Του Πάνου Τριγάζη*
Το προσφυγικό - μεταναστευτικό εξακολουθεί να προκαλεί αρνητικές παρενέργειες στις σχέσεις γειτονικών χωρών της Ε.Ε. και των Βαλκανίων. Διάχυτη είναι η αίσθηση ότι η Ε.Ε. εμφανίζεται αμήχανη μπροστά στο μέγιστο αυτό πρόβλημα, που απειλεί την ίδια τη συνοχή της τροφοδοτώντας φαινόμενα ξενοφοβίας, ρατσισμού και ακραίου εθνικισμού.
Το ερώτημα είναι αν θα μπορούσε η Ευρώπη ως σύνολο να αντλήσει διδάγματα από κάποια άλλη περιοχή της γης. Η απάντηση είναι θετική και συνδέεται με την αμερικανική εμπειρία γύρω από το μεταναστευτικό - προσφυγικό.
Ίσως παρεξηγηθώ για τη θέση μου αυτή, αφού κυρίαρχη αντίληψη στην Ελλάδα είναι ότι από τις ΗΠΑ εκπορεύονται μόνο ιμπεριαλιστικές πολιτικές. Θα δεχτώ ότι από τις ΗΠΑ εκπορεύονται μόνο ιμπεριαλιστικές πολιτικές.
Δίκιο έχουμε, όταν αποκρούουμε τον «αμερικανικό πολιτιστικό ιμπεριαλισμό», αλλά κάνουμε λάθος όταν απορρίπτουμε συλλήβδην τον «αμερικανικό τρόπο ζωής», επειδή διαφέρει από τον δικό μας. Θεωρούμε αρνητικό -και δικαίως- το άκρως ανταγωνιστικό αμερικανικό οικονομικό μοντέλο.
Δεν θέλουμε την αμερικανική ηγεμονία στον κόσμο, διότι προσβλέπουμε σε ένα διεθνές σύστημα, βασισμένο στην ισότιμη παγκόσμια συνεργασία.
Υπάρχουν, ωστόσο, και πολλά καλά που προέρχονται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ιστορικά ο λαός των ΗΠΑ βρέθηκε στο πλευρό του ελληνικού λαού. Το αμερικανικό κίνημα φιλελληνισμού, που πυροδότησε η Επανάσταση του 1821, ήταν από τα ισχυρότερα, με έναν από τους σημαντικότερους Αμερικανούς προέδρους, τον Τόμας Τζέφερσον (συντάκτη της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας), μεταξύ των καλύτερων υποστηρικτών της ανεξαρτησίας της Ελλάδας.
Σε ό,τι δε αφορά τη διεθνή Αριστερά, πολλές από τις πηγές έμπνευσής της προήλθαν από τις ΗΠΑ. Η Εργατική Πρωτομαγιά καθιερώθηκε προς τιμήν των Αμερικανών εργατών που δολοφονήθηκαν στο Σικάγο διεκδικώντας το οκτάωρο. Η πολιτική ανυπακοή (civil disobedience) προέρχεται από τις ΗΠΑ τουλάχιστον ως σύγχρονη θεωρία και πρακτική (πανάρχαιο σύμβολο πολιτικής ανυπακοής είναι η "Αντιγόνη" του Σοφοκλή).
Η Ευρώπη (της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης) πρέπει και μπορεί να διδαχθεί από τις ΗΠΑ ως προς την αντιμετώπιση του προσφυγικού - μεταναστευτικού.
Κατ' αρχάς ο λαός της μεγάλης αυτής χώρας, που πολύ μεγάλο μέρος του έχει τις ρίζες του εκτός των ΗΠΑ, δεν φοβάται τους μετανάστες και τους πρόσφυγες όσο οι Ευρωπαίοι πολίτες. Παρότι, μέχρι το 1965, δεν αναγνώριζαν οι ΗΠΑ ούτε δικαίωμα ψήφου στους Αφροαμερικανούς, ο λαός ανέδειξε έναν Αφροαμερικανό πρόεδρο της χώρας, τον Μπάρακ Ομπάμα, το 2008.
Μετανάστες χωρίς χαρτιά υπάρχουν περίπου 11 εκατομμύρια σήμερα στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με έρευνα της κοινής γνώμης, ο λαός των ΗΠΑ τάσσεται με καθαρή πλειοψηφία υπέρ διαδικασιών νομιμοποίησής τους (Inter. "New York Times", 16.9.2015).
Να, λοιπόν, ένα ζήτημα που καλούμαστε να συζητήσουμε σε βάθος και στην Ελλάδα εξοπλιζόμενοι και για ουσιαστικές παρεμβάσεις στην Ευρώπη.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι μέλος της Κ.Ε. και συντονιστής του τμήματος Διεθνών Σχέσεων του ΣΥΡΙΖΑ
