«Μήπως υπάρχει υπερβολικά πολλή σοσιαλδημοκρατία σ' αυτή την κυβέρνηση Μέρκελ»; Αυτό το ερώτημα κλήθηκαν να απαντήσουν στο κεντρικό τοκ σόου του πρώτου προγράμματος της γερμανικής τηλεόρασης, πρωτοκλασάτα στελέχη των κομμάτων και της οικονομίας, την πρώτη μέρα που έπιασε δουλειά η νέα κυβέρνηση του Βερολίνου.
Το ερώτημα δεν ήταν ευφυολόγημα της τηλεοπτικής οικοδέσποινας. Η κυρίαρχη αντίληψη αυτή τη στιγμή στη Γερμανία είναι ότι η κυβέρνηση "Μέρκελ ΙΙΙ" έχει έντονη τη σφραγίδα των ηττημένων των εκλογών, του SPD, τόσο στα πρόσωπα, όσο και στο περιεχόμενο. Η μεγάλη νικήτρια, η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, κρατά όπως πάντα το προφίλ της χαμηλά, εμφανίζεται ικανοποιημένη από τη συνεργασία της με τους Σοσιαλδημοκράτες- και ελπίζει η πρώτη ενδοκυβερνητική κόντρα να μην ξεσπάσει αμέσως.
Η κόντρα αυτή, όμως, είναι προδιαγεγραμμένη και πιθανότατα θα προέλθει από την υλοποίηση της κυβερνητικής απόφασης για το κατώτατο ωρομίσθιο. Ήδη με την παρουσίαση της κυβερνητικής συμφωνίας και πριν ακόμη τελειώσει το εσωκομματικό δημοψήφισμα του SPD για την έγκρισή της, βγήκαν τα λόμπι της οικονομίας στη Γερμανία να φέρουν την καταστροφή: η θεσμοθέτηση του κατώτατου ωρομίσθιου στα 8,5 ευρώ θα αυξήσει τα ποσοστά της ανεργίας, είπαν, θα κλείσει κομμωτήρια, θα αποτρέψει τις επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν νέους μαθητευόμενους, θα γονατίσει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις κυρίως στα ανατολικά κρατίδια.
Οι Χριστιανοδημοκράτες της Μέρκελ, που σύρθηκαν στην αποδοχή του κατώτατου μεροκάματου, τόσο για να κερδίσουν ως εταίρους τους Σοσιαλδημοκράτες, όσο -κυρίως- επειδή το ήθελε και η συντριπτική πλειονότητα των δικών τους ψηφοφόρων, θα αρχίσουν τώρα τις τρικλοποδιές στην υπουργό Εργασίας, Αντρέα Νάλες, εκμεταλλευόμενοι και τα πολλά παραθυράκια που έχει αφήσει η συμφωνία μέχρι το 2017, οπότε και θα ισχύσει παντού και για όλους το κατώτατο μεροκάματο.
Αναζητώντας εναλλακτικές συμμαχίες
Η αλήθεια είναι, βέβαια, ότι η Νάλες είναι σκληρό καρύδι και μια καλή τεχνικός της εξουσίας. Παιδί του Όσκαρ Λαφονταίν στο κόμμα και κάποτε από τους «σκληρούς» της αριστερής πτέρυγας, ξέρει να φτιάχνει πλειοψηφίες και να διατηρεί ισορροπίες -τουλάχιστον στο εσωκομματικό γήπεδο. Μένει να φανεί εάν μπορεί να το κάνει και στην κεντρική πολιτική σκηνή - και στην κοινωνία. Βοηθός της σ' αυτό το έργο, που έχει και πολλά τεχνικά χαρακτηριστικά, είναι ένας εξαιρετικά γνωστός τεχνοκράτης στην Ελλάδα και την Ευρώπη -και πολύ λιγότερο στην ίδια τη Γερμανία- ο μέχρι πρότινος ισχυρός άνδρας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και νυν υφυπουργός Εργασίας, Γιεργκ Άσμουσεν.
Εκτιμάται ότι ο βασικός λόγος που η Νάλες... στρατολόγησε τον Άσμουσεν ήταν για να αναλάβει αυτός τις επαφές με τους συνδέσμους εργοδοτών, την ώρα που η ίδια θα συνεννοείται με τα συνδικάτα. Πάντως, το θέμα του κατώτατου μεροκάματου -που υπάρχει σε πολύ πιο νεοφιλελεύθερες χώρες, όπως για παράδειγμα η Βρετανία- θα είναι αυτό που θα κρίνει τη μακροημέρευση της κυβέρνησης του μεγάλου συνασπισμού. Να σημειωθεί, ότι για πρώτη φορά και τα δύο μεγάλα λαϊκά κόμματα, έχουν κατ' αρχήν αριθμητικά, αλλά σιγά - σιγά και πολιτικά, τη δυνατότητα για άλλες συμμαχίες. Μόλις μερικές ώρες μετά την πανηγυρική πρώτη συνεδρίαση της Βουλής, νεαροί βουλευτές του SPD, των Πρασίνων και της Αριστεράς μαζεύτηκαν επιδεικτικά στο εντευκτήριο της Βουλής για να δείξουν ότι αν κάτι στραβώσει, υπάρχει η εναλλακτική μιας κόκκινο- κόκκινο- πράσινης κυβέρνησης. Επίσης, μια μέρα μετά την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης στο Βερολίνο, στο κρατίδιο της Έσσης ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης Χριστιανοδημοκρατών - Πρασίνων.
