Του ΣΠΥΡΟΥ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
Πάνε μερικές εβδομάδες που το λιμάνι του Πειραιά "μπήκε" στα σπίτια μας μέσα από τα τηλεοπτικά πλάνα με τους πρόσφυγες που φιλοξενούνται στους χώρους του. Κάθε τριήμερο, κάθε καλοκαίρι οι καταπέλτες των πλοίων και οι προβλήτες γεμάτες ταξιδιώτες αποτελούν μια καθημερινή εικόνα. Ακόμη κι αν δεν το καταλαβαίνουμε, το λιμάνι αποτελεί μέρος της καθημερινότητας μας.
Το λιμάνι του Πειραιά αποτελούσε ανέκαθεν στην Ιστορία σημείο αναφοράς για την πόλη, για την Αθήνα αλλά και για τη χώρα στη συνέχεια. Κάνοντας μια μικρή ιστορική αναδρομή στα "στιγμιότυπα" του "σύντομου 20ού αιώνα" το μεγάλο λιμάνι της χώρας σχεδόν πάντα πρωταγωνιστεί.
"Ήρθαν πρόσφυγες από παντού. Γύρω από το έρημο αρχαίο λιμάνι μαζεύτηκαν πρώτα Υδραίοι, Χιώτες, Μανιάτες, Κρητικοί, μετά Θρακιώτες, Πόντιοι, Νησιώτες, Μακεδόνες, Ρουμελιώτες, Πελοποννήσιοι, Θεσσαλοί, Ηπειρώτες και έφτιαξαν μια νέα ράτσα, λιμανίσια· τους Πειραιώτες", αναφέρει στο τελευταίο του βιβλίο, "Οι Πειραιώτες", ο Διονύσης Χαριτόπουλος. Ακολούθησαν και άλλοι βέβαια, από τη Σμύρνη, ενώ ο Πειραιάς βρέθηκε στο επίκεντρο και αργότερα με ναυτικούς αποκλεισμούς, βομβαρδισμούς στον πόλεμο και όχι μόνο.
Εντός και πέριξ του λιμανιού έζησαν οι φτωχοί, οι εργάτες, οι ναυτικοί. Διαμορφώθηκε μια ιδιαίτερη, μοναδική, λαϊκή κουλτούρα. Δίπλα όμως στη φτωχολογιά έλαμψε το "άστρο" των πλοιοκτητών, των ναυτιλιακών εταιρειών, των εργοστασίων και των αποθηκών, που αποτέλεσαν κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη της πόλης του Πειραιά και όχι μόνο.
Το 2016 αυτός ο ίδιος γεωγραφικός και ιστορικός χώρος βιώνει για άλλη μια φορά μια ιδιαίτερη και πολυσύνθετη συνθήκη, όπως άλλωστε συνέβαινε πάντα. Αυτό μαρτυρούν οι εικόνες του λιμανιού σήμερα.
Το λιμάνι ξανά καταφύγιο για τους πρόσφυγες
Η μεγαλύτερη προσφυγική κρίση στη σύγχρονη ιστορία βρίσκει τον Πειραιά στο επίκεντρο. Μιλιούνια ανθρώπων στον δρόμο τους για μια ζωή μακριά από τους βομβαρδισμούς και το τέρας του τζιχαντισμού βρέθηκαν στο λιμάνι του Πειραιά. Από την πρώτη στιγμή οι Πειραιώτες, οι αλληλέγγυοι και στη συνέχεια οι φορείς - ΟΛΠ, δήμος, Περιφέρεια, υπουργείο Ναυτιλίας- άνοιξαν την αγκαλιά τους στους κυνηγημένους των πολέμων.
Στην αρχή με ένα τοστ, λίγο νερό και ένα ποτήρι τσάι μέχρι να συνεχίσουν τον δρόμο τους. Το κλείσιμο των συνόρων μετέτρεψε το λιμάνι σε έναν μεγάλο καταυλισμό. Όλοι οι σταθμοί επιβατών μετατράπηκαν σε μικρά καταφύγια για χιλιάδες ανθρώπους. Γύρω από αυτούς σκηνές, κινητές μονάδες γιατρών, καζάνια με φαγητό. Και βέβαια εκατοντάδες επίμονοι και ακούραστοι αλληλέγγυοι και εθελοντές που νυχθημερόν βρίσκονται δίπλα στους πρόσφυγες. Άλλωστε ο Πειραιάς ξέρει καλά από προσφυγιά...
Όπου κι αν στρέψεις το βλέμμα σου μικρά παιδιά να παίζουν μπάλα, να χορεύουν, να κυνηγιούνται. Μητέρες με τα βρέφη στην αγκαλιά και άλλοι να προσπαθούν να βρουν τρόπο να φύγουν ή έστω να αποφασίσουν τι θα κάνουν από 'δώ και μπρος.
Φεύγοντας λίγο από τους πρόχειρους χώρους φιλοξενίας, περπατώντας στο λιμάνι συναντάς παρέες να κάθονται στην προκυμαία και να "χάνονται" στο γαλάζιο της θάλασσας. Ζευγάρια να κάνουν την βόλτα τους πιασμένα χέρι - χέρι, νέοι άνθρωποι που ίσως κάνουν σχέδια και όνειρα για τη νέα τους ζωή.
Να μην γίνει ο Πειραιάς νέα Ειδομένη...
