Σαν πύργος από τραπουλόχαρτα κατέρρευσε ο ενημερωτικός τομέας της ΕΡΤ όταν βρέθηκε μπροστά στην πρόκληση να διαχειριστεί τη ρωσική εισβολή και στη συνέχεια να καλύψει τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις επιπτώσεις στη χώρα μας. Ένα σωρό ερωτήματα ζητούσαν απαντήσεις και η ΕΡΤ, ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία της, δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στις ανάγκες για ενημέρωση σε ένα έκτακτο γεγονός όπως ο πόλεμος.
Πού θα σταματήσει ο Πούτιν; Ποια η σημασία της στάσης της Ελλάδας; Θα αλλάξουν τα σύνορα της Ευρώπης; Ποιες είναι οι ευθύνες του ΝΑΤΟ και ποιες της Ευρώπης; Υπάρχουν περιθώρια να κερδίσει την τελική μάχη η διπλωματία; Η δημόσια τηλεόραση ήταν μέχρι τώρα στην πρώτη γραμμή σε όλα τα μεγάλα γεγονότα, δίνοντας εικόνα και ενημέρωση, και κατάφερνε πολύ συχνά να κερδίζει την εμπιστοσύνη των τηλεθεατών σε συνεχή ροή ή με έκτακτα δελτία. Εκτός από σεισμούς, πλημμύρες και άλλες φυσικές καταστροφές -ποιος θα ξεχάσει τη Σταυρούλα Χριστοφιλέα τον πρώτο καιρό της πανδημίας;-, η ΕΡΤ ήταν παρούσα με αξιώσεις σε εκλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, σε κρίσιμες διαβουλεύσεις, σε πολεμικές συρράξεις. Κινητοποιούσε τον μηχανισμό της, ανταποκριτές σε όλο τον κόσμο που μπορούσαν να υποστηρίξουν συνεχή ροή, έκανε δορυφορικές συνδέσεις, άνοιγε ζωντανά κυκλώματα. Σήμερα τεχνικά τα πράγματα είναι απλούστερα και τα κόστη έχουν μειωθεί. Η ΕΡΤ όμως απέτυχε. Το κενό κάλυψε το ΟPEN, κάνοντας το αυτονόητο και καθόλου ευρηματικό: συνεχή ροή ειδήσεων και βήμα σε όσους έχουν κάτι να πουν.
Η ΑΥΓΗ επιχειρεί να διερευνήσει γιατί απέτυχε η ΕΡΤ σε ένα προνομιακό για την ίδια πεδίο. Τι λάθη έγιναν, ποιος ευθύνεται. Μίλησε με έναν ανταποκριτή πολέμου και δύο πρώην διευθυντές ειδήσεων, στην ΕΡΤ και σε ιδιωτικά κανάλια, και ζήτησε τη γνώμη τους. Εντόπισε τα 7+1 λάθη της δημόσιας τηλεόρασης.
1. Αργά αντανακλαστικά και παλινωδίες: Παρότι ήταν γνωστό ότι ο ρωσικός στρατός είχε συγκεντρωθεί στα σύνορα με την Ουκρανία, η ΕΡΤ δεν βρέθηκε από την αρχή στα σημεία και άργησε να στείλει ανταποκριτές. Άργησαν επίσης να αποφασίσουν συνεχή ροή προγράμματος -αποφασίστηκε μόλις την 4η-5η μέρα και αφού ανέβηκε το OPEN-, την οποία σε λίγες μέρες ακυρώνουν, επιστρέφουν στο πρόγραμμα και για να μην γελοιοποιηθούν «ανοίγουν» νέο κανάλι, το ΕΡΤnews, στη θέση της DW, την οποία «κατεβάζουν» εν μιά νυκτί.
2. Απαξίωση του ενημερωτικού τομέα: Σε αντίθεση με την ψυχαγωγία, όπου μπορεί κανείς να δει αποτέλεσμα, ο ενημερωτικός τομέας της ΕΡΤ έχει απαξιωθεί και αποτελεί πλέον τον μεγάλο ασθενή. Ήδη, εδώ και δύο χρόνια, έχει περιθωριοποιηθεί όλο το μόνιμο δημοσιογραφικό προσωπικό και τα πόστα έχουν δοθεί στους νεοφερμένους συμβασιούχους, οι οποίοι θεωρούνται και πολιτικά ελεγχόμενοι. Προτεραιότητα για τη διοίκηση Ζούλα - Γαμπρίτσου είναι οι παραγωγές και η ψυχαγωγία. Ούτε που τους περνάει από το μυαλό ότι η ΕΡΤ οφείλει κάθε βράδυ να απαντάει στις αγωνίες των ανθρώπων, πώς μας επηρεάζει ο πόλεμος, τι θα γίνει με τις επιπτώσεις στην οικονομία, πόσο θα ανέβει η βενζίνη και το αέριο. Ποιος θα τα κάνει αυτά αν όχι η ΕΡΤ;
3. Έλλειψη συντονισμού: Στη γενική ασχετοσύνη και την καχυποψία έστειλαν τους ανταποκριτές χωρίς τον αναγκαίο εξοπλισμό (αλεξίσφαιρα και κράνη που τα εξασφάλισε η ΕΣΗΕΑ), χωρίς δορυφορικό τηλέφωνο (που λειτουργεί ανεξάρτητα από τις τοπικές τηλεπικοινωνίες και το Ίντερνετ), χωρίς προσωπική ασφάλιση πολέμου και χωρίς μετρητά να κινηθούν. Μόλις πριν μερικές ημέρες στα 40 ευρώ ημερήσια αποζημίωση προστέθηκαν ακόμη 100 ευρώ. Οι ανταποκριτές πολέμου δεν ξεκινούν για τα μέτωπα όπως νά 'ναι, χρειάζεται συντονισμός και μηχανισμός από πίσω τους που θα δουλεύει.