Η Έσση θα λειτουργήσει ως πείραμα για μια μαύρο - πράσινη κυβέρνηση - κι αν δείξει ότι επιτυγχάνει ανοίγει τον δρόμο και για το Βερολίνο. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι 42 βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας στην ομοσπονδιακή Βουλή δεν έδωσαν την ψήφο τους στη Μέρκελ ως καγκελαρίου, την Τρίτη. Αν και ακόμη δεν έχουν διαρρεύσει τα ονόματά τους- η ψηφοφορία είναι μυστική- εκτιμάται ότι αρκετοί από αυτούς θέλησαν να δείξουν ότι προκρίνουν μια άλλη κυβερνητική λύση: είτε της Δεξιάς με τους Πράσινους, είτε μιας κυβέρνησης πέραν της Χριστιανοδημοκρατίας. Η ίδια η Μέρκελ στο ερώτημα πώς νοιώθει που 42 κυβερνητικοί βουλευτές δεν την ψήφισαν, απάντησε με εντυπωσιακή χαλαρότητα: είναι αχαριστία να επιδιώκει κανείς πάνω από το 75% των ψήφων, είναι λογικό κάποιοι συνάδελφοι να έχουν άλλη άποψη...
Η μεγάλη κόντρα με την Κομισιόν
Λιγότερο χαλαρά αντιμετωπίζει τόσο η Μέρκελ όσο και ο νέος της υπερυπουργός Οικονομίας και Ενέργειας, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, το πρώτο μείζον πρόβλημα της νέας κυβέρνησης. Τις... ανακρίσεις που ξεκινάει η Κομισιόν για την επιδότηση της τιμής της ενέργειας για τη γερμανική βιομηχανία. Στις πρώτες κυβερνητικές δηλώσεις της, πριν ξεκινήσει για την παραδοσιακή πρώτη επίσκεψη στο Παρίσι, και πριν από τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε., η Μέρκελ έσπευσε προληπτικά να κηρύξει τον πόλεμο στην Κομισιόν, λέγοντας, ότι όσο υπάρχει έστω μία χώρα στην Ε.Ε. με φθηνότερο βιομηχανικό ρεύμα, δεν θα αποδεχτούμε το κόψιμο των επιδοτήσεων. Μόλις πέντε ώρες αργότερα, ο αρμόδιος επίτροπος Ανταγωνισμού, Χοακίν Αλμούνια, βγήκε από τις Βρυξέλλες να πει ότι η Κομισιόν θα παραπέμψει τη Γερμανία στα κοινοτικά δικαστήρια εάν συνεχίσει να επιδοτεί την τιμή του ρεύματος για τις γερμανικές βιομηχανίες. Η Γερμανία έχει επιβάλλει εδώ και χρόνια υψηλά τέλη «πράσινης ενέργειας» στο ηλεκτρικό ρεύμα, τόσο για να ενθαρρύνει τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όσο και για να κατασκευάσει τα νέα «έξυπνα» δίκτυα αποθήκευσης και μεταφοράς της ηλιακής και αιολικής ενέργειας. Από τα τέλη αυτά είχε εξαιρέσει την ενεργοβόρα βιομηχανία -αλουμίνιο, αυτοκινητοβιομηχανία, χαλυβουργία κ.λπ.- για να μην έχει ανταγωνιστικά μειονεκτήματα. Στη συνέχεια, όμως, και υπό την πίεση κυρίως των Φιλελευθέρων, απάλλαξε από τα τέλη και μη ενεργοβόρες επιχειρήσεις, στο σύνολο σχεδόν 2.000. Ο Αλμούνια είχε απειλήσει από καιρό το Βερολίνο με παραπομπή για επιδοτήσεις, ασύμβατες με την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανταγωνισμού, ωστόσο περίμενε πρώτα να περάσουν οι εκλογές. Τώρα που έκανε την απειλή του πραγματικότητα, άρχισε πάλι ο θρήνος στη Γερμανία, ότι θα χαθούν θέσεις εργασίας στη βιομηχανία, εάν ακριβύνει η ενέργεια.
Μια απ' τα ίδια για την Ευρώπη
Η πρώτη εβδομάδα της γερμανικής κυβέρνησης σφραγίστηκε, λοιπόν, από εκείνα τα θέματα που θα πρωταγωνιστήσουν σε όλη την τετραετία, και πέρα από αυτή. Το κατώτατο μεροκάματο και την ενέργεια. Όσο για την ευρωπαϊκή πολιτική - κατά Μέρκελ «εσωτερική πολιτική» και πρώτο μέλημα της κυβέρνησής της- σημαντικές αλλαγές δεν αναμένονται. Από τις πρώτες κυβερνητικές δηλώσεις μάθαμε ότι η γραμμή του συνδυασμού «της αλληλεγγύης των εταίρων και της ανάληψης ευθύνης από τις χώρες της κρίσης» θα συνεχιστεί, ότι η πίεση για μεταρρυθμίσεις θα συνεχιστεί, ότι ο στόχος των «σταθερών δημοσιονομικών» θα συνεχιστεί - κι ότι η κρίση δεν έχει τελειώσει ακόμη. Μόνο οι διατυπώσεις της καγκελαρίου είχαν μια διαφορετική χροιά από πριν, ώστε να συμπεριληφθεί η σοσιαλδημοκρατική ατζέντα της ανάπτυξης. Είπε, λοιπόν, η Μέρκελ ότι η συνταγή για τις χώρες της κρίσης δεν είναι «λιτότητα, λιτότητα, λιτότητα», αλλά «ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας, σταθερά δημοσιονομικά, και στοχευμένες επενδύσεις στην παιδεία, στην έρευνα, στους πολλά υποσχόμενους κλάδους της οικονομίας, ώστε να υπάρξει ανάπτυξη και να ξυπνήσει το ενδιαφέρον των επενδυτών».
Ρεπορτάζ - Ανάλυση: ΚΑΚΗ ΜΠΑΛΗ
