Πριν από ένα χρόνο ιδρύθηκε η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης του Εγκλήματος και του Κοινωνικού Ελέγχου (ΕΕΜΕΚΕ) από εγκληματολόγους, πανεπιστημιακούς και μην από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, συγκροτώντας μια πρωτοβουλία με στόχο την προαγωγή της σύγχρονης κριτικής θεωρίας και κοινωνικής έρευνας για το εγκληματικό φαινόμενο υπό το πρίσμα της Κοινωνικής και της Αποκαταστατικής Δικαιοσύνης, με έμφαση στην κατοχύρωση και την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Με αφορμή την έναρξη του πρώτου τετραήμερου συνεδρίου της ΕΕΜΕΚΕ την Τρίτη 24 Μαΐου στο Βιοτεχνικό Επιμελητήριο (Ακαδημίας 18, Αθήνα) με θέμα "Εξουσίες, επιστημονική ουδετερότητα και εγκληματολογικός λόγος", η "Α" μίλησε με τον Νικόλαο Κ. Κουλούρη, επίκουρο καθηγητή στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, γραμματέα του Δ.Σ. της ΕΕΜΕΚΕ και πρόεδρο της οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου. Η εταιρεία εκδίδει το ενημερωτικό της δελτίο «Εγκληματολόγοι», το οποίο μπορείτε να αναζητήσετε στον ιστότοπο της εταιρείας www.eemeke.org, όπως και το πρόγραμμα του συνεδρίου.
Συνέντευξη στην Έλλη Ζώτου
* Την Τρίτη ξεκινά να πρώτο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης του Εγκλήματος και του Κοινωνικού Ελέγχου. Μπορείτε να μας πείτε δύο λόγια για την Εταιρεία, τι σας "έσπρωξε" να προχωρήσετε μαζί με συναδέλφους σας στη συγκρότησή της;
H Εταιρεία είναι η κατάληξη της πολύχρονης επώασης ενός προβληματισμού που απασχολούσε μια γενιά εγκληματολόγων από τη δεκαετία του 1990 και εκφράστηκε αρχικά με κριτικές τοποθετήσεις για την καταστολή, με έμφαση στις φυλακές και τις ουσιοεξαρτήσεις. Ο προβληματισμός αυτός σταδιακά εμπλουτίστηκε και διευρύνθηκε σε μια σειρά από θέματα φθάνοντας μέχρι τον καθορισμό του αντικειμένου των εγκληματολογικών επιστημών και της μεθοδολογίας τους.
Με τη ίδρυσή της ενώνονται δυνάμεις της προηγούμενης γενιάς με πολλούς νέους επιστήμονες που συμμερίζονται την άποψη ότι πρέπει να τεθούν συγκροτημένα και συστηματικά υπό επανεξέταση τα θεωρητικά θεμέλια της εγκληματολογίας, όπως η συναινετική θεώρηση της συγκρότησης της κοινωνίας και η διαφορετικότητα του εγκληματία. Αμφισβητούνται και αναδιατυπώνονται τα ερωτήματα που θέτει και οι απαντήσεις που δίνει ως προς τα κριτήρια, τις διαδικασίες και τους λόγους της εγκληματοποίησης και της ποινικοποίησης καθώς και τις αντιδράσεις των φορέων του κοινωνικού ελέγχου, ιδίως του τυπικού, της ποινικής δικαιοσύνης δηλαδή.
Κεντρικά ζητήματα είναι ο ρόλος του κράτους και της οικονομίας στη δημιουργία και τη διαχείριση των κοινωνικών ανισοτήτων και η επιλεκτικότητα του κοινωνικού ελέγχου, το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη με σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και οι διέξοδοι για την επίλυση των συγκρούσεων χωρίς την προσφυγή σε τιμωρητικές διαδικασίες και πρακτικές.
* Και για το συνέδριο;
Το συνέδριο έχει διπλό επετειακό χαρακτήρα. Πρώτον, γίνεται με τη συμπλήρωση ενός χρόνου από την ίδρυση της Εταιρείας. Δεύτερον, συμπίπτει με τη συμπλήρωση πενήντα χρόνων από την ανακοίνωση του Howard Becker σε Συνέδριο της Αµερικανικής Εταιρείας για τη Μελέτη των Κοινωνικών Προβλημάτων που ανανέωσε την κοινωνιολογική σκέψη αναδεικνύοντας τον πολιτικό χαρακτήρα της παρέκκλισης, της παραβατικότητας και του κοινωνικού ελέγχου. Ο Becker υποστήριξε ότι το ερώτημα δεν είναι αν θα πρέπει να παίρνουμε θέση όταν μελετούμε αυτά τα φαινόμενα, δεδομένου ότι αυτό γίνεται αναπόφευκτα, αλλά ποια θέση παίρνουμε, δηλαδή με τίνος το μέρος είμαστε. Σ' αυτή τη βάση στηρίζεται ο επιστημονικός λόγος που αρθρώνει η Εταιρεία και αποδίδεται το μεγάλο εύρος των θεματικών που θα συζητηθούν στο συνέδριο.
* Θεωρείτε ότι οι κοινωνικές αλλαγές που βιώνει τα τελευταία χρόνια η χώρα μας αλλά και ολόκληρη η Ευρώπη αντικατοπτρίζονται αυτή τη στιγμή στην εγκληματολογική έρευνα ή ότι τώρα ξεκινά μια νέα εποχή και για την ίδια την έρευνα;
Η "παραδοσιακή" εγκληματολογική έρευνα συχνά επικαλείται τις κοινωνικές αλλαγές, αλλά σπάνια συνεκτιμά επί της ουσίας τη σχέση τους με τα φαινόμενα που μελετά. Αυτό οφείλεται στη θεωρητική και μεθοδολογική επιφύλαξη ή άρνησή της να δεχθεί την καθοριστική σημασία του ευρύτερου δομικού πλαισίου εντός του οποίου διαμορφώνονται η κοινωνική παρεκτροπή και η αντίδραση σ' αυτήν. Η συμβολή στη θεωρητική και εμπειρική γνώση που επιθυμεί να καταθέσει η Εταιρεία δίνει προτεραιότητα και έμφαση στις κατά γενική ομολογία ραγδαίες μεταβολές που συντελούνται σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, στις αλληλεπιδράσεις τους και στις συνέπειές τους. Από αυτήν την άποψη μπορούμε να μιλήσουμε για αλλαγή σελίδας ή ακόμη και για επανοριοθέτηση των ενδιαφερόντων της εγκληματολογικής έρευνας, με συγκεκριμένο, κριτικό πρόσημο, αυτό που καταστατικά υπηρετεί η Εταιρεία.
