«Το 2026 οι πιέσεις της ζήτησης θα ενταθούν, το κενό διακυβέρνησης θα βαθύνει και το νερό θα μετατραπεί σε απασφαλισμένο όπλο στο πλαίσιο πολλών από τις πιο επικίνδυνες αντιπαραθέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο καθώς και σε εργαλείο στα χέρια μη κρατικών δρώντων που εκμεταλλεύονται αδυναμίες κρατών. Αυτό που κάποτε ήταν ανθρωπιστική κρίση έχει γίνει σήμερα απειλή εθνικής ασφάλειας». Με άλλα λόγια, το νερό ως εργαλείο πολέμου σε ένα διεθνές περιβάλλον ασταθές, απρόβλεπτο και άκρως επικίνδυνο για κοινωνίες που ήδη υφίστανται τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η έκθεση του Eurasia Group, κορυφαίου συμβουλευτικού ομίλου για ζητήματα γεωστρατηγικής και διεθνούς πολιτικής, σχετικά με τις κορυφαίες απειλές στον πλανήτη, στις αρχές Ιανουαρίου φέτος αναφερόταν «στο όπλο του νερού». Μια απειλή που σήμερα γίνεται πράξη, θυμίζοντας άλλη μία ευαλωτότητα της Μέσης Ανατολής...
Το πόσιμο νερό ήταν και παραμένει εν ανεπαρκεία σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από ξηρό κλίμα και ελάχιστες βροχοπτώσεις. Πλέον τα πράγματα επιδεινώνονται ραγδαία εξαιτίας πληγμάτων στις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης. Ήδη, σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς, τουλάχιστον δύο σημαντικά εργοστάσια αφαλάτωσης έχουν υποστεί ζημιές. Η αμερικανική εφημερίδα έκανε λόγο για «σοβαρή επιδείνωση» με διεύρυνση των επιθέσεων σε μη στρατιωτικούς στόχους, που απειλούν «έναν ζωτικό πόρο επιβίωσης στο ερημοποιημένο, άνυδρο περιβάλλον της περιοχής». «Στον Κόλπο οι εγκαταστάσεις αφαλάτωσης δεν είναι απλώς υποδομές» εξήγησε στους NYT ο Αμπντάλα Μπααμπούντ, πανεπιστημιακός του Ομάν στο Πανεπιστήμιο Βαζέντα της Ιαπωνίας. «Αποτελούν ζωτικές αρτηρίες που παρέχουν πόσιμο νερό σε εκατομμύρια ανθρώπους. Η στοχοποίησή τους μπορεί να μετατρέψει μια στρατιωτική αντιπαράθεση σε άμεση απειλή για την επιβίωση των αμάχων».
Πριν από λίγες ημέρες το Ιράν διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί κατηγόρησε τις ΗΠΑ για επίθεση σε εγκατάσταση στο νησί Κεσμ - το μεγαλύτερο νησί του Ιράν και του Περσικού Κόλπου στο Στενό του Ορμούζ. «Οι ΗΠΑ δημιούργησαν αυτό το προηγούμενο, όχι το Ιράν» είπε χαρακτηριστικά αναφερόμενος στη διακοπή της υδροδότησης 30 χωριών -συνέπεια της επίθεσης-, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για «επικίνδυνη κίνηση με σοβαρές επιπτώσεις». Ο Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπος της Κεντρικής Στρατιωτικής Διοίκησης των ΗΠΑ, απέρριψε την κατηγορία. Μια μέρα αργότερα ο υπουργός Εσωτερικών του Μπαχρέιν κατηγόρησε το Ιράν ότι ένα drone του προκάλεσε ζημιές σε εγκατάσταση αφαλάτωσης της χώρας, κατηγορώντας το Ιράν ότι πλήττει «αδιακρίτως» πολιτικούς στόχους. Οι Αρχές Ηλεκτρισμού και Υδάτων της χώρας ανακοίνωσαν ότι «δεν υπήρξαν επιπτώσεις στα αποθέματα νερού ή στη λειτουργία του δικτύου υδάτων». Πάντως, προς το παρόν δεν υπάρχει σαφής εικόνα για τον βαθμό που επλήγησαν οι δύο εγκαταστάσεις.
Η απειλή, ωστόσο, είναι παρούσα και βαίνει κλιμακούμενη. Για παράδειγμα, πρόσφατα ιρανικά βλήματα έπεφταν στο λιμάνι Τζέμπελ Άλι του Ντουμπάι, σε απόσταση μόλις 12 μιλίων από μία από τις μεγαλύτερες μονάδες αφαλάτωσης στον κόσμο. Μια εξέλιξη που υπογραμμίζει πόσο ευάλωτες είναι οι χώρες του Κόλπου καθώς οι υποδομές αφαλάτωσής τους αποτελούν εξαιρετικά ευάλωτους στρατιωτικούς στόχους. Περίπου το 42% του πόσιμου νερού στα ΗΑΕ προέρχεται από αφαλάτωση, το 70% στη Σαουδική Αραβία, και σχεδόν το 90% σε Ομάν, Κατάρ και Κουβέιτ. Το Ισραήλ, επίσης καλύπτει έτσι το μισό του πόσιμου νερού του. Αντιθέτως, το Ιράν εξαρτάται σε πολύ μικρότερο βαθμό από την αφαλάτωση που αφορά μόλις το 1% ως 3% συνολικά του πόσιμου νερού του... Ωστόσο η χώρα αντιμετωπίζει τις συνέπειες πολλών ετών σοβαρής ξηρασίας που πλήττει τους υδάτινους πόρους της. Ειρωνεία της τύχης: Πριν από την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν είχε προτείνει τη... μεταφορά της πρωτεύουσας από την Τεχεράνη γιατί τα ολοένα μειούμενα υδάτινα αποθέματά της την είχαν καταστήσει «μη κατοικήσιμη»...
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
