ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΕΛΛΗ ΖΩΤΟΥ
Στις 15 Ιουνίου "ανοίγουν οι φάκελοι φρονημάτων" που σώθηκαν από την "πυρά της συμφιλίωσης" του 1989, σύμφωνα με το ΦΕΚ που δημοσιεύθηκε το βράδυ της 31ης Μαΐου.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε την περασμένη Κυριακή ο αναπληρωτής υπουργός Προστασίας του Πολίτη Ν. Τόσκας "Στο Κόκκινο", διατηρήθηκαν συνολικά 2.110 ατομικοί φάκελοι. Τώρα με τι κριτήριο διατηρήθηκαν αυτοί οι φάκελοι; Ήταν φάκελοι προσωπικοτήτων που απασχόλησαν την κοινή γνώμη από το 1945 μέχρι και τη μεταπολίτευση, καθώς και προσώπων που εμπλέκονται στις δίκες των Αεροπόρων και των Μπελογιάννη, Ναυτικού, ΑΣΠΙΔΑ, ΠΑΜ, Π.Α., Δημοκρατικής Άμυνας, βασανιστών και πραξικοπηματίων, Πολυτεχνείου, καθώς και φάκελοι ατόμων που έπαιξαν στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες από το 1945 και μετά".
Σε σχετική ομιλία ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, επίκουρος καθηγητής Θεωρίας της Ιστορίας και Ιστοριογραφίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο πρώτο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης του Εγκλήματος και του Κοινωνικού Ελέγχου (ΕΕΜΕΚΕ) υπενθύμιζε ότι το 2009, επί κυβέρνησης Καραμανλή, πάρθηκε απόφαση να μην ανοιχτούν για ακόμα είκοσι χρόνια οι φάκελοι. Οι φάκελοι ατομικών φρονημάτων ξεκίνησαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα και γνώρισαν άνθηση μεταπολεμικά, ενώ θεσμοθετήθηκαν το 1947.
Την περασμένη Τετάρτη ανακοινώθηκε ότι υπεγράφη ΚΥΑ από τους υπουργούς Εσωτερικών Π. Κουρουμπλή, Δικαιοσύνης Ν. Παρασκευόπουλο και τον αναπληρωτή υπουργό Προστασίας του Πολίτη Ν. Τόσκα, στην οποία ορίζεται η άρση του απορρήτου και η δημοσιοποίηση των διασωθέντων 2.500 περίπου φακέλων φρονημάτων υπό προϋποθέσεις που θα οριστούν μετά την έκδοση του σχετικού ΦΕΚ και σε συνεργασία με την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.
Οι προϋποθέσεις για έρευνα
Τελικά το ΦΕΚ δημοσιεύθηκε με την ιστορική ΚΥΑ η οποία καταργεί την "υπ' αρ. 1016/5/47 από 2.9.2009 κοινή υπουργική απόφαση (Β' 1832) και αίρεται η ισχύς της υπ' αρ. 8504/7/139285 από 27.04.2004 διαταγής του υπουργού Δημόσιας Τάξης, ως και της υπ' αρ. 8507/7-14668 από 28.8.1989 κοινής υπουργικής απόφασης των υπουργών Προεδρίας της Κυβερνήσεως, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης 'Καταστροφή των ατομικών φακέλων πολιτικών φρονημάτων των Ελλήνων πολιτών, των φυλασσομένων σε υπηρεσίες του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης' (Β' 630)".
Οι διασωθέντες φάκελοι δίνονται στο φως της έρευνας και αποδίδονται στη μνήμη υπό τις εξής προϋποθέσεις: "Οι τηρούμενοι στο αρχείο των υπηρεσιών του υπουργείου ατομικοί φάκελοι πολιτικών φρονημάτων στους οποίους είχε περιοριστεί το δικαίωμα πρόσβασης καθίστανται εφεξής προσιτοί:
α) Στα πρόσωπα που αφορούν.
