνωση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης μεγάλων στρωμάτων του πληθυσμού, αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων. Αν ένα μικρό πρελούδιο είναι η ευλογιά των πιθήκων, να μην ξεχνάμε ότι υπάρχει η φυματίωση, που είναι πιο επικίνδυνη. Κι αυτό θα το δούμε σε περιοχές που υπάρχουν αποκλεισμένες ομάδες ή λαϊκά στρώματα. Οπότε, αντικειμενικά το πρόβλημα του συστήματος δημόσιας Υγείας ή η κρίση της δημόσιας υγείας γίνεται ένα μέρος των συστημικών κρίσεων που υπάρχουν ήδη.
Έξαρση και παραμέληση των ογκολογικών περιστατικών
Η παθολόγος-εντατικολόγος στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης Χριστίνα Κυδώνα μεταφέρει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής την εικόνα από το ΕΣΥ. Κι αυτή δεν είναι καθόλου ενθαρρυντική, καθώς η εμπειρία δείχνει ότι έπειτα από κάθε μεγάλο κύμα της πανδημίας ανεβαίνουν κατακόρυφα τα περιστατικά καρκίνων - και είναι μάλιστα παραμελημένα.
Μία εξήγηση είναι ότι αφέθηκε η πρόληψη, αλλά δεν είναι τόσο μεγάλο το διάστημα για να χάθηκαν τόσα πολλά περιστατικά. «Νομίζω πως έχει να κάνει και με τη δεδομένη φτώχεια» εξηγεί η Χρ. Κυδώνα, επισημαίνοντας ότι έχουν μειωθεί οι επισκέψεις σε ιδιώτες γιατρούς, ενώ έχει ανατιναχθεί το σύστημα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Πλέον η Πρωτοβάθμια λειτουργεί κατά 90% ως επαναλαμβανόμενη συνταγογράφηση και δεν ασχολείται με την πρόληψη. Επομένως, οδηγούμαστε σε μια φοβερή έξαρση των ογκολογικών περιστατικών, χωρίς όμως τις αντίστοιχες δομές.
Τα αίτια της ανόδου θρομβώσεων και εμφραγμάτων
Μεταξύ άλλων, παρατηρείται αισθητή αύξηση σε εμφράγματα και θρομβώσεις. Όπως σημειώνει η εντατικολόγος του Ιπποκράτειου, γι’ αυτό ευθύνονται οι αυξημένες νοσογόνες συνθήκες στις οποίες ζει ο πληθυσμός, η κακή διατροφή (που με την ακρίβεια στα τρόφιμα θα γίνει χειρότερη) και η παχυσαρκία (πάνω από τους μισούς Έλληνες είναι υπέρβαροι). Επίσης, οι πολίτες απέφευγαν τον τακτικό έλεγχο, ο οποίος βοηθά στην αποφυγή κοινών συμβάντων. Αυτό δε το τελευταίο αναμένεται να χειροτερέψει εξαιτίας της εμμονής του υπουργείου Υγείας να θέσει εκτός συνταγογράφησης από ιδιώτες γιατρούς τους ανασφάλιστους. «Υπάρχουν αρκετοί ανασφάλιστοι που θα μπορούσαν να δώσουν ένα ποσό. Τώρα οδηγούνται στις πόρτες των δημόσιων νοσοκομείων, οι οποίες είναι φρακαρισμένες. Δεν του λες “δεν θα σε δω”, αλλά λειτουργικά τους αποκλείεις, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα για ραντεβού» διευκρινίζει.
Αύξηση της γενικής νοσηρότητας
Συνολικά, πάντως, όλες οι λίστες (χειρουργεία και θεραπείες) αυξήθηκαν. Για τα πάντα. Σύμφωνα με τη Χρ. Κυδώνα, ακόμα και τώρα, που έχει μειωθεί η πίεση της πανδημίας και δεν υπάρχουν μονοθεματικά νοσοκομεία, πραγματοποιούνται κυρίως τα ογκολογικά χειρουργεία. Οι χειρούργοι ασχολούνται με τα βαριά περιστατικά και τα υπόλοιπα μένουν στην αναμονή - εκτός αν πάει ο ασθενής σε ιδιώτη. «Έτσι αυξάνονται η νοσηρότητα και οι νοσηλείες» εξηγεί η εντατικολόγος, προσθέτοντας ότι αυτό δεν συμφέρει μακροοικονομικά το σύστημα. «Δεν είναι μόνο το ηθικό κομμάτι. Ο μεγαλύτερος χρόνος νοσηλείας και τα περισσότερα φάρμακα οδηγούν σε μεγαλύτερο κόστος για το κράτος».
Γεμάτα υπερήλικες τα νοσοκομεία
Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό δεδομένο του τελευταίο διαστήματος είναι ο μεγάλος αριθμός υπερήλικων που μπαίνουν σε νοσοκομείο. Η Χρ. Κυδώνα μεταφέρει την εικόνα και εξηγεί ότι αυτό το φαινόμενο ενδέχεται να οφείλεται στο γεγονός ότι έχει διασπαστεί το κοινωνικό δίκτυο προστασίας και η δυνατότητα των συγγενών να παρέχουν γιατρό στο σπίτι. «Τα παραμελημένα περιστατικά ηλικιωμένων είναι απόρροια της διογκούμενης φτώχειας» εκτιμά η γιατρός και εκφράζει την αγωνία της, καθώς οι νοσοκομειακές κλίνες δεν φτάνουν.
Τα απότοκα της πανδημίας
Έντονα ανησυχητικό είναι επίσης το γεγονός ότι η πίεση που δέχεται το σύστημα παρουσιάζεται τη στιγμή που η πανδημία του κορωνοϊού βρίσκεται σε ύφεση. Άρα «συμπεραίνουμε ότι το σύστημα δεν μπορεί να ανταπεξέλθει και χωρίς Covid» καταλήγει η Χρ. Κυδώνα. Από την πλευρά του, ο Γρ. Γεροτζιάφας χωρίζει την πανδημία σε δύο φάσεις. Στην πρώτη, που δεν γνωρίζαμε τίποτα, και στη δεύτερη, από το καλοκαίρι του 2020 και μετά, όπου δεν βγαίνουν καινούργια δεδομένα στη θεραπεία. «Από την αρχή έχουμε την υπερπροσπάθεια του προσωπικού να καλύψει την ανάγκη για να διασφαλιστεί η υγεία του λαού που είναι στα νοσοκομεία» επισημαίνει. Δύο χρόνια μετά, οι πολιτικές ηγεσίες όχι μόνο δεν στήριξαν το δημόσιο σύστημα Υγείας, αλλά συνέχισαν την πολιτική αποδιοργάνωσής του.
