Εξωτερικό δάκτυλο βλέπει ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις πρόσφατες διαδηλώσεις μετά την υπόθεση διαφθοράς που παρέσυρε το υπουργικό του συμβούλιο και οδήγησε σε ανασχηματισμό, ενώ τα "σκάγια" πέτυχαν και τον γιο του. Ο Τούρκος πρωθυπουργός ορκίστηκε την Κυριακή ότι θα επιβιώσει της κρίσης και είπε πως εκείνοι που επιδιώκουν την ανατροπή του θα αποτύχουν, ακριβώς όπως και οι μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις το περασμένο καλοκαίρι.
Κατηγορώντας τους πολιτικούς του αντιπάλους ότι στοχεύουν -μέσω διεθνούς συνωμοσίας που εμφανίζεται με τον μανδύα των ποινικών διώξεων- να υπονομεύσουν την εξουσία στη ραγδαία αναπτυσσόμενη Τουρκία, ο Ερντογάν αποποιήθηκε και πάλι τις όποιες ευθύνες. Ο πρωθυπουργός, άλλωστε, αυτή την περίοδο περιοδεύει στην Τουρκία για να συγκεντρώσει υποστήριξη ενόψει των δημοτικών εκλογών που θα διεξαχθούν τον Μάρτιο.
Είναι ο Γκιουλέν ο εξωτερικός δάκτυλος;
Οι ισχυρισμοί του Ερντογάν για ξένο χέρι στην υπόθεση έφεραν και πάλι στο επίκεντρο τον Φετουλάχ Γκιουλέν, Τούρκο κληρικό που κηρύττει από τις Ηνωμένες Πολιτείες όπου έχει αυτοεξοριστεί και του οποίου το κίνημα, το Χιζμέτ, έχει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο οπαδούς, περιλαμβανομένων υψηλόβαθμων αξιωματικών της αστυνομίας και δικαστών.
Ο Γκιουλέν αρνείται την όποια ανάμειξη, αν και επικρίνει τακτικά τον Ερντογάν, πρώην σύμμαχό του, με τον οποίο φιλονίκησε σε διαμάχη για τον έλεγχο δικτύου τουρκικών θρησκευτικών σχολείων με μεγάλο κύρος, τα οποία προετοιμάζουν τους σπουδαστές για τις εξετάσεις του πανεπιστημίου.
Σε ένα ασαφώς διατυπωμένο κήρυγμα που ανέβηκε στην ιστοσελίδα του Γκιουλέν το Σαββατοκύριακο, ο κληρικός παρομοίασε την παρούσα κατάσταση με σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας, όταν «οι μάζες ήταν τα παιχνίδια των δημαγωγών, που τους έβαζαν να κοιμηθούν και τους ξυπνούσαν κατά βούληση». Προέβλεψε ότι «η κηδεία αυτού του χάους και οι ιερές ημέρες, όταν το έθνος θα είναι σε ένα μονοπάτι ανακούφισης, είναι κοντά».
Μέσω ανακοίνωσης του Ιδρύματος Δημοσιογράφων και Συγγραφέων, του οποίου επίτιμος πρόεδρος είναι ο Γκιουλέν, η αδελφότητα διαβεβαίωσε εκ νέου χθες ότι δεν έχει "καμία εχθρότητα" απέναντι στο κυβερνών AKP και διέψευσε ότι συνιστά "κράτος μέσα στο κράτος", όπως είχε καταγγείλει ο Ερντογάν. Το Ίδρυμα πρόσθεσε ωστόσο στην ανακοίνωσή του ότι "μεγάλη ανησυχία" τού προκαλούν οι "αυταρχικές" τάσεις του πρωθυπουργού. "Είναι προφανές ότι στην Τουρκία, οι κυβερνήσεις που εμπλέκονται στη διαφθορά (...) έχουν χάσει κάθε εμπιστοσύνη και κάθε αξιοπιστία", επέμεινε.
Παρά τα πυρά Ερντογάν κατά του Γκιουλέν, ο υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου κράτησε πιο διαλλακτική στάση λέγοντας πως το Χιτσμέτ θα πρέπει να πιστώσει την κυβέρνηση του ΑΚΡ για τα επιτεύγματά του. "Προσευχόμαστε με ελπίδα και κατανόηση πως ό,τι κάναμε τα τελευταία δέκα χρόνια θα το δουν, και πως οι φίλοι μας, οι αδελφοί μας, θα ψάξουν την ψυχή τους", είπε στην τουρκική τηλεόραση.
Παραμένει δημοφιλής ο Ερντογάν
Οι διαδηλώσεις της περασμένης εβδομάδας κόπασαν, αν και θύμισαν εκείνες του περασμένου καλοκαιριού που ξέσπασαν με αφορμή τα σχέδια φαραωνικής ανάπτυξης του πάρκου Γκεζί στην Κωνσταντινούπολη και διευρύνθηκαν, καθώς η ατζέντα Ερντογάν έπαιρνε όλο και πιο νεοσυντηρητικά ισλαμικά χαρακτηριστικά. Τότε, όπως και τώρα, η δημοτικότητα Ερντογάν παραμένει -σύμφωνα με αναλυτές- σχεδόν ανεπηρέαστη.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτό οφείλεται στην ισχυρή υποστήριξη που απολαμβάνει ανάμεσα στους ευσεβείς Τούρκους και στις πλούσιες ελίτ, καθώς και στη διασκορπισμένη φύση αυτών των διαδηλώσεων.
Ανήσυχοι οι εργοδότες
Το πρόσφατο σκάνδαλο έχει στοιχίσει περισσότερο από 100 δισ. δολάρια στην οικονομία της Τουρκίας λόγω της πτώσης στην τιμή της τουρκικής λίρας. Τόσο το νόμισμα όσο και το χρηματιστήριο ξεκίνησαν να ανακάμπτουν χθες. Η τουρκική λίρα και το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης ανέκαμψαν σήμερα.
Δείχνοντας αισιοδοξία, ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ εξέφρασε την ελπίδα για "ταχεία" ανάκαμψη των αγορών και ο νέος συνάδελφός του, Νιχάτ Ζεϊμπεκτσί, στοιχημάτισε σε επιστροφή στην ομαλότητα "έως το τέλος της εβδομάδας".
Ωστόσο οι εργοδότες της Τουρκίας παραμένουν από την πλευρά τους πολύ πιο ανήσυχοι. Απαντώντας σε ερώτηση του τουρκικού περιοδικού Ekonomist, περισσότερα από τα 2/3 (71%) των 132 προέδρων και διευθυνόντων συμβούλων τουρκικών εταιρειών ή ξένων που εδρεύουν στην Τουρκία εξέφρασαν φόβους για σοβαρό αντίκτυπο το 2014 στην οικονομία της Τουρκίας, η οποία έχει ήδη πληγεί από την κρίση και τη νομισματική πολιτική της αμερικανικής ομοσπονδιακής τράπεζας (Fed).