4. Ανεπάρκεια ηγεσίας: Η έλλειψη αντανακλαστικών είναι αποτέλεσμα της αδυναμίας του ενημερωτικού τομέα της ΕΡΤ (Ζούλας, Καφαράκης, Τρουπής) να διαχειριστεί μεγάλα γεγονότα, διεθνή, οικονομικά, πολιτικά, στα οποία δεν έχει εμπειρία. Τα αντανακλαστικά τους περιορίζονται στην «ελαφρά» ειδησεογραφία και τα «λαϊκά» και αστυνομικά θέματα, με τα οποία καταπιάνεται συνήθως το δελτίο της ΕΡΤ: τα παιδάκια στην Πάτρα και η ληστεία του ψιλικατζίδικου. Η αδυναμία του τομέα Ενημέρωσης να σχεδιάσει και να αντιμετωπίσει μεγάλα γεγονότα έχει παρασύρει το σύνολο του προγράμματος της ΕΡΤ.
5. Αδυναμία πολιτικής διαχείρισης: Η απόδραση της ηγεσίας της ΕΡΤ από ένα τεράστιας σημασίας γεγονός φανερώνει την ανεπάρκεια να το διαχειριστεί πολιτικά. Δεν έχει ούτε την εμπειρία ούτε την κουλτούρα να επικεντρώσει και να δώσει απαντήσεις για την επόμενη μέρα: Ποιο νέο γεωστρατηγικό πλαίσιο διαμορφώνεται; Ποια η θέση της Ελλάδας μέσα σε αυτό; Την πολιτική αναπηρία της κυβέρνησης στην εξωτερική πολιτική την πληρώνει ένας μεγάλος οργανισμός, ο οποίος εργάζεται με εμφανή αμηχανία, επιχειρώντας να αποφύγει, παρά να απαντήσει σε ερωτήματα.
6. Φτωχό περιεχόμενο: Οι ανεπάρκειες φάνηκαν από τις πρώτες μέρες, όταν προσκλήθηκε στο κεντρικό δελτίο ο Σ. Ράμφος, έκανε το «ψυχογράφημα» του Πούτιν και μιλούσε για τα λίφτινγκ και ότι θέλει να φαίνεται νέος... Τις ίδιες μέρες, είχαν κληθεί να μιλήσουν δύο συνεργάτες του πρωθυπουργού, ο Α. Συρίγος, υφυπ. Παιδείας, ως διεθνολόγος και ο σύμβουλός του, Απ. Δοξιάδης. Οι στρατιωτικοί αναλυτές απουσίαζαν, οι διπλωματικοί και γεωστρατηγικοί αναλυτές ήταν άφαντοι, εκτός αν είχαν να προσθέσουν στο κυβερνητικό αφήγημα, οι καταξιωμένοι δημοσιογράφοι του εξωτερικού δελτίου, ο Γ. Καπόπουλος, ο Κ. Αργυρός, ο Π. Παπακωνσταντίνου, ο Στ. Λυγερός, δεν κλήθηκαν ποτέ, προφανώς με τον φόβο ότι δεν είναι ελεγχόμενοι.
7. Εσωτερικές διαμάχες: Όσο το μόνιμο προσωπικό συνηθίζει να παραμένει στο ψυγείο, νέες έριδες δημιουργούνται, καθώς πλέον περιθωριοποιούνται και γαλάζια παιδιά, μένουν εκτός, καθώς το σύστημα δουλεύει με τους εκλεκτούς, δηλαδή τους κολλητούς. Η ΕΡΤ ως λεία των διοικούντων αλλάζει πίστα και από κομματικό λάφυρο γίνεται πεδίο λεηλασίας από μια παρέα κολλητών.
8. Ανταποκριτής - μαϊμού: Σε ένα τέτοιο κλίμα διάβρωσης της ενημερωτικής υποδομής και αδυναμίας καθοδήγησης ερμηνεύεται και η επιπολαιότητα να παρουσιάζουν τον δημοσιογράφο στην Αθήνα ως ανταποκριτή στη Μόσχα: με την ελαφράδα του ανίδεου και τη νιρβάνα του βολεμένου. Και πάλι τον λογαριασμό πληρώνει η ΕΡΤ, που γελοιοποιήθηκε επί μέρες.
Αυτό στο οποίο συμφωνούν όλοι είναι ότι η αποτυχία θα έχει και συνέχεια: η ΕΡΤ θα χάσει οποιοδήποτε μείζον γεγονός συμβεί στο μέλλον, εάν δεν αλλάξουν τα πρόσωπα, η δομή της ενημέρωσης και η διαχείριση των ειδήσεων.