Σχεδόν 5.500 άνθρωποι φιλοξενήθηκαν στο λιμάνι τις τελευταίες μέρες. Δεν λείπουν όμως οι εντάσεις, οι συμπλοκές, ακόμη και οι τραυματισμοί. Οι κακές συνθήκες, η απελπισία και ο φόβος άλλωστε δεν αργούν να οδηγήσουν σε αυτά τα ξεσπάσματα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που κατηγορούν την κυβέρνηση για έλλειψη παρέμβασης και συντονισμού.
Τελευταίος ο Δήμος Πειραιά, που ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το λιμάνι καθώς, όπως δήλωσε ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Π. Κόκκαλης "δεν μπορούμε να καλύπτουμε την έλλειψη συντονισμού από το κράτος". Για αυτόν τον λόγο οι αρχές έχουν επιδοθεί σε αγώνα δρόμου προκειμένου να πείσουν όσο το δυνατόν περισσότερους να μεταφερθούν στα κέντρα φιλοξενίας που δημιουργούνται σχεδόν καθημερινά.
Το τέλος του δημόσιου ΟΛΠ, ιστορική τομή για την πόλη
Λίγους μήνες πριν όμως ο Πειραιάς ήταν ξανά στο επίκεντρο, όχι όμως ένεκα προσφυγικού, αλλά για το πολύχρονο "σίριαλ" της ιδιωτικοποίησης του 67%. Ένα "σίριαλ" στο οποίο μπαίνουν, όπως όλα δείχνουν, τίτλοι τέλους. Μία από τις τελευταίες σκηνές παίχτηκε το μεσημέρι της Παρασκευής με την αντικατάσταση στο Δ.Σ. του ΟΛΠ των μελών εκείνων που είχαν καταψηφίσει τη σύμβαση παραχώρησης.
Έτσι τις ερχόμενες μέρες ο ιστορικός δημόσιος Οργανισμός Λιμένα Πειραιά περνάει στα χέρια της κινεζικής COSCO. Μια εξέλιξη που έχει προκαλέσει δεκάδες αντιδράσεις, κινητοποιήσεις, απεργίες αλλά και ενδοκυβερνητικές κόντρες, με τον αρμόδιο υπουργό Θ. Δρίτσα να προσπαθεί μέχρι τέλους να... σώσει ό,τι σώζεται. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για πλήρη αλλαγή της φυσιογνωμίας του Πειραιά, αλλά και για προβλήματα που θα δημιουργηθούν στις εργασιακές σχέσεις, στη σχέση πόλης - λιμανιού και όχι μόνο. Άλλωστε συχνά ακούγεται σε "πηγαδάκια" έξω από τους χώρους φιλοξενίας προσφύγων το ερώτημα: "Τι θα έκαναν οι ιδιώτες Κινέζοι με τους πρόσφυγες εάν είχε ήδη πωληθεί το λιμάνι...;".
Ο Πειραιάς ετοιμάζεται να υποδεχτεί εκατοντάδες κρουαζιερόπλοια και φέτος
Την ίδια στιγμή ο Πειραιάς συνεχίζει να αποτελεί έναν από τους κορυφαίους σταθμούς κρουαζιέρας για την Ευρώπη αλλά και διεθνώς. Δεκάδες "ρεπορτάζ" και δημοσιεύματα "ανακαλύπτουν" ζημιές και ακυρώσεις εταιρειών και κρατήσεων λόγω των προσφύγων στο λιμάνι. Βέβαια η πραγματικότητα απέχει πόρρω από τις παραπάνω αναφορές. Αφενός διότι οι σταθμοί κρουαζιέρας βρίσκονται αρκετά χιλιόμετρα μακριά από τους σταθμούς επιβατών όπου φιλοξενούνται πρόσφυγες. Αφετέρου γιατί τα στοιχεία διαψεύδουν την κινδυνολογία που αποπνέει ρατσισμό.
Εδώ και λίγες μέρες έχει ανοίξει και επίσημα η σεζόν, με τους δύο σταθμούς κρουαζιέρας έτοιμους να τους επισκεφθούν τα δεκάδες κρουαζιερόπλοια και δεκάδες χιλιάδες επιβάτες. Την προηγούμενη εβδομάδα, μάλιστα, βρέθηκε στον Πειραιά ένα από τα πιο σύγχρονα και νεότερα κρουαζιερόπλοια που πλέουν στις θάλασσες, το Viking Star, με 930 επιβάτες. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΛΠ, 1.200.000 επιβάτες κρουαζιέρας θα αποβιβαστούν στον Πειραιά.
Το λιμάνι του Πειραιά, το μεγαλύτερο λιμάνι κρουαζιέρας της χώρας, ένα από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου, ξεκινά δυναμικά παρά τις γενικότερες αντίξοες συνθήκες. Σε μια περιοχή που "φλέγεται αυτή της ανατολικής Μεσογείου, η Ελλάδα αποτελεί μια ασφαλή χώρα προορισμού, με πρόσβαση σε αρχαιότητες και φυσικές ομορφιές, όχι μόνο στην Αττική αλλά και στα νησιά. Τη στιγμή που εταιρείες ακυρώνουν την προσέγγιση σε λιμάνια όπως η Κωνσταντινούπολη και η Σμύρνη, ο Πειραιάς παραμένει ένας σταθερός και ασφαλής σταθμός για την κρουαζιέρα.
