Η Ευρώπη βυθίζεται στο σκοτάδι και στη φρίκη του πολέμου. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η παραβίαση του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας σηματοδοτούν μια νέα περίοδο, όπου η ωμότητα της ισχύος επιχειρεί να επιβληθεί στο Διεθνές Δίκαιο.
Οι προκλήσεις είναι πολλαπλές και αλληλοσυνδέονται. Η βάρβαρη και παράνομη ρωσική εισβολή, οι θηριωδίες, τα εγκλήματα πολέμου. Η δυστυχία του ουκρανικού λαού, οι θάνατοι, η προσφυγιά, η καταστροφή πόλεων, η ανθρωπιστική κρίση. Η διάχυση του πολέμου και η ιδεολογική χρήση του. Τα προγράμματα υπερ-εξοπλισμών, μια ολόκληρη οικονομία του πολέμου που αποστραγγίζει δημόσιους πόρους σε βάρος του κοινωνικού κράτους. Η επαναφορά της αδιανόητης πυρηνικής απειλής που φέρνει πιο κοντά έναν νέο ψυχρό πόλεμο ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Η “ειρηνική χρήση” της πυρηνικής ενέργειας που επανέρχεται στο προσκήνιο.
Ταυτόχρονα, η φτωχοποίηση και η δραματική μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και του επιπέδου διαβίωσης εξαιτίας της επιδείνωσης της προϋπάρχουσας ενεργειακής κρίσης, του κύματος ακρίβειας σε βασικά αγαθά, της επιβράδυνσης και ενδεχόμενης στασιμότητας της οικονομίας. Η εξαθλίωση των φτωχών χωρών που αντιμετωπίζουν το φάσμα της επισιτιστικής κρίσης. Ο κίνδυνος για υποβάθμιση των δημοκρατικών ελευθεριών. Η στοχοποίηση του πολιτισμού. Η ενίσχυση των ιμπεριαλιστικών επιδιώξεων, των εθνικισμών, των κάθε είδους θρησκευτικών και πολιτισμικών φονταμενταλισμών. Η περιβαλλοντική καταστροφή και η κλιματική κρίση, που η αντιμετώπισή της απαιτεί παγκόσμιο συντονισμό και συνεργασία, όχι ανταγωνισμούς και πολέμους.
Η αιματηρή στρατιωτική εισβολή που επιχειρεί να διαλύσει μια ανεξάρτητη χώρα δεν μπορεί βέβαια να δικαιολογηθεί από τις ευθύνες που έχουν οι ΗΠΑ και οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις για τις πολεμικές επεμβάσεις τους εκτός Διεθνούς Δικαίου και για την επέκταση του ΝΑΤΟ αντί της οικοδόμησης ενός συλλογικού αδιαίρετου συστήματος ασφάλειας στην Ευρώπη που μέρος του θα είναι και η Ρωσία, όπως είχε συμφωνηθεί. Είναι απαραίτητο, όμως, να τις έχουμε στον νου μας, χαράσσοντας στρατηγική για την επόμενη μέρα. Αποδεικνύουν ότι χρειάζεται συνεννόηση και συνανάπτυξη ανάμεσα σε όλες τις χώρες του πολυ-πολικού κόσμου, πάντα με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Αυτές τις κρίσιμες στιγμές, πρέπει να υπάρξει ένταση της διπλωματίας από τη διεθνή κοινότητα, ώστε να σταματήσει άμεσα ο πόλεμος και να αποχωρήσουν τα ρωσικά στρατεύματα από την Ουκρανία.
Η Ευρώπη, που είναι από τους χαμένους του πολέμου, πρέπει να παίξει ειρηνοποιό ρόλο. Οι κυρώσεις είναι αναγκαίες. Δεν πρέπει, όμως, να γίνουν εργαλείο για τη διαιώνιση του πολέμου με άλλα μέσα. Αντίθετα, πρέπει να συνδεθεί η άρση τους με την πορεία ειρήνευσης. Ταυτόχρονα, η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει τη δική της φωνή και στρατηγική που δεν θα υποτάσσεται στις ΗΠΑ. Στο πλαίσιο της εμβάθυνσης εντός της να διαμορφώσει τη δική της αυτόνομη αρχιτεκτονική ασφαλείας, όχι ενάντια στη Ρωσία, αλλά που θα την περιλαμβάνει, με τον όρο βέβαια ότι θα συμμορφωθεί με τη διεθνή νομιμότητα.
