Της Κυριακής Μάλαμα*
Είναι σαφές ότι το νέο πολυνομοσχέδιο για το περιβάλλον που κατέθεσε η κυβέρνηση ήταν έτοιμο από καιρό και σίγουρα δεν έπεσε ως «κεραυνός εν αιθρία» στη δημόσια συζήτηση. Είναι επίσης σαφές ότι η κυβέρνηση αναζητούσε τη βολικότερη για εκείνη επικοινωνιακή συγκυρία για να φανερώσει το γράμμα των προθέσεων της, με δεδομένο ότι το πνεύμα αυτών το είχε αποκαλύψει καιρό πριν. Επίσης, δεδομένο είναι ότι για το κυβερνητικό σχήμα η προστασία του περιβάλλοντος, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε και ο αρμόδιος υπουργός, είναι «αέρας κοπανιστός».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι κατατέθηκε, για να συζητηθεί με κοινοβουλευτικές διαδικασίες υγειονομικού περιορισμού, ένα νομοσχέδιο 130 άρθρων, με το οποίο εκποιούνται τα δίκτυα ενέργειας, «λαμαρινοποιείται» και «τσιμεντοποιείται» η κορυφογραμμή της Ελλάδας, καταργούνται οι περιοχές natura, και επίσης χαρίζεται στην Eldorado Gold αυτό που πάντα ζητούσε: την απεμπλοκή της δηλαδή από τη «γραφειοκρατεία», για να προχωρήσει όχι μόνο το μεταλλευτικό μέτωπο των Σκουριών, αλλά και για να νομιμοποιήσει όλες τις κατασκευές και τις χρήσεις που διατηρεί ή σκοπεύει να δημιουργήσει εντός της μεταλλευτικής ζώνης της Βορειοανατολικής Χαλκιδικής. Με άλλα λόγια, με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, ό,τι εμπίπτει στα όρια των 55.000 στρεμμάτων, τα οποία περιλαμβάνονται στη μεταλλευτική περιοχή που ελέγχει η Ελληνικός Χρυσός, απαλλάσσεται από τη βάσανο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
Με τρία άρθρα του νέου πολυνομοσχεδίου και με το συνδυασμό τους, η Ελληνικός Χρυσός αποκτά τον πολυπόθητο για εκείνη «καθαρό διάδρομο», ώστε να επιτύχει την επιδιωκόμενη αλλαγή σύμβασης, εξασφαλίζοντας καλύτερους όρους κερδοφορίας για εκείνη και λιγότερες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Συγκεκριμένα, εάν το νομοσχέδιο αυτό καταστεί νόμος του κράτους, η εταιρία θα μπορέσει να ανανεώσει για ακόμα 5 χρόνια την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του 2011, η οποία είχε διάρκεια ζωής 10 έτη, και παράλληλα θα μπορεί να αλλάξει όρους αυτής της ΑΕΠΟ προς όφελος της. Ταυτόχρονα, καθίσταται εφικτό για την εταιρία, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο που προωθεί η κυβέρνηση, να απεντάξει από το καθεστώς «αδειοδότητης» βαριά βιομηχανικά έργα ή και μεταλλευτικές επεκτάσεις και να τις εντάξει στο καθεστώς της «γνωστοποίησης». Για να γίνει σαφές, η περιβαλλοντική νομοθεσία προβλέπει την υποχρέωση συγκεκριμένης αδειοδότησης, αν θέλει κάποιος να δημιουργήσει έναν χώρο απόθεσης τοξικών τελμάτων, και μία διαδικασία γνωστοποίησης, αν κάποιος θέλει να εκτελέσει σε κάποιο βιομηχανικό χώρο δευτερεύουσες εργασίες, όπως είναι η εγκατάσταση μιας σωλήνωσης ή μίας καλωδίωσης.
Με τη νομοθετική εξίσωση των δύο αυτών πλαισίων δίνεται στην Ελληνικός Χρυσός η δυνατότητα να «γνωστοποιήσει», αντί να αδειοδοτήσει, οριστικά το Χώρο Υγειονομικής Ταφής Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ) στην περιοχή του ρέματος του Κοκκινόλακα στο Στρατώνι. Αντίστοιχα, μπορεί να «γνωστοποιήσει», χωρίς νέες αδειοδοτήσεις, επέκταση των μεταλλευτικών της μετώπων και εκτός Σκουριών, και σε άλλες δηλαδή περιοχές του Κακάβου. Αυτά επιτυγχάνονται με το αμαρτωλό άρθρο 119 του πολυνομοσχεδίου.
