ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
"Ίσως κάποτε να πείτε ότι ήμασταν σε ένα πρώην ίδρυμα και κάναμε μια συζήτηση που άλλαξε όλη την Ελλάδα" ήταν τα λόγια της αν. υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Θεανώς Φωτίου για την αποϊδρυματοποίηση που σχεδιάζει η κυβέρνηση απευθυνόμενη σε Ευρωπαίους αξιωματούχους στο πλαίσιο σχετικής ημερίδας που έγινε πρόσφατα συμβολικά στο Ιωσηφόγλειο Ορφανοτροφείο. Οι Γιαν Γιάραμπ (ΟΗΕ) και Γίρι Σβαρτς (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) εξέφρασαν αμφιβολίες για το κυβερνητικό σχέδιο αντιπροτείνοντας άμεσες παρεμβάσεις, όπως το κλείσιμο των Λεχαινών. "Πράξη με αρχή αλλά χωρίς συνέχεια" ήταν ο αντίλογος του υπουργείου, που επέμεινε σε μια συνολική αναδιοργάνωση.
Το σχέδιο περιλαμβάνει τρία επίπεδα με ορίζοντα την πλήρη κοινωνική επανένταξη των ατόμων και την εργασιακή ένταξη για όσους μπορούν. Για την υλοποίησή του προβλέπεται η πρόσληψη 500 εργαζομένων (400 κοινωνικών λειτουργών - 100 ψυχολόγων) και κρίνεται αναγκαία σε πρώτη φάση η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Η εικόνα σήμερα
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 13 Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας και 63 ιδρύματα. Τα περισσότερα ιδρύματα -αν όχι όλα- παρουσιάζουν την ίδια εικόνα: Παιδιά, ΑμεΑ και ηλικιωμένους που έχουν καταρρακωθεί λόγω του περιβάλλοντος, εργαζόμενους που τρέχουν όλη μέρα και δεν προλαβαίνουν να κάνουν τίποτα και κτήρια που έχουν πάψει εδώ και καιρό να είναι κατάλληλα. Τα Λεχαινά αποτελούν τη χειρότερη εκδοχή της σημερινής πραγματικότητας, όμως στην καλύτερη εκδοχή της στα ιδρύματα ισχύουν οι κανόνες του ωραρίου. Αν η βάρδια τελειώνει στις 11 το βράδυ, τότε τελειώνουν και οι ανάγκες όσων φιλοξενούνται. Πρέπει να φας συγκεκριμένη ώρα και πρέπει να.. πονάς μέχρι συγκεκριμένη ώρα.
Δεν θα χρειάζεται να πηγαίνουν στα ιδρύματα
Το υπουργείο στοχεύει να ενισχύσει πρώτα την πρωτοβάθμια φροντίδα σε συνεργασία με το υπουργείο υγείας και τους δήμους ώστε να αποτρέψει την "τροφοδότηση" των ιδρυμάτων με κόσμο. Συντονιστικό ρόλο θα έχουν τα 252 Κέντρα Κοινότητας που θα δημιουργηθούν "δίπλα" στην παρούσα κοινωνική υπηρεσία του κάθε δήμου και θα αναλάβουν να χαρτογραφούν τις ανάγκες και τα προβλήματα του κόσμου και θα τον κατευθύνουν ανάλογα. Μπαίνει έτσι τέλος στη μέχρι τώρα λογική "πονάει χέρι, κόβει χέρι" και, αν για παράδειγμα ένα παιδί αντιμετωπίζει πρόβλημα μέσα στην οικογένεια, τότε ο στόχος θα είναι να υποστηριχθεί η οικογένεια και να διορθωθεί το περιβάλλον και όχι να απομακρυνθεί διά παντός το παιδί.
Η πρωτοβάθμια φροντίδα θα περιλαμβάνει κέντρα στήριξης οικογένειας, Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας και Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης για ΑμεΑ και Κέντρα ΟΦΗΛΙ (Ολοκληρωμένη Φροντίδα Ηλικιωμένων), στα οποία θα συμπτυχθούν τα ΚΑΠΗ, τα ΚΗΦΗ (Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων) και τη Βοήθεια στο Σπίτι. Η σύμπτυξη γίνεται με στόχο να εξοικονομηθούν πόροι, να συντονιστούν καλύτερα οι ενέργειες και να παρέχονται πιο στοχευμένες υπηρεσίες.
Δημιουργία δομών αναδοχής
Για όσες περιπτώσεις δεν αποδειχτεί αρκετό το δίχτυ πρωτοβάθμιας προστασίας, σε δεύτερο επίπεδο προβλέπεται η ένταξη των ατόμων που διαβιούν σε ιδρύματα, σε οικογένειες ή στέγες ανεξάρτητης υποστηριζόμενης διαβίωσης με στόχο την αυτόνομη διαβίωση. Αυτό προϋποθέτει τη δημιουργία κέντρων αναδοχής και υιοθεσίας και αύξηση των συγκεκριμένων, όπου δεν θα ισχύουν οι κανόνες ωραρίου, αλλά θα υπάρχει οικογενειακή καθημερινότητα.
Μέχρι τώρα, για τα νεογέννητα παιδιά που εγκαταλείπονται δεν βρίσκεται έγκαιρα αναδοχή, με αποτέλεσμα να καταλήγουν σε ιδρύματα και να περνούν εκεί το πρώτο διάστημα της ζωής τους, από βρέφη μέχρι τριών χρόνων. Ως άμεση απάντηση στο πρόβλημα προβλέπεται να δημιουργηθούν δύο πιλοτικές δομές αναδοχής σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα με στόχο εντός ενός μηνός να βρίσκεται λύση για κάθε παιδί. Η αναδοχή θα ενθαρρυνθεί και για ΑμεΑ και ηλικιωμένους. Σημειώνεται ότι στις 200 οικογένειες που θα γίνουν ανάδοχες και στους 50 αναδόχους που έχουν εξειδίκευση για άτομα που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα θα υπάρξει η απαιτούμενη οικονομική στήριξη.
Το τρίτο βήμα προβλέπει την κοινωνική ένταξη, που προϋποθέτει ως πρώτο βήμα την αγορά πέντε διαμερισμάτων και δέκα σπιτιών, όπου θα μεταφερθούν τα άτομα που είναι πιο "έτοιμα" για αυτόνομη διαβίωση. Έπεται η ένταξη στην εργασία, για την οποία χαρακτηριστικό υπαρκτό πετυχημένο παράδειγμα είναι η παροχή σχολικών γευμάτων από Κοινωνικούς Συνεταιρισμούς, που απασχολούν κατά 50% άτομα από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Αν η αποϊδρυματοποίηση πετύχει, προκύπτει ένα ακόμη όφελος σύμφωνα με το υπουργείο. Τα κενά κτήρια των ιδρυμάτων θα μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος της κοινωνίας σε δημιουργικές κατευθύνσεις, που δεν θα έχουν καμία σχέση με την τωρινή εικόνα εγκατάλειψης.
