Ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα επικράτησε και βαριές κουβέντες ανταλλάχθηκαν χθες, πρώτη ημέρα των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων για τη Συρία στο Μοντρέ της Ελβετίας, ανάμεσα στους εκπροσώπους του καθεστώτος του Άσαντ και τους αντιπροσώπους της αντιπολίτευσης. Οι Αμερικανοί, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Τζον Κέρι, ξεκαθάρισαν πως ο Άσαντ δεν έχει καμιά θέση στο μεταπολεμικό σκηνικό, ενώ από την πλευρά του ο Σύρος ομόλογός του Ουαλίντ Μουαλέμ κατηγόρησε ανοιχτά πολλές από τις χώρες που συμμετέχουν στη διάσκεψη ότι "έχουν βάψει τα χέρια τους με συριακό αίμα".
Η έναρξη της διάσκεψης ήταν επεισοδιακή, με τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές να εκτοξεύουν κατηγορίες η μια εναντίον της άλλης για "προδοσία", ενώ λίγο αργότερα ακολουθήσουν αντεγκλήσεις μεταξύ του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και του επικεφαλής της συριακής διπλωματίας.
Αγεφύρωτο χάσμα
Οι περίπου 40 εκπρόσωποι χωρών και οργανισμών που συμμετέχουν στη διάσκεψη διαπίστωσαν από πρώτο χέρι το τεράστιο το χάσμα απόψεων μεταξύ του καθεστώτος Άσαντ και της αντιπολίτευσης επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις πως οι συνομιλίες δεν θα είναι εύκολες. Η πρώτη συνάντηση σημαδεύτηκε από έναν πόλεμο λέξεων και μια έντονη διαμάχη για τον μελλοντικό ρόλο του Σύρου προέδρου Μπασάρ Αλ Άσαντ.
Ανοίγοντας τη σύνοδο, που αποτελεί "πρελούδιο" των απευθείας διαπραγματεύσεων -οι οποίες θα ξεκινήσουν την Παρασκευή στη Γενεύη παρουσία μόνο των Σύρων αντιπροσώπων- ο γ.γ. του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν υπενθύμισε σε όλους ότι ο διάλογος αυτός είναι συνώνυμος με την "ελπίδα". "Όλοι οι Σύροι έχουν το βλέμμα στραμμένο επάνω σας σήμερα" είπε απευθυνόμενος στις δύο αντιμαχόμενες αντιπροσωπείες που είχαν πάρει θέση η μία απέναντι από την άλλη.
Ρωσία και ΗΠΑ κάλεσαν επίσης τους Σύρους να αδράξουν την "ιστορική" ευκαιρία. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ προειδοποίησε ωστόσο ότι οι διαπραγματεύσεις δεν θα είναι "ούτε απλές, ούτε γρήγορες". Με την ομιλία του Αμερικανού ομολόγου του, Τζον Κέρι, το κλίμα πάντως φορτίστηκε. "Ο Μπασάρ Αλ Άσαντ δεν θα συμμετέχει στη μεταβατική κυβέρνηση. Είναι αδύνατο, αδιανόητο αυτός ο άνθρωπος που άσκησε τόση βία εναντίον του λαού του να συνεχίσει να έχει νομιμοποίηση για να κυβερνά" τόνισε.
"Ακούστε, κύριε Κέρι"...
Η απάντηση ήρθε διά στόματος του Σύρου υπουργού Εξωτερικών Ουάλιντ Μουάλεμ, που, σε έντονο ύφος, τόνισε: "Κύριε Κέρι, κανείς στον κόσμο δεν έχει το δικαίωμα να απονέμει ή να στερεί τη νομιμότητα από έναν πρόεδρο εκτός από τους ίδιους τους Σύρους".
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Λοράν Φαμπιούς, συμπλέοντας με τον Κέρι, είπε ότι στόχος της συνόδου δεν είναι να συζητηθεί η εξέγερση κατά του Άσαντ, όπως επιθυμεί η Δαμασκός, αλλά ο σχηματισμός μιας "μεταβατικής κυβέρνησης" με πλήρεις εκτελεστικές εξουσίες.
Η ομιλία του Μουάλεμ στάθηκε επίσης αφορμή και για μια έντονη λογομαχία μεταξύ του ίδιου και του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Ο Σύρος αξιωματούχος, όπως και ο αρχηγός της συριακής αντιπολίτευσης, είχε στη διάθεσή του 10 λεπτά για να μιλήσει. Καθώς όμως υπερέβη τον χρόνο, μιλώντας ήδη επί 20 λεπτά, ο Μπαν Κι Μουν αποφάσισε να τον διακόψει. Ο Μουάλεμ αγνόησε τα συνεχή κουδουνίσματα του γ.γ. του ΟΗΕ και συνέχισε για άλλο ένα τέταρτο.
"Εσείς ζείτε στη Νέα Υόρκη κι εγώ στη Συρία. Έχω το δικαίωμα να δώσω τη συριακή εκδοχή σε αυτό εδώ το φόρουμ" είπε στον Μπαν, ο οποίος του επισήμανε ότι με τη στάση του αυτή δεν συμβάλλει στην "εποικοδομητική ατμόσφαιρα" που ζήτησε να επικρατήσει στη σύνοδο.
Ο επικεφαλής της συριακής διπλωματίας χαρακτήρισε επίσης "προδότες" και "πουλημένους πράκτορες του εχθρού" τους εκπροσώπους της αντιπολίτευσης. Την "εμπρηστική ρητορική" του Σύρου ΥΠΕΞ κατήγγειλε με ανακοίνωσή της η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζεν Ψάκι, ενώ ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας της συριακής αντιπολίτευσης Άχμαντ Τζάρμπα κάλεσε δημόσια τον Άσαντ να παραδώσει την εξουσία σε μια μεταβατική κυβέρνηση εφαρμόζοντας τη διακήρυξη της "Γενεύης 1".
