ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΒΙΚΥ ΖΑΦΕΙΡΗ, ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
Πριν από λίγες ημέρες όταν η Ιωάννα - Μαρία Γκέρτσου προσπάθησε να ανέβει στο λεωφορείο του ΟΑΣΑ, ο οδηγός της το απαγόρευσε λόγω του σκύλου που τη συνόδευε, ο οποίος ουσιαστικά ήταν τα "μάτια" της. Δεν είναι η πρώτη φορά που καταπατώνται τα δικαιώματα των ΑμεΑ, δεν είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύεται ότι έχουν δίκιο και με το γράμμα του νόμου. Δεν είναι η πρώτη φορά που λένε σε κάποιον τυφλό ότι "ενοχλεί" λόγω του σκύλου, παρ' ότι στην Ελλάδα υπάρχουν μόνον 12 σκύλοι - οδηγοί αυτή στιγμή και ακόμη λιγότεροι παλιότερα.
Στις 22 Μαρτίου, στον σταθμό του μετρό Πανόρμου, υπάλληλος της Αττικό Μετρό Α.Ε. απαγόρευσε σε εκπαιδευτή να μπει με τον σκύλο - οδηγό μέσα στο βαγόνι. Παρ' ότι ο εκπαιδευτής του είπε πως αυτό προβλέπεται από τον νόμο, ο υπάλληλος τον ειρωνεύτηκε και, αφού πέρασαν τρεις συρμοί, του επέτρεψε να μπει με τον σκύλο στο τελευταίο βαγόνι, όπου μπαίνουν οι επιβάτες με ποδήλατο. Η σημασία να μπορεί ο εκπαιδευτής να κατευθύνει τον σκύλο στα μέσα μεταφοράς έχει να κάνει με την αυτονόητη αναγκαιότητα να μπορεί το σκυλί μετέπειτα να κατευθύνει τον τυφλό. Το 2009, στην Ι. Γκέρτσου, πάλι, δεν της επετράπη να καθίσει με τον σκύλο σε αυλή ταβέρνας στο Χαλάνδρι. Αντίθετα της πρότειναν να βγάλει η ταβέρνα τραπεζάκι στο... πεζοδρόμιο. Ακριβώς την ίδια αντιμετώπιση είχε και στη διπλανή ταβέρνα.
Τι ορίζει η νομοθεσία
Στις 3 Αυγούστου του 2010, ένας από τους ελάχιστους θετικούς νόμους που περνούν είναι ο Ν. 3668, που στο άρθρο 16 παρ. 7 αναφέρει ότι επιτρέπεται σε όλα τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, καθώς και σε όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους η είσοδος σκύλων - οδηγών τυφλών ατόμων. Στις 15 Οκτωβρίου του 2014 ακολούθησε σχετική εγκύκλιος από το υπουργείο Υγείας.
Στο πρόσφατο συμβάν θυμίζουμε ότι ο οδηγός αρνήθηκε να ανέβει το σκυλί "γιατί δεν φορούσε φίμωτρο και ήταν παράνομο", ενώ δεν αρκέστηκε να ζητήσει στην Ι. Γκέρτσου να φύγει, αλλά κάλεσε και την αστυνομία, με τρόπο ώστε να μην το αντιληφθεί η ίδια. Στη στάση την περίμεναν αστυνομικοί της ομάδας ΔΙΑΣ, οι οποίοι, αφού ενημερώθηκαν για τον νόμο, ενημέρωσαν την Ι. Γκέρτσου ότι θα μπορούσε να υποβάλλει μήνυση. Για την ώρα, στον οδηγό του λεωφορείου έχει επιβληθεί υψηλό διοικητικό πρόστιμο, ενώ ενδέχεται να υπάρξει συνέχεια της υπόθεσης και στα δικαστήρια.
