ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΗΛΕΚΤΡΑ ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΑΚΗ
Με τη βούληση να συνεχιστεί η λειτουργία των κοινωνικών δομών για την καταπολέμηση της φτώχειας, το υπουργείο Εργασίας προχώρησε στην αξιολόγησή τους. Σήμερα, η "Αυγή" της Κυριακής φέρνει στο φως της δημοσιότητας τη μελέτη αξιολόγησης που διενεργήθηκε για λογαριασμό του υπουργείου Εργασίας, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα χαρακτηρίζεται από "υψηλό βαθμό επιτυχίας". Την ίδια ώρα, όμως, οι δήμαρχοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για τη χρηματοδότηση των δομών. Ταυτόχρονα, ζητούν έγκαιρη εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων μέσω του νέου ΕΣΠΑ 2014 - 2020, προκειμένου αυτές οι δομές να συνεχίσουν να λειτουργούν και μετά τα τέλη Ιουνίου, παρέχοντας ανακούφιση στους άπορους. Από την πλευρά τους, και οι 1.119 εργαζόμενοι ζητούν να ενταχθούν αυτές οι κοινωνικές δομές στο νέο ΕΣΠΑ, όπως έχει ήδη συμβεί με τα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων, αλλά και το πρόγραμμα "Βοήθεια στο Σπίτι", προκειμένου να διασφαλίσουν τις θέσεις εργασίας τους.
Περισσότερες από τις μισές δομές στήθηκαν στην Αττική
Το πρόγραμμα καταπολέμησης της φτώχειας εφαρμόζεται σε 11 από τις 13 Περιφέρειες και αφορά τη λειτουργία 261 κοινωνικών δομών, εκ των οποίων οι 144 συστάθηκαν στην Αττική. Ακολουθούν οι Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (31), Κρήτης (16), Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης (13), Δυτικής Ελλάδας (12), Θεσσαλίας (11), Πελοποννήσου (11), Στερεάς Ελλάδας (8), Ιονίων Νήσων (7), Ηπείρου (4) και Β. Αιγαίου (4).
Η μελέτη αξιολόγησης αφορά την περίοδο 2012 έως τον Ιούνιο του 2015 και εστιάζει στην επίδραση που είχαν στον πληττόμενο από τη φτώχεια πληθυσμό οι 139 συσταθείσες κοινωνικές δομές (σ.σ.: 53,6% επί του συνόλου των δομών), που λειτουργούν σε 62 αστικούς δήμους (άνω των 80.000 κατοίκων). Οι δομές είναι γραφεία διαμεσολάβησης, κοινωνικά παντοπωλεία, κέντρα αστέγων, υπνωτήρια, συσσίτια, κοινωνικά φαρμακεία, κοινωνικοί λαχανόκηποι και τράπεζες χρόνου.
Ο αρχικός προϋπολογισμός του προγράμματος ήταν 48,95 εκατ. ευρώ. Άμεσα ωφελούμενοι είναι οι άστεγοι, τα άτομα σε καθεστώς φτώχειας ή υπό τον κίνδυνο διολίσθησης στη φτώχεια. Έμμεσα ωφελούμενοι είναι και οι 1.119 άνεργοι ηλικίας έως 30 ετών των οποίων η πρόσληψη προβλέφθηκε για τη στελέχωση των δομών. Για το λειτουργικό κόστος των δομών είχε προβλεφθεί η εκταμίευση 1,36 εκατ. ευρώ κατ' έτος, ποσό το οποίο αντιστοιχεί στο 20% του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος. Στο λειτουργικό κόστος περιλαμβάνεται αφενός μισθοδοσία η οποία ανά απασχολούμενο κατ' έτος ανέρχεται σε 13.600 ευρώ μεικτά, αφετέρου ενοίκια για χώρους όπου λειτουργούν οι δομές, όπως και λοιπά αναλώσιμα.
Ο αρχικός σχεδιασμός του προγράμματος είχε στόχο έως το 2020 να μειωθεί η φτώχεια στο 24%, από το 28% που είχε καταγραφεί το 2008 σε πανελλαδικό επίπεδο, που θα αφορά τη μείωση των φτωχών κατά 450.000 πολίτες. Σε αυτό το πλαίσιο είχε τεθεί ως στόχος η δημιουργία του δικτύου ασφαλείας κατά του κοινωνικού αποκλεισμού, το οποίο θα διασφαλίζει πρόσβαση των πληγέντων σε βασικές υπηρεσίες (ιατρική περίθαλψη, στέγαση και εκπαίδευση).