Η χώρα μας δεν έπρεπε να εμπλακεί με αποστολή στρατιωτικού υλικού, ούτε να πλειοδοτεί με δηλώσεις «πολεμικού» χαρακτήρα. Αντίθετα, οφείλει να επιστρέψει στην παράδοση της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, που υπαγορεύεται από τη γεωπολιτική θέση της χώρας και τα καλώς εννοούμενα εθνικά μας συμφέροντα. Πρέπει να στηρίζουμε κάθε πρωτοβουλία για αποκλιμάκωση και ειρήνευση. Και να πρωτοστατήσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας και την υποδοχή των προσφύγων, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα την καθιέρωση ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού μηχανισμού επανεγκατάστασης για κάθε θύμα πολέμου, ανεξαρτήτως φυλετικής καταβολής ή θρησκείας.
Παράλληλα, είναι επιβεβλημένη η στρατηγική των πρωτοβουλιών και των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία, προκειμένου να μειωθεί σταθερά η ένταση μεταξύ των δύο χωρών και να εδραιωθεί ένα κοινό πλαίσιο ασφάλειας, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Στον απόηχο της μεγάλης συναυλίας της 29ης Μαρτίου στα Προπύλαια γεννήθηκε η ιδέα για μια ημερίδα ειρήνης. Αυτή πραγματοποιήθηκε στις 4 Απριλίου, στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ήταν οργανωμένη σε πέντε κύκλους. Έναν γενικό και τέσσερις θεματικούς: ανθρωπιστική κρίση - δικαιώματα, διεθνή και γεωπολιτικά, πολιτισμός, ενέργεια - περιβάλλον. Έδωσαν το "παρών" προσωπικότητες της επιστήμης, της πολιτικής, της Αυτοδιοίκησης, των κινημάτων, της Εκκλησίας, της δημοσιογραφίας, του λόγου και των τεχνών.
Το συμπέρασμα είναι ότι μαζί με τον αναστοχασμό χρειάζεται και η δράση. Μαζί με την αμέριστη αλληλεγγύη στα θύματα και στους πρόσφυγες του ουκρανικού λαού και τις γενναίες αντιπολεμικές φωνές στη Ρωσία, να ακουστεί δυνατά η φωνή των μεγάλων οικουμενικών αξιών, του ανθρωπισμού, του πολιτισμού, της δημοκρατίας, της προστασίας της ανθρώπινης ζωής και του πλανήτη, η φωνή της ειρήνης.
Η φωνή της μεγάλης πλειονότητας της κοινωνίας, που δεν παρασύρεται από νέους διαχωρισμούς στρατοπέδων, να ακουστεί πιο ισχυρή από τον εφιαλτικό θόρυβο των όπλων, αλλά και από την ιδεολογική χρήση του πολέμου. Με καθοριστική τη συμμετοχή της νέας γενιάς, που βιώνει αλλεπάλληλες κρίσεις και διαψεύσεις για το μέλλον της και τώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τον πόλεμο, που συμπυκνώνει όλες τις απειλές, στη ζωή, στην εργασία, στη μόρφωση, στον πολιτισμό, στη συλλογική πρόοδο, στην ευτυχία.
Στην Ελλάδα, την Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο, χρειάζεται μια πανστρατιά πολιτών που τους ενώνει η πεποίθηση και αποφασιστικότητα ότι ένας άλλος κόσμος, ειρηνικός, αλληλέγγυος και δίκαιος είναι εφικτός.
Ενα ευρύ αντιπολεμικό κίνημα ειρήνης δεν σημαίνει ουδετερότητα, αλλά ξεκάθαρη πολιτική θέση. Όσο δύσκολο και αν φαίνεται, είναι απολύτως αναγκαίο.
