Δημόσια τράπεζα ομφαλοπλακουντιακού αίματος ιδρύεται για πρώτη φορά στην Αιματολογική Κλινική του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Ηρακλείου «ΠΑΓΝΗ», με απόφαση του υπουργείου Υγείας που υπογράφεται από τον αναπληρωτή υπουργό Παύλο Πολάκη.
Μέχρι χθες, οι μοναδικές δημόσιες τράπεζες βλαστοκυττάρων στη χώρα ήταν η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος (Ελ.Τρ.Οπ.Α.) που λειτουργεί από τα τέλη του 2004 στο ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών και εκείνη του γενικού νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπανικολάου».
Συχνά, ο δημόσιος επιστημονικός και δημοσιογραφικός λόγος, περιορίζεται στη χρήση του όρου «βλαστοκύτταρα» που αποτελούν μια μόνο κατηγορία κυττάρων της αιμοποιητικής σειράς. Το ομφαλοπλακουντικό αίμα (ΟΠΑ) είναι το αίμα που παραμένει στον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα, αμέσως μετά τη γέννηση ενός μωρού και είναι πλούσιο σε αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα και μεσεγχυματικά κύτταρα, που αξιοποιούνται ως εναλλακτική πηγή μεταμόσχευσης μυελού των οστών. Ο λόγος που προτιμώνται, είναι ότι, ενώ η συμβατότητα δότη-λήπτη σε μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών πρέπει να αγγίζει το 100%, με το ομφαλοπλακουντιακό αίμα η απαραίτητη συμβατότητα «πέφτει» στο 65-70%.
Η σημασία της δημόσιας τράπεζας
Στις τράπεζες με δημόσιο χαρακτήρα η χορήγηση του ΟΠΑ θεωρείται «δωρεά» και γίνεται δωρεάν, με σκοπό την εξυπηρέτηση οποιουδήποτε ασθενούς το έχει ανάγκη. Ουσιαστικά, λειτουργούν όπως και η αιμοδοσία, δηλαδή «δίνουμε όλοι για όλους». Πρόκειται για μια δωρεά αιμοποιητικών κυττάρων που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τον πάσχοντα μυελό των οστών σε ασθενείς που χρειάζονται μεταμόσχευση.
Οι περίπου 10 ιδιωτικές τράπεζες -εγχώριες ή παραρτήματα ξένων οργανισμών- από την άλλη, υποστηρίζουν ότι φυλάσσουν τα κύτταρα για μελλοντική χρήση από τον ίδιο τον δότη, ο οποίος καλείται να αποδώσει υψηλό τίμημα που κυμαίνεται από 1.800 έως 2.000 ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συντριπτική πλειονότητα των ιδιωτικών τραπεζών δεν έχουν λάβει πιστοποίηση, καθώς και ότι δεδομένης της συχνότητας των παιδικών λευχαιμιών, η πιθανότητα να χρειαστεί ένα παιδί τα βλαστικά κύτταρά του είναι περίπου μία στις 20.000.
Το μόσχευμα του ασθενούς δεν είναι κατάλληλο για τον ίδιο
Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως έχει καταγράψει σε πόρισμά της η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία, «το ομφαλικό μόσχευμα του ασθενούς δεν είναι κατάλληλο για μεταμόσχευση προς τον ίδιο, επειδή είτε πάσχει σίγουρα και το ίδιο (σε κληρονομικές παθήσεις όπως είναι η μεσογειακή αναιμία) είτε πάσχει δυνητικά (σε περιπτώσεις εμφάνισης λευχαιμίας τα πρώτα έτη της ζωής)».
Επιπλέον, «σε περιπτώσεις λευχαιμιών το αυτόλογο µόσχευµα (από τον ίδιο τον ασθενή) υστερεί του αλλογενούς (από άλλον άνθρωπο) επειδή στερείται αντιλευχαιµικής δράσης».
Τέλος, οι µεγαλύτερες επιστηµονικές Εταιρείες στην Αμερική και την Ευρώπη είναι αντίθετες µε την Ιδιωτική Κατάθεση επειδή δεν υπάρχει τεκμηριωµένη επιστηµονική βάση. Αντιθέτως, υποστηρίζουν την ανάπτυξη δημόσιων τραπεζών από κρατικές αρχές, από τις οποίες θα µπορούσαν να βρουν κατάλληλα µοσχεύµατα και την ευκαιρία να ζήσουν όλα τα παιδιά που έχουν ένδειξη µεταµόσχευσης.