Ξεπερνά το 100% της αρχικής στοχοθεσίας η υλοποίηση του προγράμματος
Λαμβάνοντας υπ' όψιν τους δείκτες της δράσης, ο αξιολογητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα έχει "υψηλό βαθμό επιτυχίας". Με βάση τα καταχωρημένα στοιχεία, έως τον Δεκέμβριο του 2014 καταγράφηκε βαθμός επιτυχίας που προσέγγισε ή και ξεπέρασε το 100% της αρχικής στοχοθεσίας. Συγκεκριμένα, ενώ ο αρχικός στόχος για το πλήθος των θέσεων εργασίας που συγχρηματοδοτούνται ήταν 1.132, αυτές έφτασαν τις 1.110, πράγμα που αντιστοιχεί στο 98% εκπλήρωσης του στόχου.
Για τις θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος, ενώ ο στόχος ήταν 2.550, αυτές άγγιξαν τις 2.116 θέσεις, κάτι που αντιστοιχεί στο 83%. Τις προσδοκίες ξεπέρασε και ο αριθμός ατόμων ευπαθών κοινωνικά ομάδων που ωφελούνται από δράσεις κοινωνικής και επαγγελματικής ενσωμάτωσης, καθώς, ενώ ο στόχος αφορούσε 62.020, τελικά ωφελήθηκαν 132.366, πράγμα που αντιστοιχεί στο 213% επίτευξης του στόχου.
Τέλος, ενώ ο στόχος των άνεργων ευπαθών κοινωνικά ομάδων που ωφελήθηκαν από δράσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου ήταν 28.200 άτομα, αυτά τον Δεκέμβριο του 2014 άγγιξαν τα 52.965, πράγμα που αντιστοιχεί στο 188% εκπλήρωσης του στόχου. Ως εκ τούτου, ο αξιολογητής κρίνει ότι "το σύνολο των προστατευόμενων μελών ευπαθών ομάδων που ωφελήθηκαν ξεπερνά τις 73.000 άτομα" και η λειτουργία του προγράμματος επηρέασε 91.000 άτομα.
Αυτό που προκύπτει από το πρόγραμμα είναι ότι το 55% των ωφελούμενων ήταν γυναίκες. Με βάση το εισοδηματικό κριτήριο, το 90% ήταν άνεργοι. Με βάση την ηλικία, το 30% ήταν άνω των 55 ετών, ενώ η πλειονότητα ήταν ηλικίας 25-55 ετών. Οι ωφελούμενοι ηλικίας έως 24 ετών ήταν το 7% του συνόλου. Ως προς το επίπεδο εκπαίδευσης, οι μισοί σχεδόν ωφελούμενοι ήταν μέχρι και απόφοιτοι Γυμνασίου, ενώ το 35% απόφοιτοι Λυκείου. Οι απόφοιτοι επαγγελματικών, ανώτερων και ανώτατων σχολών ανέρχονταν στο 18% των ωφελούμενων.
Αναγκαίες οι πρόσθετες προσλήψεις
Αξιολογώντας την αποτελεσματικότητα της εργασίας των 1.119 ατόμων, ο εξωτερικός αξιολογητής κρίνει ότι "η στελέχωση των επιμέρους κοινωνικών δομών ορίζεται περιοριστικά, χωρίς να δίνει τη δυνατότητα οικονομιών κλίμακας (στελέχη που εξυπηρετούν περισσότερες της μίας δομής) και περιορίζοντας την προσφυγή σε υπηρεσίες υψηλού επιπέδου (αποκλειστική στελέχωση των δομών από νέους ανέργους)". Ειδικά για τα κριτήρια επιλογής των ανέργων για τη στελέχωση των δομών, ο εξωτερικός αξιολογητής υποστηρίζει ότι "το περιεχόμενο των επιλέξιμων δαπανών κρίνεται ως ιδιαίτερα περιοριστικό στο περιεχόμενο (μόνο μισθολογικό κόστος), πιθανώς όμως και ως προς το ύψος αυτών (περιορισμός στο ύψος των αμοιβών περί τα 660 ευρώ ανά μήνα καθαρά) ανεξαρτήτως της ποιότητας / έντασης εργασίας".
