Δεν είναι η πρώτη φορά που το μακρύ χέρι της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής ξεπροβάλλει πίσω από τις βίαιες και δραματικές ανατροπές που συγκλονίζουν κατά καιρούς τον κόσμο προκαλώντας παγκόσμιες κρίσεις. Απ' το πραξικόπημα των συνταγματαρχών στην Ελλάδα το 1967 ως την τωρινή ψυχροπολεμική αντιπαράθεση Κίνας - Ιαπωνίας στη σινική θάλασσα και την "εξέγερση" στην πλατεία Μαϊντάν του Κιέβου, το δαιδαλώδες πλέγμα παρεμβάσεων και επιρροής της Αμερικής στον κόσμο σε πολιτικό, οικονομικό, διπλωματικό και επικοινωνιακό πεδίο διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το λόμπι του πολέμου
Βετεράνοι και έμπειροι αναλυτές στην Αμερική είναι σήμερα ιδιαίτερα προβληματισμένοι από την "άγρια υπεραντίδραση", όπως τη χαρακτηρίζουν, των αμερικανικών ΜΜΕ και των πολιτικών ελίτ απέναντι στην κρίση στην Ουκρανία. Πίσω απ' την ψυχροπολεμική αντιπαράθεση ΗΠΑ - Ρωσίας διακρίνουν το "λόμπι" των νεοσυντηρητικών, εκείνο που με τις νεο-ταξικές ιδεολογικο-πολιτικές κατασκευές του είχε αναλάβει εργολαβικά την περασμένη δεκαετία τη "θεωρητικοποίηση" του πολέμου στο Ιράκ, εξιδανικεύοντας τη χρήση ωμής, απροκάλυπτης στρατιωτικής βίας εναντίον ενός κυρίαρχου κράτους χάριν της αμερικανικής και παγκόσμιας ασφάλειας. Έντεκα χρόνια μετά, η "αμερικανική ασφάλεια" παραμένει ένα ζητούμενο, αλλά οι πλουτοπαραγωγικές πηγές του Ιράκ -ενός καταρρέοντος κράτους, ντε φάκτο διαμελισμένου, οικονομικά και κοινωνικά αποδεκατισμένου- αποτελούν πια εύκολο θύμα εκμετάλλευσης...
"Το στρατόπεδο των νεοσυντηρητικών φαίνεται να έχει τεθεί και πάλι εκτός ελέγχου επηρεάζοντας καθοριστικά τις αντιδράσεις της κυβέρνησης Ομπάμα στην Ουκρανία" λένε οι αναλυτές. Η εξήγηση μπορεί να είναι απλή: Οι αποφασιστικές παρεμβάσεις του Πούτιν τον τελευταίο καιρό στις διεθνές διενέξεις, όπως αυτές στον συριακό εμφύλιο και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενόχλησαν τη σκληροπυρηνική Δεξιά καθώς αποστέρησαν τις ΗΠΑ από επιχειρήματα για άλλη μια επίδειξη ισχύος στον κόσμο.
"Η διθυραμβική υποστήριξη της Αμερικής στο πραξικόπημα που ανέτρεψε τον εκλεγμένο Ουκρανό πρόεδρο και οι ατελείωτες φωνασκίες των ΜΜΕ εναντίον του Ρώσου προέδρου επειδή δεν δέχθηκε τα τετελεσμένα στο Κίεβο κι αποφάσισε να προστατεύσει τα ρωσικά συμφέροντα στην Κριμαία" αποτελούν ξεκάθαρες ενδείξεις ότι το "λόμπι" των νεοσυντηρητικών του Μπους επέστρεψε στην ενεργό δράση...
Γεράκια και τυφλοπόντικες
Ανάμεσα στα προβεβλημένα στελέχη του πολιτικού κατεστημένου της Ουάσιγκτον, που πολλοί τοποθετούν σήμερα στον πυρήνα του νεοσυντηρητικού εσμού, είναι και το τελευταίο μέλος της "δυναστείας Κλίντον". Συγκεντρώνοντας λεφτά την περασμένη εβδομάδα στο Λος Άτζελες για την προεκλογική κούρσα της στις προεδρικές του 2016, η Χίλαρι δεν δίστασε να παρομοιάσει -σε κλειστό κύκλο- τον Πούτιν με τον Χίτλερ, ο οποίος με πρόσχημα την προστασία των μειονοτικών Γερμανών εισέβαλε το 1939 στην Τσεχοσλοβακία και ξέσπασε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος...
Υπάρχουν όμως και λιγότερο γνωστές φυσιογνωμίες που με τις σκόπιμα χονδροειδείς διαστρεβλώσεις ή απλουστεύσεις τους επηρεάζουν τη χάραξη της πολιτικής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Δουλεύοντας υπόγεια είναι ίσως λιγότερο επικοινωνιακοί, οπωσδήποτε όμως περισσότερο αποτελεσματικοί. Ένας απ' αυτούς είναι ο Έλιοτ Άμπραμς, ηγετική φιγούρα του νεοσυντηρητικού στρατοπέδου, επιβλέπων τον τομέα Μέσης Ανατολής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας στις κυβερνήσεις του υιού Μπους.