Δεν φταίει μόνο η άγνοια
Όπως μας λέει η Ι. Γκέρτσου, μετά το συμβάν δέχτηκε πολλά μηνύματα συμπαράστασης, στα οποία υπήρχε ένα κοινό "παράπονο" για τη συμπεριφορά των οδηγών μέσων μεταφοράς. "Ίσως να ξεχνούν ποιο είναι το λειτούργημά τους, να εξυπηρετούν δηλαδή τους πολίτες. Δεν θέλω να το ρίξω στην άγνοια του νόμου. Δεν μπορούσε να σκεφτεί ότι δεν έχω όραση και ότι δεν μπορώ να πάω με άλλον τρόπο στη δουλειά μου;", διερωτάται.
Γιατί είναι σημαντικός ο σκύλος - οδηγός
«Με το μπαστούνι δεν μπορείς να εντοπίσεις τα υψηλά εμπόδια. Επίσης όταν κυκλοφορείς με το μπαστούνι δεν γίνεσαι το ίδιο εύκολα «ορατός» και μπορεί, για παράδειγμα, ενώ προσπαθείς να μπεις στο μετρό, κάποιος να στο πατήσει και να μην μπορείς να κινηθείς", λέει η Ι. Γκέρτσου, που έχει ιδρύσει επίσης τη Σχολή Σκύλων - Οδηγών Τυφλών "Λάρα". Τα συγκεκριμένα σκυλιά είναι ικανά να λύσουν κάποιο πρόβλημα τη στιγμή που ο άνθρωπος δεν έχει οπτική με το περιβάλλον. «Ακόμη κι αν ο άνθρωπος θέλει να περάσει απέναντι κάποιον δρόμο ενώ περνά αυτοκίνητο, το σκυλί θα παρακούσει την εντολή».
Οι δυσκολίες
Ελάχιστοι τυφλοί μπορούν, όμως, να έχουν σκύλο - οδηγό, καθώς το κόστος είναι μεγάλο για τους ίδιους και τις σχολές. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη σχολή της Ι. Γκέρτσου, ενώ υπάρχουν Έλληνες εκπαιδευτές, «η εκπαίδευσή τους γίνεται στο εξωτερικό, καθώς δεν υπάρχει σχετική τεχνογνωσία στην Ελλάδα».
Σημαντικές είναι επίσης οι δυσκολίες στην εκπαίδευση των τυφλών: "Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις ανθρώπων που δεν έχουν επαρκή εκπαίδευση με το μπαστούνι, άρα δεν μπορούν να είναι αυτόνομοι". Αρκετοί είναι όμως κι εκείνοι που μένουν κλεισμένοι για χρόνια στο σπίτι. "Ένας άνθρωπος που δεν έχει βγει από το σπίτι, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να ξεκινήσει από το μηδέν".
Για να έχει αξία η εκπαίδευση...
Όσο καλή κι αν είναι η εκπαίδευση, το περιβάλλον και η συμπεριφορά των υπολοίπων καθορίζουν αν η ζωή του τυφλού θα είναι πιο εύκολη. Χαρακτηριστική είναι άλλη "περιπέτεια" της Ι. Γκέρτσου: "Πριν από δεκαπέντε ημέρες δεν μπορούσα να περάσω τον δρόμο στο Χαλάνδρι. Θα έπαιρνα ταξί, το οποίο είχε σταματήσει στην απέναντι πλευρά. Δεν μπορούσα να περάσω επειδή είχε παρκάρει πάνω στη ράμπα και τη διάβαση άλλο αυτοκίνητο, ενώ πίσω και μπροστά υπήρχαν κάγκελα και άλλα αμάξια. Η γυναίκα που βρισκόταν στο αυτοκίνητο προσφέρθηκε να με βοηθήσει. Της είπα όμως ότι η πραγματική της βοήθεια θα ήταν να μην παρανομεί".
"Δεν ξέρεις τι θα συναντήσεις στο διάβα σου", προσθέτει. "Περπατάς σε πεζοδρόμιο που έχει φουσκώσει, και την επόμενη στιγμή βρίσκεσαι στο έδαφος. Ο σκύλος δεν μπορεί να το δει την ώρα που προσέχει για μηχανάκια, κομπρεσέρ και αυτοκίνητα". Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι απλό: αν η Πολιτεία και οι πολίτες φροντίσουν για την πόλη, τότε τα σκυλιά θα μπορούν να φροντίσουν για τους τυφλούς.
