Φυλακές ανοιχτές στον κοινωνικό έλεγχο, με απώτερο στόχο την εμπέδωση του κράτους δικαίου για τους κρατούμενους, είναι το πλαίσιο της προγραμματικής συμφωνίας - συνεργασίας που υπέγραψαν χθες το υπουργείο Δικαιοσύνης και ο Συνήγορος του Πολίτη.
Βασικοί άξονες της συμφωνίας, όπως τους παρουσίασε ο γενικός διευθυντής Σωφρονιστικής Πολιτικής του υπουργείου Δικαιοσύνης Γιάννης Σταλίκας, είναι:
* Υποστήριξη από το υπουργείο του έργου του Συνηγόρου κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του εντός των καταστημάτων κράτησης και υποστήριξη από πλευράς ΣτΠ του έργου του υπουργείου με την παροχή απόψεων σχετικά με σωφρονιστικά θέματα.
* Ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για το προσωπικό των καταστημάτων κράτησης και έκδοση σχετικού υλικού.
* Δυνατότητα προηγούμενης ενημέρωσης του Συνηγόρου και ανταλλαγής απόψεων επί σχεδίων νόμου που αφορούν τα δικαιώματα των κρατουμένων.
* Ορισμός προσώπων αναφοράς για την άμεση επαφή μεταξύ των δυο φορέων.
* Ειδική μέριμνα για τη δυνατότητα από κοινού συμμετοχής των δύο φορέων σε συναντήσεις με διεθνή όργανα, με προοπτική την από κοινού ενδυνάμωση των δράσεων κατά της κακομεταχείρισης.
Οι έλεγχοι στις φυλακές από εξωτερικούς ανεξάρτητους μηχανισμούς, ώστε να παρακολουθούνται συστηματικά οι όροι διαβίωσης, αποτελούσε "στοίχημα" για το υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ όπως είπε ο υπουργός Νίκος Παρασκευόπουλος επιδίωξη του υπουργείου είναι η διαφάνεια και τα "ανοιχτά παράθυρα" στις φυλακές με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών και την καλύτερη επανένταξη των αποφυλακισμένων στην κοινωνία.
Από την πλευρά της η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και πρόεδρος της ειδικής μόνιμης επιτροπής της Βουλής για το σωφρονιστικό Βασιλική Κατριβάνου χαρακτήρισε τη συμφωνία "βήμα ουσιαστικό και συμβολικό ώστε να μην είναι οι έγκλειστοι στο περιθώριο". Σύμφωνα δε με τον αναπληρωτή Συνήγορο του Πολίτη Βασίλη Καρύδη "βασικές θεμελιακές αρχές του κράτους δικαίου τίθενται συνεχώς υπό διαπραγμάτευση κατά την καθημερινή πρακτική των μηχανισμών ελέγχου και καταστολής", ενώ ο ίδιος πρόσθεσε ότι τα δικαιώματα των διοικητικά εγκλείστων σε φυλακές, αστυνομικά κρατητήρια και κέντρα κράτησης απέχουν πολύ από την ουσιαστική πραγμάτωσή τους στο πεδίο της καθημερινής πραγματικότητας.
Στις επιμέρους δράσεις που εφαρμόζονται πιλοτικά σε διάφορες φυλακές αναφέρθηκε ο γενικός γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής του υπουργείου Δικαιοσύνης Ευτύχης Φυτράκης και ανακοίνωσε ότι σύντομα θα ενισχυθεί με προσωπικό το Σώμα Επιθεώρησης και Ελέγχου Καταστημάτων Κράτησης, επικεφαλής του οποίου θα τοποθετηθεί σε λίγες ημέρες ο αντιεισαγγελέας Αρείου Πάγου ε.τ. Σταύρος Μαντακιοζίδης.
Τη σημαντική βελτίωση στην ποιότητα διαβίωσης των κρατουμένων μετά τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που "ελάφρυναν" τις φυλακές κατά 3.500 επισήμανε η Φωτεινή Παντελίδου, ειδική επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη και συντονίστρια της Ομάδας του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης.
Την ταξική διάσταση των φυλακών υπογράμμισε ο καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Middlesex του Λονδίνου Βιτσέντζο Ρουγκιέρο προτείνοντας μάλιστα τη μετονομασία των σωφρονιστικών ιδρυμάτων σε "άσυλα για φτωχούς".
