Η ανθρωποκτονία ενός παιδιού, ενός έφηβου 14 ετών, πάντα παγώνει μια κοινωνία. Το "γιατί" είναι αυτό που βασανίζει πάντα την οικογένεια που χάνει, έτσι ξαφνικά, από χέρι ενός άλλου ανθρώπου έναν αγαπημένο της. Σκεφτείτε, λοιπόν, πόσα "γιατί" πρέπει να απαντηθούν στην περίπτωση που ένα παιδί πέφτει νεκρό από το χέρι ενός άλλου παιδιού, ενός φίλου του, ενός συγχωριανού του, όπως στην περίπτωση του μικρού Τάσου στη Γέφυρα Θεσσαλονίκης, μετά από έναν καυγά, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά. Πόσα "γιατί" πρέπει να απαντηθούν, που δεν αφορούν μόνο το ίδιο το γεγονός ή τον ίδιο τον δράστη, αλλά όλη την κοινωνία στην οποία ζούσαν μέχρι την περασμένη Κυριακή θύτης και θύμα με τις οικογένειές τους. "Γιατί", τα οποία έχουν πιθανότατα αρχίσει να βασανίζουν από την περασμένη Κυριακή τόσο την οικογένεια του θύτη, όσο και του θύματος αλλά και όλη την μικρή κοινωνία της κωμόπολης των 3.000 κατοίκων.
Τα ίδια ερωτήματα αντιμετώπισε πριν από λίγους μήνες η Κάτω Αχαΐα, όταν ένας 15χρονος, την Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου του 2015, πυροβόλησε με κυνηγητική καραμπίνα και σκότωσε 17χρονο φίλο του στο προαύλιο του σχολείου όπου νωρίτερα είχαν τσακωθεί.
Η πρώτη όμως ερώτηση την οποία κάνει κάποιος που είναι μακριά από την τραγωδία και είναι μάλλον το στοιχείο που προκαλεί την έκπληξη είναι πως ένα παιδί πράττει χωρίς καμία παιδικότητα -όπως τουλάχιστον την αντιλαμβάνεται η κοινή γνώμη- και προχωρά σε μια άκρως "ενήλικη" - άγρια πράξη. Είναι όμως το έγκλημα ίδιον των "μεγάλων";
"Παρακολουθώ τεράστια άγνοια ή προσπάθεια να δημιουργηθεί ξανά ένας φόβος για το έγκλημα. Πρέπει να μας προβληματίσει το γεγονός αλλά από την άλλη δεν πρέπει να δοθεί η εντύπωση ότι ο κάθε ανήλικος μπορεί να εγκληματήσει ή ότι είναι επικίνδυνος" μας απαντά η Σοφία Βιδάλη, καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης του Εγκλήματος και του Κοινωνικού Ελέγχου (ΕΕΜΕΚΕ).
"Ένας ανήλικος σκέφτεται, νιώθει την ίδια οργή ή μίσος με τον ενήλικα. Δεν μπορεί όμως να το εξορθολογίσει με τον ίδιο τρόπο με τον ενήλικα. Ο ανήλικος δεν είναι άγιος, είναι απλά ένας άνθρωπος υπό κοινωνικοποίηση. Έχει επίγνωση του καλού και του κακού αλλά υπερισχύει η ανάγκη εκδίκησης και επίσης το αυθόρμητο. Δεν μπορεί ίσως να φανταστεί που θα φτάσει ο ίδιος" επισημαίνει η Σ. Βιδάλη.
"Είναι σημαντικό να δούμε πώς ένα κοινωνικό περιβάλλον δεν μπόρεσε να σταθεί ανάχωμα σε αυτή την πράξη" υπογραμμίζει και μας αποτρέπει από συγκρίσεις με εγκλήματα που έχουν διαπράξει ανήλικοι σε άλλες χώρες, όπως η απαγωγή και άγρια δολοφονία του 2χρονου Tζέιμι Μπόλτζερ από δύο δεκάχρονους μαθητές στο Λίβερπουλ το 1993.
"Βέβαια, στην Αγγλία είχαμε τη διάλυση των εργατικών στρωμάτων και είμαστε στη δεύτερη πια γενιά, έχουμε να κάνουμε με μια άλλη κοινωνία" εξηγεί και συνεχίζει τονίζοντας ότι "η Ελλάδα αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς δεν έχουμε εγκληματικότητα ανηλίκων συγκρίσιμη με άλλων αναπτυγμένων χωρών". Τα υπάρχοντα στοιχεία δείχνουν ότι η παραβατικότητα των ανηλίκων αφορά σε γενικές γραμμές παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και του νόμου περί ναρκωτικών.
Στα... θολά νερά της επαρχίας
"Υπάρχει ανάγκη να δούμε τι συμβαίνει στις αγροτικές περιοχές. Τα τελευταία χρόνια επικεντρωθήκαμε σε αστικές περιοχές και στην εγκληματικότητα του δρόμου και υποβαθμίστηκε η ανάλυση της κοινωνικής πραγματικότητας της επαρχίας, όπου έχουμε καταστάσεις με λανθάνουσα, ακόμα και φανερή βία. Βρισκόμαστε σε θολά νερά για ό,τι συμβαίνει στην επαρχία. Οι σχέσεις εκεί είναι άλλες. Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας την κοινωνική δυναμική" αναφέρει η Σ. Βιδάλη.
"Άμεσα πρέπει να δοθεί συνδρομή από ειδικούς στις οικογένειες του θύματος αλλά και του δράστη στο ίδιο το χωριό", συνεχίζει η Σ. Βιδάλη, σημειώνοντας ότι πρέπει "να γίνει προσπάθεια να απαλυνθεί ο πόνος και να εξορθολογιστεί το τραύμα. Έχουμε να κάνουμε με ένα μικρό χωριό και συναισθηματικά εμπλέκονται όλοι. Ταυτόχρονα, έχουμε έναν νεαρό δράστη που αύριο θα πρέπει να βγει στην κοινωνία". Χρειαζόμαστε μια εξατομικευμένη προσέγγιση για τον δράστη και πολυπαραγοντική παρέμβαση.
Ταυτόχρονα, η Σ. Βιδάλη τονίζει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή και στα αδέλφια του θύματος αλλά και του θύτη. "Τα αδέλφια είναι τα μεγαλύτερα θύματα σε μια τέτοια περίπτωση. Θα βιώσουν όλη την οργή, τον πόνο και την απώλεια" και ταυτόχρονα θα πρέπει να συνεχίζουν να ζουν υπό τη σκιά αυτού του γεγονότος.
Πώς θα πάνε σχολείο τον Σεπτέμβριο, αναρωτιέται και επισημαίνει ότι πρέπει να φύγουμε από τη λογική πόσο κακός είναι ο δράστης, αλλά να δούμε πώς αυτή η κατάσταση θα προσεγγιστεί και δεν θα έχουμε χειρότερες εξελίξεις.