Σε πρόσφατο άρθρο του στον ιστότοπο του Συμβουλίου για τις Διεθνείς Σχέσεις (Council on Foreign Relations -CFR), ενός "ανεξάρτητου" όπως αυτοσυστήνεται, think tank, μέλη του οποίου είναι γνωστά "συγκοινωνούντα δοχεία" πολιτικής-media, όπως ο υπουργός Άμυνας του Ομπάμα Τσακ Χέιγκελ, δημοσιογράφοι του CNN (Έριν Μπερνέτ) του NBC (Μπράιαν Γουίλιαμς) κ.ά. ο Άμπραμς έγραψε:
"Τα σημερινά νέα από την Ουκρανία είναι ζοφερά... Η αμερικανική αντίδραση ήταν τραγικά αδύναμη: λίγα λόγια από τον Κέρι και τον Ομπάμα, αλλά καμία ενέργεια, ούτε καν διπλωματική... Η κυβέρνηση Ομπάμα επιδιώκει πάνω απ' όλα ν' αποφύγει τις συγκρούσεις με οποιοδήποτε κόστος... Οι φίλοι και οι εχθροί μας μάς βλέπουν ολοένα πιο αδύναμους και απόμακρους... Αυτή η εμφάνιση της αδυναμίας μας δελεάζει τους εχθρούς των ΗΠΑ να περάσουν στη δράση... Η κρίση στην Ουκρανία δείχνει ότι η ισχύς της Αμερικής και η δύναμη της θέλησής της αποδυναμώνονται βάζοντας σε κίνδυνο την ίδια και τους φίλους μας"...
"Δώσαμε τα λεφτά μας"...
Όμως, η ηλεκτρονική αυτή "επιφυλλίδα" του Άμπραμς μοιάζει μάλλον με ασήμαντο λογύδριο μπροστά στην κυνική όσο και αποκαλυπτική ομολογία της Βικτώρια Νούλαντ, της άλλοτε εκπροσώπου της Χίλαρι στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ -που ο Ομπάμα αναβάθμισε σε υφυπουργό Εξωτερικών αρμόδια Ευρώπης και Ευρασίας- για τις αμερικανικές "αλχημείες" στην Ουκρανία.
Μιλώντας τον περασμένο Δεκέμβριο σε συνέδριο του Αμερικανo-Ουκρανικού Ιδρύματος, η Νούλαντ ομολόγησε πως οι ΗΠΑ έχουν "ξοδέψει" πάνω από 5 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ουκρανία απ' το 1991 που η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της για να τη... "βοηθήσουν" να οικοδομήσει τις "δημοκρατικές δεξιότητές" της, την "κοινωνία των πολιτών" και θεσμούς "χρηστής διακυβέρνησης". Η Νούλαντ είναι σύζυγος του Ρόμπερτ Κάγκαν, "θεωρητικού" της νεότερης γενιάς των νεοσυντηρητικών. Εκθειάζοντας τον αμερικανικό "τσαμπουκά" στις διεθνείς σχέσεις και ειρωνευόμενος την ευρωπαϊκή "μαλθακότητα", ο Κάγκαν είχε πει κάποτε πως "οι Αμερικανοί κατάγονται απ' τον Άρη και οι Ευρωπαίοι απ' την Αφροδίτη"... Ίσως αυτό εξηγεί και το "fuck E.U." που ξέφυγε της συζύγου του, όταν με τον Αμερικανό πρεσβευτή στο Κίεβο κανόνιζαν τη σύνθεση της νέας ουκρανικής κυβέρνησης λίγο πριν από την ανατροπή του Γιανουκόβιτς.
Σύμφωνα με τον Τζέφρι Τέιλερ του Foreign Policy, καθ' όσον είναι γνωστό, τα λεφτά αυτά δόθηκαν στο πλαίσιο του νόμου "περί Υποστήριξης της Ελευθερίας" (Freedom Support Act) που ψηφίστηκε απ' το Κογκρέσο το 1992 με σκοπό την τόνωση των οικονομιών των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών. Προφανώς κάτι εννοούσε περισσότερο ο Πούτιν όταν μιλούσε στη συνέντευξή του στις αρχές του μήνα, για "δυτικούς ινστρούχτορες" που έδωσαν τον καλύτερο τους εαυτό εκπαιδεύοντας τις "ένοπλες ταξιαρχίες" της πλατείας Μαϊντάν.
"Συγγνώμη, αλλά ο Πούτιν δεν είναι τρελός" υπερθεματίζει στον τίτλο του άρθρου του ο Τέιλερ. Ο ασφυκτικός κλοιός ελέγχου που επέβαλε πέρυσι η Μόσχα στη δράση των μη κυβερνητικών οργανώσεων στην ίδια τη Ρωσία μάλλον δεν είναι άσχετος με όσα γνωρίζουν οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες για την αμερικανική διείσδυση στην Ουκρανία...
