"Αύριο δεν θα έχουμε να φάμε, αλλά και να είχαμε δεν θα κατέβαινε τίποτα κάτω από τη στεναχώρια". Τα λόγια του Λίτον, ενός από τα θύματα της μαφιόζικης επίθεσης στη Μανωλάδα, βγαίνουν με δυσκολία. Η κατάληξη της δίκης ήταν απογοητευτική. Ζώντας για μήνες σε παραπήγματα από νάιλον, όμοια με θερμοκήπια, χωρίς βασικές παροχές όπως ρεύμα και νερό, οι εργάτες περίμεναν, ειδικά μετά την εισαγγελική πρόταση, πως την Τετάρτη θα γραφόταν το τέλος του μαρτυρίου τους. Ωστόσο, το Μεικτό Ορκωτό Εφετείο Πάτρας αθώωσε ομόφωνα τους κατηγορούμενους για τα κάτεργα της Μανωλάδας, ενώ έριξε στα μαλακά δύο από τους επιστάτες για τους πυροβολισμούς σε βάρος των μεταναστών, των οποίων το μέλλον είναι καθ' όλα αβέβαιο.
Ούτε η παραμονή τους στον καταυλισμό δεν θεωρείται σίγουρη πλέον. Αν κι η έκταση δεν ανήκει πια στον Βαγγελάτο, ο νυν ιδιοκτήτης θέλει να φύγουν οι εργάτες από τον χώρο και να καθαριστεί. "Δεν έχουμε ευρώ στην τσέπη για να πάμε οπουδήποτε αλλού. Αλλά και να είχαμε φοβόμαστε ότι φεύγοντας από εδώ, χωρίς χαρτιά και χωρίς να είμαστε όλοι μαζί, θα καταλήξουμε να σαπίσουμε στη φυλακή. Πριν μιλάγαμε μ' ένα παιδί που βρίσκεται σε στρατόπεδο κράτησης και ζει έναν εφιάλτη", εξηγεί ο Λίτον τους λόγους που κάνουν την παραμονή τους στον καταυλισμό μονόδρομο. Την ίδια ώρα τα προβλήματα πυκνώνουν, καθώς οι προμήθειες από αλληλέγγυους τελειώνουν. "Έχουμε λίγο ακόμα ρύζι και τέλος. Τρώμε μια μερίδα τη μέρα για να κρατήσει περισσότερο, αλλά και πάλι δεν φτάνει. Σκέψου χτες κάποιοι ήπιαν μόνο νερό".
Οι δικηγόροι των εργατών ζητούν την αναίρεση της δικαστικής απόφασης. Κι ίσως ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση να έγινε με την απαίτηση της εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ευτέρπης Κουτζαμάνη, για αντίγραφο της απόφασης, μόλις αυτή καθαρογραφεί, προκειμένου να κριθεί αν συντρέχει περίπτωση να ασκηθεί αναίρεση κατά του αθωωτικού σκέλους της. Ακόμα όμως κι αν έρθουν τα πάνω κάτω στην υπόθεση, είναι απαραίτητο να βρεθεί λύση με τα χαρτιά των μεταναστών για να παραστούν στις διαδικασίες.
Εισαγγελέας: Να καταδικαστούν για εμπορία ανθρώπων
Σε πλήρη αντιδιαστολή με την απόφαση του δικαστηρίου ήταν η πρόταση της εισαγγελέα της έδρας στο Μεικτό Ορκωτό Εφετείο Πατρών, Διονυσίας Παπαδοπούλου, μια ημέρα νωρίτερα. Η Δ. Παπαδοπούλου πρότεινε την καταδίκη του Βαγγελάτου για εργασιακό trafficking, ενώ δεν δέχτηκε τον ισχυρισμό των υπόλοιπων κατηγορουμένων, που ήσαν παρόντες στο επεισόδιο, ότι πυροβόλησαν σε βάρος των μεταναστών για λόγους άμυνας, καθώς όπως είπε δεν επιβεβαιώνεται από την ακροαματική διαδικασία ότι κινδύνεψαν. Επίσης ανέφερε ότι οι πυροβολισμοί από τα κυνηγετικά όπλα ήταν σε ευθεία βολή. Άρα, οι κατηγορούμενοι θα έπρεπε να καταδικαστούν για πρόκληση επικίνδυνης σωματικής βλάβης.
Το σκεπτικό της πρότασης της εισαγγελέα για το εργασιακό trafficking:
* Άπαντες διαβιούσαν και εργάζονταν υπό τις αυτές συνθήκες, που συνίσταντο στην απατηλή υπόσχεση παροχής εργασίας που θα τους εξασφάλιζε χρήματα χωρίς καμιά εξασφάλιση ότι τα ποσά που οφείλονταν πράγματι θα καταβληθούν και χωρίς δυνατότητα νομικής αντίδρασης απέναντι στους εκβιασμούς, τις απειλές και την άσκηση ψυχολογικής βίας εκ μέρους των επιστατών και του εργοδότη.
* Οι κατηγορούμενοι, από την άλλη, έχοντας διαμορφώσει σχετική υποδομή, εκμεταλλεύονταν το γεγονός ότι οι μετανάστες βρίσκονταν στη χώρα σε ευάλωτη θέση, δηλαδή κοινωνικά αποκλεισμένοι, χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα παραμονής, χωρίς να γνωρίζουν τη γλώσσα, λόγοι, εξαιτίας των οποίων, φοβόντουσαν να προσφύγουν στις αρμόδιες αρχές.
* Κατά αυτόν τον τρόπο συνέχιζαν να δουλεύουν αμισθί παρά την προφανή οικονομική δυσπραγία, μην έχοντας άλλη επιλογή. Σύμφωνα με τις βασικές νομολογιακές θέσεις ευάλωτη θέση συντρέχει όταν διαγιγνώσκεται ανάγκη του θύματος για εργασία, ενώ αυτή εμφανίζεται συχνά συνδεόμενη με τη λάθρα διαβίωση αλλοδαπού στη χώρα υποδοχής (ΑΠ 326/2007 Ποιν. Χρον. 2008, σελ. 46, ΑΠ1856/2006 Ποιν. Λογ. 2006, σελ 1937).
* Η παράνομη διαμονή αλλοδαπού συνιστά επίσης παράγοντα που καθιστά τη θέση του θύματος ευάλωτη, ιδίως όταν συνοδεύεται από την αντιμετώπιση δυσκολιών τέτοιων, ώστε η υποταγή στην κατάχρηση να αποτελεί τη μόνη δυνατή επιλογή.
* Παρέσυραν, εκμεταλλευόμενοι την ευάλωτη θέση προκειμένου να ποριστούν εισόδημα, καθώς αξιοποίησαν τον εγκλωβισμό των μεταναστών σε μια κατάσταση, στην οποία, το να παραχωρήσουν πλήρως την ελευθερία στη σφαίρα επιρροής αυτών, διαφαινόταν ως η μόνη επιλογή.
