Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Ηχεί ειρωνικό, αλλά είναι χαρακτηριστικό των... μύλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αλέθουν πάντα αργά. Έξι χρόνια μετά την κρίση των ενυπόθηκων δανείων στις Ηνωμένες Πολιτείες, τρία χρόνια μετά την κρίση των ιρλανδικών τραπεζών και δύο χρόνια μετά την κρίση των ισπανικών τραπεζών για τον ίδιο λόγο, η Ε.Ε. αποφάσισε να ψηφίσει μια οδηγία για την προστασία αυτών που παίρνουν στεγαστικά δάνεια. Την ίδια στιγμή η τρόικα -στην οποία συμμετέχει και η Κομισιόν, που συνέταξε την οδηγία- πιέζει την Ελλάδα να απελευθερώσει τους πλειστηριασμούς της πρώτης κατοικίας.
Η οδηγία ετοιμαζόταν από το 2011, παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2012, πήγε στην αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το καλοκαίρι του 2012, απέκτησε την τελική της μορφή στο τρίγωνο Κομισιόν, Ευρωβουλή και κράτη - μέλη τον Απρίλιο του 2013 και ψηφίστηκε μόλις αυτή την εβδομάδα. Και φυσικά δεν πρόκειται να ισχύσει πριν από το 2015, αφού πρέπει πρώτα να ενταχθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών. Ωστόσο, στέλνει από τώρα ένα πολιτικό μήνυμα, ότι: πρώτον, πρέπει να προστατεύονται αυτοί που ετοιμάζονται να δανειστούν για να αγοράσουν σπίτι και, δεύτερον, ότι όσοι έχουν πάρει στεγαστικό δάνειο και δεν μπορούν να το εξυπηρετήσουν δεν θα βλέπουν αυτόματα να βγαίνει το σπίτι τους σε πλειστηριασμό από την τράπεζα.
Ο αρμόδιος εισηγητής στην Ευρωβουλή, ο Ισπανός σοσιαλιστής Αντολίν Σάντσεζ Πρεσέδο, εμφανίστηκε ικανοποιημένος από την οδηγία. «Εκτιμούμε ότι τώρα θα γίνει πιο δύσκολος ο ανεύθυνος δανεισμός, θα βελτιωθεί ο επαγγελματισμός του κλάδου και κυρίως θα προστατευτεί ο καταναλωτής» δήλωσε από το Στρασβούργο.
Η οδηγία ρυθμίζει για πρώτη φορά τη στεγαστική πίστη σε κοινοτικό επίπεδο και στόχο έχει αφενός να αποφευχθούν «φούσκες» τύπου Ισπανίας, αφετέρου να πάψει να είναι «εύκολη λύση» ο πλειστηριασμός του ακινήτου, όταν ο ιδιοκτήτης του δεν μπορεί να εξυπηρετεί το δάνειο. Επιπλέον η Ε.Ε. βλέπει τη στεγαστική πίστη ως δυνάμει ατμομηχανή για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κι αυτό διότι τα στεγαστικά δάνεια ξεπερνούν το 50% του κοινοτικού ΑΕΠ ή, σε απόλυτους αριθμούς, τα 6 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Οι ευρωβουλευτές καθυστέρησαν να ψηφίσουν την οδηγία, διότι ήθελαν σαφείς δεσμεύσεις από τις κυβερνήσεις για τον ενιαίο τρόπο εφαρμογής της στο εθνικό δίκαιο.
Οι ρυθμίσεις
Στο μέλλον οι τράπεζες θα πρέπει να παρουσιάζουν με ενιαίο τρόπο τις προσφορές τους για στεγαστικά δάνεια, ώστε να μπορεί ο μελλοντικός δανειολήπτης να διαλέξει. Επιπλέον δεν θα μπορούν πλέον να επιβάλλουν πρόστιμα εάν κάποιος θελήσει να αποπληρώσει νωρίτερα το δάνειό του. Ούτε θα μπορούν να διαφημίζουν τα προϊόντα τους με υπερβολικές υποσχέσεις για τα επιτόκια.
Από τη στιγμή που κάποιος παίρνει ένα στεγαστικό δάνειο, μπορεί μέσα σε επτά μέρες να το επιστρέψει χωρίς καμία κύρωση. Τέλος, για τον δανειολήπτη που δεν μπορεί πλέον να το εξυπηρετήσει η τράπεζα θα είναι υποχρεωμένη να βρει λύση προς όφελός του κι όχι να βγάζει αυτόματα το σπίτι στο σφυρί. Π.χ. θα πρέπει να του δίνει τον χρόνο να πουλήσει αυτός το σπίτι σε μια καλύτερη τιμή.
«Φρένο» μπαίνει και στα στεγαστικά με ρήτρα ξένου νομίσματος, ώστε να προστατεύονται οι δανειολήπτες από τις συναλλαγματικές διακυμάνσεις.
Η οδηγία θα εφαρμόζεται στα μελλοντικά συμβόλαια. Ωστόσο το ζήτημα είναι τι γίνεται με τους αμέτρητους ιδιοκτήτες πρώτης κατοικίας που ήδη έχουν πάρει δάνεια, τα οποία δεν μπορούν να πληρώσουν. Ο Σάντσεζ Πρεσέδο πιστεύει ότι «το πνεύμα της οδηγίας δεν μπορεί παρά να επηρεάσει και το νομικό καθεστώς για την παροχή στεγαστικών δανείων σε όλες τις άλλες περιπτώσεις».
