Το αφεντικό της πολυτέλειας, ο Μπερνάρ Αρνό του ομίλου LVMH (Louis Vuitton Moet Hennessy) αντιμετωπίζει με αισιοδοξία το 2014. Γιατί όχι; Η κρίση δεν άγγιξε τους πελάτες του το 2013, ούτε στην Ευρώπη της κρίσης, ούτε στην Αμερική ούτε -ακόμη περισσότερο- στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου ένα μπουκάλι από τη συνηθισμένη σαμπάνια του κοστίζει όσο οι μισθοί τριών μηνών που βγάζουν οι ράφτρες των αγαπημένων αξεσουάρ της καλής κοινωνίας, ακόμη κι αν τελικά είναι «μαϊμού»...
Ο γαλλικός όμιλος που θεωρείται το βαρόμετρο της βιομηχανίας πολυτελών ειδών, παρουσίασε και το 2013 αύξηση τζίρου και κερδών. Το μόνο που πονοκεφαλιάζει τον Αρνό για την κερδοφορία του ομίλου του το 2014, είναι οι αναταράξεις στις αναπτυσσόμενες χώρες, που ξεκίνησαν αυτόν τον Ιανουάριο, και σύμφωνα με τους περισσότερους αναλυτές θα κρατήσουν ακόμη πολύ.
Το σάλπισμα εξόδου
Πού οφείλονται όμως αυτές οι αναταράξεις; Πρωτίστως στην απόφαση της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας να σταματήσει αφειδώς να τυπώνει χρήμα. Tapering λέγεται η διαδικασία στα "κινέζικα" των αγορών και η υπογράμμιση είναι στο «αφειδώς». Μέχρι το τέλος του 2013, η Fed αγόραζε κάθε μήνα κρατικά ομόλογα αξίας 85 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τον Ιανουάριο τα έκανε 75 δισ. και την περασμένη Τετάρτη αποφάσισε ότι τον Φεβρουάριο θα γίνουν 65 δισ. Αυτή την τελευταία συνεδρίαση, με επικεφαλής της Fed τον Μπεν Μπερνάνκι, οι αναδυόμενες χώρες την περίμεναν με ιδιαίτερη αγωνία- ελπίζοντας σ' ένα θαύμα, που ωστόσο δεν έγινε. Εδώ και πολλούς μήνες ήταν γνωστό ότι οι Αμερικανοί ήθελαν να κλείσουν σταδιακά τις στρόφιγγες, αλλά επειδή μέχρι το τέλος του 2013 το καθυστερούσαν - κυρίως λόγω της μη ικανοποιητικής μείωσης της ανεργίας στο εσωτερικό τους- κάποιοι ήλπιζαν σε νέες καθυστερήσεις.
Οι λιγότερο... αισιόδοξοι, πάντως, είχαν φροντίσει να ξεκινήσουν τη μεγάλη έξοδο από τις αναδυόμενες χώρες, τόσο από τα χρηματιστήρια, όσο κι από τις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων. Μέσα σε λίγες μέρες, απέσυραν περί τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια από τα χρηματιστήρια της Τουρκίας, της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Κίνας, της Ινδίας, της Νότιας Αφρικής κ.λπ., ενώ από τις αρχές της χρονιάς οι ισοτιμίες των νομισμάτων των περισσότερων αναδυόμενων χωρών- των ευρωπαϊκών εκτός Ευρωζώνης, και της Ρωσίας συμπεριλαμβανομένων- έχουν πάρει την κατιούσα.
Τουρκία και Αργεντινή
Τις μεγαλύτερες πιέσεις δέχτηκαν το πέσο της Αργεντινής και η τουρκική λίρα. Η Αργεντινή δεν είχε αρκετά αποθέματα στην κεντρική τράπεζα της για να φρενάρει την κατρακύλα, οπότε η κυβέρνηση του Μπουένος Άιρες επέβαλε όριο αγοράς συναλλάγματος στα 2.000 δολάρια τον μήνα. Αυτός ο περιορισμός προκάλεσε μεν περαιτέρω πρώτη της ισοτιμίας του πέσο στη μαύρη αγορά, αλλά μεσοπρόθεσμα φιλοδοξεί να σταματήσει την αιμορραγία.
Στην Τουρκία αντίθετα η κεντρική τράπεζα είχε αποθέματα. Και τα έριξε για να συγκρατήσει την κατρακύλα της λίρας- ανεπιτυχώς. Οπότε, και παρά την εκφρασμένη αντίθεση του πρωθυπουργού της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αποφάσισε να ανεβάσει δραστικά τα επιτόκια για να φρενάρει την έξοδο ξένων κεφαλαίων. Το βασικό επιτόκιο εκτινάχθηκε από το 4,5% στο 10%, ενώ το επιτόκιο της διατραπεζικής από το 7,5% στο 12%. Το αν η κίνηση αυτή θα έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα μένει να φανεί.
Με αύξηση επιτοκίων αντιδρούν οι περισσότερες αναδυόμενες χώρες. Το θέμα είναι εάν η αντίδραση αυτή θα δελεάσει τους κερδοσκόπους να μην πάρουν τα κεφάλαια τους και φύγουν. Από το 2009 και μετά επένδυαν σωρηδόν στις αναδυόμενες οικονομίες, αφού οι αποδόσεις στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ θεωρούνταν αμελητέες. Ακόμη και τα ασφαλιστικά ταμεία έσπευδαν να επενδύσουν τα χρήματα των ασφαλισμένων τους στην Τουρκία. Ωστόσο, με το που στάλθηκε το μήνυμα από τη Fed, η "αγέλη" άλλαξε πορεία. Οι επενδυτές αποφάσισαν να γυρίσουν... σπίτι.
Η έξοδος αυτή πλήττει ιδιαίτερα χώρες με μεγάλα ελλείμματα στο εμπορικό τους ισοζύγιο, όπως η Βραζιλία, η Τουρκία, η Ινδονησία και η Ινδία. Καθώς εισάγουν περισσότερο απ' ό, τι εξάγουν, η υποτίμηση των νομισμάτων τους κάνει την κατάσταση εκρηκτική και για τους κοινούς θνητούς. Το παρανοϊκό στην όλη υπόθεση είναι η ουσιαστική αδιαφορία για την πραγματική οικονομία. Η αγέλη τραβάει κεφάλαια από τις αναδυόμενες χώρες, παρά το γεγονός ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης τους παραμένουν «ονειρικοί» για τις ΗΠΑ ή την Ευρώπη. Τις «τιμωρούν» διότι τώρα οι οικονομίες τους τρέχουν με ρυθμό «μόνο» 5%, αντί του -κατά μέσο όρο- 8% των προηγούμενων χρόνων. Και όπως πάντα αυτή η «επιβράδυνση» πλήττει κυρίως τους φτωχότερους, συμπιέζει τα μεροκάματα, και αυξάνει το κόστος ζωής. Ενίοτε πλήττονται και οι όμιλοι πολυτελών προϊόντων, όπως ο LVMH, αλλά υπό την έννοια, ότι... φρενάρει η κερδοφορία τους.