Που βρίσκεται, όμως, το μεγάλο νομοθετικό δώρο της κυβέρνησης στην Ελληνικός Χρυσός; Στο άρθρο 4. Με το άρθρο 4 προβλέπεται η πολύ γρήγορη διαδικασία τροποποίησης μιας Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), σε περίπτωση που οι τροποποιήσεις «θεωρούνται μη ουσιώσεις». Το σχετικό άρθρο σπεύδει να χαρακτηρίσει ποιες τροποποιήσεις είναι μη ουσιώδεις. Αναφέρει, λοιπόν, το άρθρο 4 ότι «σε κάθε περίπτωση, μη ουσιώδεις θεωρούνται τροποποιήσεις που έχουν θετικό αντίκτυπο και μειώνουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως ενδεικτικά: η αλλαγή σε καύσιμο με λιγότερες εκπομπές αέριων ρύπων ή/και διοξειδίου του άνθρακα, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, η λήψη πρόσθετων μέτρων αντιρρύπανσης, η μείωση της χρήσης πρώτων υλών και κάθε άλλη αντίστοιχη τροποποίηση».
Είναι γνωστό ότι η Ελληνικός Χρυσός, μέσα από διαρκή επικοινωνιακή προπαγάνδα ισχυρίζεται ότι η μεθοδολογία της είναι περιβαλλοντικά φιλική, ενώ, για να αποφύγει την υποχρέωση της μεταλλουργίας που προβλέπει η αρχική σύμβαση που είχε συνάψει με το δημόσιο το 2011, σήμερα επιδιώκει να μην κάνει απεμπλουτισμό μεταλλεύματος στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι μειώνει έτσι τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο κατά 40%.
Η λεπτομέρεια βέβαια εδώ είναι ότι, για να εξασφαλίσει την αρχική σύμβαση, ισχυρίζονταν ότι θα εφάρμοζε μία «φιλική στο περιβάλλον πρωτοποριακή πιλοτική μέθοδο» που αναπτύσσουν στη Φινλανδία, αυτή της «ακαριαίας τήξης», αντί της κυάνωσης. Επειδή δεν μπόρεσε να εφαρμόσει αυτή τη μέθοδο, λόγω κόστους και λόγω στρέβλωσης των επιστημονικών δεδομένων σε σχέση με το εφικτό της εφαρμογής της σε πολύ μεγάλη κλίμακα, τώρα προβάλει τον ισχυρισμό της «μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, μέσω της ακύρωσης της μεταλλουργίας». Χωρίς μεταλλουργία όμως δεν επιβάλλεται φορολογία στο τελικό προϊόν της εξόρυξης, και έτσι το συμπύκνωμα μεταλλεύματος μπορεί να εξάγεται αφορολόγητο προς άλλες χώρες.
Μέσα από αυτό το πινγκ - πονγκ ανάμεσα στην κυβέρνηση και την Ελληνικός Χρυσός, προέκυψε το παράθυρο του άρθρου 4. Έτσι, σε συνδυασμό με ένα άλλο υφιστάμενο παραθυράκι στις προβλέψεις της «αμαρτωλής σύμβασης» του 2011, δημιουργείται νομοθετικό έδαφος, ώστε να είναι εφικτή η τροποποίηση της σύμβασης, ακόμα και χωρίς κύρωση από τη Βουλή, μέσα από τη διαδικασία ανανέωσης της ΑΕΠΟ και την προαναφερθείσα «γνωστοποίηση» των αλλαγών στο Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Επόμενο βήμα των κυβερνητικών μεθοδεύσεων δεν αποκλείεται να είναι η παρουσίαση της νέας τροποποιημένης σύμβασης, η οποία υποτίθεται ότι όλο αυτό το διάστημα αξιολογείται από την εταιρία χρηματοπιστωτικών συμβουλών Grand Thorton. Σε αυτή τη νέα σύμβαση τα δωράκια προς την εταιρία αναμένεται να παρασχεθούν απλόχερα. Λιγότερες υποχρεώσεις, λιγότερα έργα περιβαλλοντικής αποκατάστασης, λιγότερα έσοδα για το κράτος. Και το ερώτημα που προκύπτει από αυτή τη νέα πραγματικότητα για τη Χαλκιδική και τη χώρα είναι ένα: η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, του νερού, της ζωής, της υπόλοιπης οικονομίας ποιον τελικά ευνοεί;
Σίγουρα πάντως όχι τους εργαζόμενους στα μεταλλεία, οι οποίοι θεωρούνται αναλώσιμοι, όπως φάνηκε κι από την κρίση του κορονοϊού, όταν εταιρία και κράτος επέτρεψαν το συνωστισμό μέσα στις στοές, την ώρα που απαγορεύονταν ο περίπατος στα πάρκα. Η υποβάθμιση ευνοεί μόνο την εταιρία, τα μεγαλοστελέχη της, και τους κυβερνητικούς της εταίρους, που διακατέχονται διαχρονικά από το σύνδρομο του Μίδα!
* Βουλεύτρια Χαλκιδικής ΣΥΡΙΖΑ