β) Στους συζύγους και τους συγγενείς αυτών μέχρι τρίτου βαθμού, εφ' όσον τα πρόσωπα της προηγούμενης περίπτωσης δεν ζουν. Ειδικά στην περίπτωση αυτή η ύπαρξη εν ζωή πλησιέστερων συγγενών αποκλείει το δικαίωμα των απώτερων συγγενών της ίδιας ρίζας, με την επιφύλαξη της επόμενης περίπτωσης.
γ) Με την απλή εξουσιοδότηση των αναφερομένων σε οποιονδήποτε τρίτον.
δ) Κατόπιν άδειας της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων σε πρόσωπα τα οποία για λόγους ιστορικής έρευνας ή/και επαγγελματικούς ζητούν την κατά τα ανωτέρω πρόσβαση".
Στην αστυνομία η εφαρμογή
Η ισχύς της απόφασης ξεκινά στις 15 Ιουνίου και η εφαρμογή της ανατίθεται σύμφωνα με το ΦΕΚ "στη Διεύθυνση Επικοινωνίας του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας" ή "άλλως σε οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία της ΕΛ.ΑΣ. κριθεί με απόφαση του εποπτεύοντος υπουργού".
Το εάν θα συσταθεί ειδικό αρχείο που θα ανήκει στην ΕΛ.ΑΣ. ή θα συνδέεται με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, αλλά και πώς πρόκειται οι ενδιαφερόμενοι να μάθουν ότι ο φάκελός τους υπάρχει και πώς θα είναι προσβάσιμος ακόμα δεν έχει καθοριστεί στο ΦΕΚ. Σύμφωνα με την πληροφόρηση που έχει η "Α" και όπως προκύπτει από το ΦΕΚ, αναμένονται επιμέρους αποφάσεις και σχετικές εγκύκλιοι.
Στο "Κόκκινο" την περασμένη Κυριακή ο Ν. Τόσκας δήλωνε σχετικά ότι "αναζητούμε τώρα με τους αρμόδιους που ασχολούνται με τα αρχεία της Αστυνομίας τι μπορεί να γίνει, με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, πιθανόν να δημιουργήσουμε μια Διεύθυνση Ιστορική, όπως υπάρχει αντίστοιχη για τον Στρατό. Είμαστε σε στάδιο αναζήτησης", ενώ το υλικό "θα ταξινομηθεί, θα αρχειοθετηθεί, θα ψηφιοποιηθεί και δεν θα μοιράζουμε φακέλους στον όποιο ενδιαφερόμενο".
Β. ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗΣ ΣΤΗΝ "Α":Κομμάτι διαπαιδαγώγησης μιας κοινωνίας
Όμως οι φάκελοι φρονημάτων δεν ήταν οι μόνοι φάκελοι που το ελληνικό κράτος κρατούσε για τους πολίτες του. Συνομιλώντας με τον Β. Καραμανωλάκη και ρωτώντας τον κατά πόσον υπάρχουν τα αρχεία πολιτικών κρατουμένων στα αρχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης λέει στην "Α": "Υπάρχουν, κάποια από αυτά νομίζω ότι έχουν κατατεθεί ήδη στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Πρέπει να σας πω επίσης ότι μπορεί να έχουμε φακέλους από την Αστυνομία, αλλά προφανώς και τα υπουργεία έχουν φακέλους. Εννοώ τα αρχεία των υπουργείων τη δεκαετία του '50, του '60, για τους υπαλλήλους τους ή σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες.
Όλοι όσοι δούλευαν στον δημόσιο τομέα μπορούσαν να έχουν φακέλους. Οι φάκελοι ήταν μέρος μιας πολυσύνθετης και πολύπλευρης πραγματικότητας. Όλο αυτό ήταν κομμάτι της διαπαιδαγώγησης μιας κοινωνίας, ότι κανένας δεν μπορεί να είναι ήσυχος, ότι όλοι εν δυνάμει μπορεί να είναι επικίνδυνοι, ότι παράλληλα όλοι θα πρέπει να λειτουργούν ως πληροφοριοδότες ώστε να δείχνουν την εμπιστοσύνη τους στο καθεστώς. Όλα αυτά συγκροτούν νοοτροπίες, στάσεις ζωής".
