Ρεπορτάζ: Μαρούλα Πλήκα
«Αγαπημένος προορισμός» για πάσης φύσεως «ακτιβιστές» από όλη την Ευρώπη και δημοσιογράφους έχει γίνει η Ειδομένη. Έτσι, εκτός από συνεδριακό, θρησκευτικό, εναλλακτικό τουρισμό, στην περιοχή των συνόρων της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ έχει αναπτυχθεί και προσφυγικός «τουρισμός»...
Ουδείς είναι σήμερα σε θέση να πει πόσες και ποιες ΜΚΟ ή άλλες πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις δρουν στην Ειδομένη. Υπάρχουν σίγουρα οι Γιατροί του Κόσμου, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, η PRAKSIS, η ΑΡΣΙΣ, η Μετάδραση, η Save the Children και άλλες που αναπτύσσουν το έργο της στήριξης των προσφύγων εντός των ορίων του καμπ παρέχοντας ιατρική βοήθεια, τροφή, ρουχισμό, απασχόληση στα παιδιά. Τα μέλη αυτών των οργανώσεων έχουν σηκώσει μεγάλο φορτίο εδώ και μήνες και ουδείς μπορεί να τα κατηγορήσει ότι παίζουν περίεργα «παιχνίδια».
Υπάρχουν, όμως, και μέλη άλλων ξένων πολιτικών ή ανθρωπιστικών οργανώσεων, που θεωρούν «συστημικές» τις παραπάνω ΜΚΟ και διεκδικούν μέσα από την Ειδομένη ιδεολογικοπολιτική δικαίωση. Πρόκειται για άτομα νεαρής ηλικίας, που ανήκουν κυρίως στον αντιεξουσιαστικό χώρο και έχουν κατασκηνώσει σε ένα ξενοδοχείο κοντά στο καμπ ή μένουν σε αυτοκινούμενα τροχόσπιτα. Είναι άτομα που οργανώνουν από τη μια τα συσσίτια μαζί με ομάδες προσφύγων και από την άλλη τις διαμαρτυρίες για τα κλειστά σύνορα, οι οποίες ωστόσο στρέφονται κατά της Ελλάδας, που δεν ευθύνεται για το κλείσιμο της λεγόμενης βαλκανικής διόδου. Αυτά τα άτομα δεν είναι πάντα τα ίδια. Αλλάζουν ανά τακτά διαστήματα. Άλλοι έρχονται, άλλοι φεύγουν... Έρχονται από χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ή από βαλκανικές.
Στις γραμμές το στοίχημα
Οι ομάδες αυτές έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε όλη την περιοχή και έχουν πείσει μερικές εκατοντάδες πρόσφυγες ότι μόνο αν κάνουν «φασαρία» θα τους ακούσει η Ευρώπη. Διαθέτουν τις ντουντούκες τους στους κατά καιρούς «εξεγερμένους» πρόσφυγες, τους γράφουν τα πανό με τα συνθήματα και κάνουν τα πάντα για να μην κλείσει ειρηνικά η πληγή της Ειδομένης. Είναι χαρακτηριστικό το τι συμβαίνει με τη σιδηροδρομική γραμμή. Σε καθημερινό επίπεδο πάνω στις ράγες είναι ξαπλωμένα μερικές δεκάδες άτομα, αλλά, μόλις η αστυνομία προσπάθησε να ανοίξει το σιδηροδρομικό δίκτυο, στο σημείο έφθασαν μερικές εκατοντάδες, μαζί τους και οι ξένοι «ακτιβιστές», που ξάπλωσαν και αυτοί πάνω στις γραμμές...
Για τις ομάδες αυτές ο αποκλεισμός του σιδηροδρομικού δικτύου είναι μέσο πίεσης. Προς ποιον, όμως; Η χώρα που μετρά οικονομικές ζημίες από την κατάληψη του σιδηροδρομικού δικτύου είναι η Ελλάδα, που άνοιξε την αγκαλιά της στους πρόσφυγες. Οι ξένοι «ακτιβιστές» έχουν αναγάγει την Ειδομένη σε σύμβολο ανυπακοής στην Ε.Ε. και τα βόρεια σύνορα έγιναν πόλος έλξης κάθε αντεξουσιαστή...
Οι καλοί Σαμαρείτες
Ένας άλλος προσφυγικός «τουρισμός» είναι αυτός των διάφορων καλών Σαμαρειτών, που φορτώνουν τα αυτοκίνητά τους με τρόφιμα και, αντί να τα παραδώσουν στις πιστοποιημένες ΜΚΟ που έχουν το φορτίο της σίτισης, θέλουν να τα μοιράσουν μόνοι τους για να ακούσουν και ένα «ευχαριστώ» από τους πρόσφυγες. Έτσι αρκετές φορές δημιουργείται μια κατάσταση «γιούργια», αφού σε τέτοιες περιπτώσεις συνήθως πέφτουν πάνω στο Ι.Χ του καλού Σαμαρείτη δεκάδες παιδιά και αρπάζουν ό,τι μπορούν...
Άλλη πολυπληθής ομάδα, που δεν έχει σχέση με προσφυγιά, είναι οι δημοσιογράφοι και οι φωτορεπόρτερ. Πέρα από τους Έλληνες και ξένους δημοσιογράφους των τηλεοπτικών καναλιών που έχουν κατασκηνώσει και αυτοί στην Ειδομένη, υπάρχουν άπειροι free lancers που ψάχνουν για να «πουλήσουν» καλές ιστορίες ή «καλές εικόνες» που συνήθως αποτυπώνουν την εξαθλίωση και τη δυστυχία...
Αν και οι διεθνείς κανόνες λένε ότι απαγορεύεται να φωτογραφίζουν και να εκθέτουν παιδιά, τα παιδιά του άτυπου καταυλισμού είναι το αγαπημένο θέμα. Και αυτά αμέριμνα ποζάρουν μπροστά από τον φακό της φωτογραφικής μηχανής ή των κινητών τηλεφώνων, χαμογελάνε, σχηματίζουν το σήμα της νίκης με τα δακτυλάκια τους... Οι γυναίκες αποφεύγουν τις κάμερες, αλλά συχνά πρόσφυγες, όταν διαμαρτύρονται, και μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις κάνοντας κακό στον εαυτό τους, φωνάζουν στο δημοσιογραφικό σμάρι που συγκεντρώνεται για να αποτυπώσει την απόγνωση: «Τake a photo». Με αυτά τα δεδομένα, ακόμη και αν η Ειδομένη τελειώσει αύριο, πολλοί θα αναζητήσουν την επόμενη Ειδομένη και κάποιοι που μιλάνε για νέα περάσματα από την Αλβανία ή τη Βουλγαρία την προετοιμάζουν.
