«Ο ήλιος κρύβεται. Μάλλον, επειδή ντρέπεται για εμάς». Το πρωινό της Δευτέρας στο Παρίσι ήταν βροχερό και το ποιητικό σχόλιο του Πορτογάλου θυρωρού εξέφρασε τα συναισθήματα πολλών συμπατριωτών μου στη Γαλλία.
Ακόμη κι αν η νίκη του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία για τις ευρωπαϊκές εκλογές δεν αποτέλεσε έκπληξη, σόκαρε αρκετούς Γάλλους και Ευρωπαίους. Το Εθνικό Μέτωπο έγινε το πρώτο κόμμα στη Γαλλία, η οποία υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά, ηγετικά μέλη της Ε.Ε.
Θα μπορούσε να πει κανείς πως η νίκη του Εθνικού Μετώπου ήταν ένα ατύχημα που περίμενε να συμβεί. Ναι, ήταν γεγονός, αλλά πάνω απ' όλα ήταν το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που απέκτησε ταχύτητα και βάθος με τη βαρύτητα της οικονομικής και χρηματοοικονομικής κρίσης, αλλά επίσης τη μετριότητα και την ανευθυνότητα της γαλλικής πολιτικής ελίτ, τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην αντιπολίτευση.
Η Γαλλία -από τη στιγμή που κατανόησε πως η Ευρώπη δεν θα υλοποιήσει το όραμα της διευρυμένης Γαλλίας- άρχισε να απομακρύνεται από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ μετά βίας επικυρώθηκε το 1992 και η συνταγματική συνθήκη της Ε.Ε. απορρίφθηκε κατηγορηματικά το 2005.
Το 2014, με την ανεργία σταθερά σε υψηλά επίπεδα και πολύ χαμηλή ανάπτυξη (σε μεγάλη αντίθεση με τη Γερμανία), η αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολύ ευφυή Μαρίν Λεπέν (είναι πολύ πιο έξυπνη και κατά συνέπεια πολιτικά πολύ πιο επικίνδυνη από τον πατέρα της) και τους πιο μετριοπαθείς «κλασικούς» πολιτικούς -είτε πρόκειται για τον πρόεδρο της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ είτε για τον επικεφαλής του UMP Ζαν Φρανσουά Κοπέ- αποδείχθηκε άνιση μάχη.
Η απόρριψη αυτών των περιορισμένων ελίτ αποδίδεται στο σαφές δέλεαρ που δημιουργεί για τις πιο νέες γενιές της Γαλλίας το μήνυμα του Εθνικού Μετώπου: «Δεν βρήκατε τρόπο να δημιουργήσετε θέσεις εργασίας για εμάς, αλλά εγώ βρήκα έναν τρόπο να σας δείξω πόσο έχω αηδιάσει μαζί σας, από τη συνενοχή σας, τα σκάνδαλά σας, από το ότι δεν συμπάσχετε με τα προβλήματα και την ταπείνωσή μας. Δεν θέλατε να μου δώσετε σημασία, γι' αυτό τώρα φωνάζω και καλά θα κάνετε να με ακούσετε».
Πέρα από τη Γαλλία, η Ευρώπη συμβολίζει για πολλούς πλέον από τους συντηρητικούς πολίτες της, όχι μόνο αυτό που εκλαμβάνεται ως απόλυτη ηθική παρακμή -σκεφτείτε για παράδειγμα τη νίκη της γενειοφόρου τραβεστί από την Αυστρία στον τελευταίο διαγωνισμό της Eurovision- αλλά έναν συνδυασμό αυταρχισμού, ανωνυμίας και εν κατακλείδι απομάκρυνσης, αν όχι απροκάλυπτης συγκατάβασης.
Αντί να μεταφράσει την ανάγκη των Ευρωπαίων να ενωθούν σε ένα σύνολο όπου ο καθένας ξεχωριστά θα ήταν απειροελάχιστη δύναμη, η Ευρώπη έχει μετατραπεί σε καθρέφτη που αντικατοπτρίζει την αντίστοιχη και σχετική αποδυνάμωση διαφόρων μελών της.
Καθώς θα γιορτάζουμε την 70ή επέτειο της απόβασης στη Νορμανδία και τη θυσία τόσων πολλών Αμερικανών στρατιωτών οι οποίοι σκοτώθηκαν για την ελευθερία και τη δημοκρατία, είναι σχεδόν συναισθηματικό τραύμα να συνειδητοποιείς ότι το 2014 η δημοκρατία στην Ευρώπη, και ειδικότερα στη Γαλλία, δεν απειλείται από εξωτερικούς παράγοντες, αλλά εκ των έσω. Είναι σοκαριστικό να συνειδητοποιείς, απλώς περπατώντας στους δρόμους, ότι αναπόφευκτα θα συναντήσεις ανθρώπους που ψήφισαν το Εθνικό Μέτωπο, ένα κόμμα που, σε αντίθεση με το Κόμμα Ανεξαρτησίας στη Βρετανία, είναι πραγματικά άσχημο, παρά το νέο του χαμόγελο και το ραφιναρισμένο του προφίλ.
Ως Γάλλος, μπορώ μόνο να λυπάμαι για τη χώρα μου, όπως και για την Ευρώπη. Καθώς η Γερμανία είναι τώρα περισσότερο από ποτέ «το καλό παιδί», ενώ η Γαλλία είναι περισσότερο από ποτέ «ο μεγάλος ασθενής» της Ευρώπης. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά η Ευρώπη, χρειάζεται μια Γαλλία που να ανταγωνίζεται τη Γερμανία στην οικονομική ανδρεία και όχι τη Βρετανία στην απόρριψη της Ευρώπης.
Είναι όμως σημαντικό να γίνει ο διαχωρισμός ανάμεσα στο συναισθηματικό βάρος όσων συνέβησαν αυτό το Σαββατοκύριακο και στην αντικειμενική, πολιτική τους βαρύτητα. Η Ευρώπη δεν καταρρέει μπροστά στα μάτια μας και η κυρία Λεπέν δεν βρίσκεται ένα βήμα πριν από την κατάκτηση της γαλλικής προεδρίας.
Εκείνοι που ακόμη πιστεύουν στην Ευρώπη και έχουν πειστεί πως δεν υπάρχει εναλλακτική, είναι ακόμη η πλειονότητα. Θα πρέπει να συσπειρωθούν με απόλυτη πεποίθηση ότι αξίζει να δώσουν αυτή τη μάχη που βρίσκεται μπροστά τους. Η φύση απεχθάνεται τα κενά. Στο πολιτικό μέτωπο θα προκύψουν «σωτήρες» από τη θάλασσα της μετριότητας που βλέπουμε τώρα.
Ο Ματέο Ρέντζι έκανε τη διαφορά στην Ιταλία αποτρέποντας την αύξηση δυνάμεων για τους λαϊκιστές και η Άνγκελα Μέρκελ επιβεβαίωσε την υπεροχή της στη Γερμανία. Η Γαλλία εξακολουθεί να αναζητά το σωστό πρόσωπο, που σίγουρα υπάρχει.
Τελικά η Ευρώπη μπορεί να σωθεί από όσα γίνονται στις εθνικές πρωτεύουσες και όχι από αυτά που γίνονται στις Βρυξέλλες.
* Ο Ντομινίκ Μοϊσί είναι καθηγητής στο King's College του Λονδίνου