Το "κληροδότημα" του Ρέιγκαν
Ο Ρόμπερτ Πάρι, παλαίμαχος ερευνητής δημοσιογράφος του Associated Press και του Newsweek τη δεκαετία του '80, που αποκάλυψε το σκάνδαλο Ιράν - Κόντρας, συγγραφέας πολλών βιβλίων για τη "σκοτεινή πλευρά" της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής- υποστηρίζει πως "μια σκιώδης δομή εξωτερικής πολιτικής που στήθηκε από τον Ρόναλντ Ρέιγκαν για τον Ψυχρό Πόλεμο, επιβιώνει μέχρι σήμερα καλοταΐζοντας τους Αμερικανούς νεοσυντηρητικούς και συνεχίζοντας να αποσταθεροποιεί χώρες - στόχους, συμπεριλαμβανομένης σήμερα της Ουκρανίας".
Σύμφωνα με τον Πάρι, κεντρικό ρόλο σε αυτή τη δομή παίζει το Εθνικό Κληροδότημα για την Δημοκρατία (National Endowment for Democracy - NED), μια μη κυβερνητική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1983 "για να βοηθήσει όσους εργάζονται εκτός συνόρων με σκοπό να οικοδομήσουν δημοκρατικούς θεσμούς και να διαδώσουν τις δημοκρατικές αξίες".
Το NED χρηματοδοτείται από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ με περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο μέσω της USAID, του αμερικανικού οργανισμού για την παγκόσμια ανάπτυξη. Στο διάστημα 2011-13 διέθεσε σχεδόν 21 εκατομμύρια δολάρια στις χώρες της Ευρασίας. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του, το "κληροδότημα" χρηματοδότησε 65 προγράμματα στην Ουκρανία το 2012 - μερικά απ' αυτά με εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια- περιλαμβανομένων ακτιβιστικών κινημάτων, σεμιναρίων επιχειρηματικής επιμόρφωσης, εκλογικής επιτήρησης, και δημιουργίας "ανεξάρτητων" μέσων ενημέρωσης.
Στο σχεδιάγραμμα στοχοθεσίας του "κληροδοτήματος" για την περιοχή της Ευρασίας για το 2013 υπάρχει μάλιστα και ειδική αναφορά στη Ρωσία: "Ως η μεγάλη δύναμη της περιοχής, η Ρωσία παραμένει η κύρια χώρα προτεραιότητας. Το Κληροδότημα θα εξετάσει την επέκταση των προγραμμάτων του στη Ρωσία για να ανταποκριθεί και να επωφεληθεί από ενδεχόμενα νέα ανοίγματα που έχουν προκύψει τους τελευταίους μήνες ως αποτέλεσμα της δυσαρέσκειας απέναντι στις ελίτ του υφιστάμενου καθεστώτος και των ενδείξεων ενός διογκούμενου κινήματος διαμαρτυρίας"...
Ουκρανία, "το μεγάλο έπαθλο"...
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, σε άρθρο του στην Washington Post, ο από ιδρύσεως πρόεδρος του NED Καρλ Γκέρσμαν ζητούσε από την κυβέρνηση Ομπάμα να προωθήσει συμφωνίες ελευθέρου εμπορίου με την Ουκρανία και άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες και κατά συνέπεια να καταπολεμήσει τις προσπάθειες της Μόσχας να διατηρήσει στενές σχέσεις με τις χώρες αυτές.
"Η Ουκρανία είναι το μεγάλο έπαθλο" έγραφε χαρακτηριστικά ο Γκέρσμαν στην Post. "Η Ουάσιγκτον πρέπει να συνεργαστεί με τις κυβερνήσεις και την κοινωνία των πολιτών της Ουκρανίας, της Γεωργίας και της Μολδαβίας για να διασφαλίσει ότι η υπό εξέλιξη μεταρρυθμιστική διαδικασία όχι μόνον θα προωθήσει την αύξηση του εμπορίου, αλλά και θα δώσει κυβερνήσεις λιγότερο διεφθαρμένες. Μια συμφωνία σύνδεσης με την Ε.Ε. θα πρέπει να θεωρείται όχι ως αυτοσκοπός, αλλά ως σημείο εκκίνησης που θα καταστήσει δυνατές βαθύτερες μεταρρυθμίσεις" έγραφε στο άρθρο του ο Γκέρσμαν καταλήγοντας στο "διά ταύτα":
"Η επιλογή της Ουκρανίας να ενταχθεί στην Ευρώπη θα επιταχύνει την κατάρρευση της ιδεολογίας του ρωσικού ιμπεριαλισμού που αντιπροσωπεύει ο Πούτιν. Οι Ρώσοι έχουν να κάνουν κι αυτοί μια επιλογή, και ενδεχομένως ο Πούτιν να δει τελικά τον εαυτό του να χάνει, όχι μόνον στο εγγύς εξωτερικό αλλά και στο εσωτερικό της ίδιας της Ρωσίας"...
