Στο παγωμένο Κίεβο οι διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης συνεχίστηκαν ολόκληρη την εβδομάδα παρά την επίθεση των ειδικών δυνάμεων της αστυνομίας, που γκρέμισε τις πρόχειρες σκηνές και προσπάθησε ανεπιτυχώς να εκκενώσει την κεντρική πλατεία Μαϊντάν και να ανακαταλάβει το δημαρχείο της πόλης.
Μετά το άγριο κυνηγητό της Τετάρτης, οι διαδηλωτές ανασυντάχθηκαν κι έφτιαξαν καινούργια οδοφράγματα με σάκους γεμάτους χιόνι. Πάντως, η μεγάλη σύγκρουση προφανώς δεν ήταν προγραμματισμένη, όπως επισήμανε ο απεσταλμένος της γερμανικής εφημερίδας Frankfurter Allgemeine στο Κίεβο «ήταν περισσότερο τρεχάλα και βρισίδι παρά μάχη».
Ίσως είναι οι πολικές θερμοκρασίες αυτές που δεν επιτρέπουν, την κατάσταση να γίνει εντελώς εκρηκτική. Ίσως, πάλι, η κυβέρνηση της Ουκρανίας δεν έχει αποφασίσει ακόμη να προχωρήσει στην τελική σύγκρουση...
Μετά τα επεισόδια της Τετάρτης, ο πρόεδρος της χώρας Βίκτορ Γιανουκόβιτς πρότεινε να στηθεί ένα στρογγυλό τραπέζι για να βρεθεί διέξοδος στην κρίση. Ωστόσο οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης, αλλά κυρίως οι εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που έχουν ενταχθεί στην πρωτοβουλία «Ευρωμαϊντάν» απαιτούν εδώ και τώρα την παραίτηση της κυβέρνησης και την προκήρυξη νέων βουλευτικών εκλογών.
Σε αντίθεση με τα χρόνια της "πορτοκαλί επανάστασης", τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν φαίνεται να ελέγχουν τις εξελίξεις -αφού η αξιοπιστία των πολιτικών στην Ουκρανία είναι στο ναδίρ. Ουσιαστικά αυτές τις μέρες στην Ουκρανία συγκρούονται δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το μέλλον της χώρας.
Οι διαδηλωτές της πλατείας Μαϊντάν βλέπουν το μέλλον τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλουν να υπογραφεί η συμφωνία σύνδεσης της χώρας τους με την Ε.Ε. και ελπίζουν ότι η ευρωπαϊκή πορεία θα οδηγήσει σε περισσότερη δημοκρατία και ευημερία. Στη συντριπτική πλειονότητά τους είναι νέοι άνθρωποι από τη δυτική Ουκρανία.
Στον αντίποδα, πίσω από τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς στοιχίζονται εκείνοι οι κάτοικοι της Ουκρανίας που είτε πραγματικά νοσταλγούν την αγκαλιά της μητερούλας Ρωσίας είτε φοβούνται ότι χωρίς μια προνομιακή σχέση με τη Μόσχα η καθημερινότητά τους θα γίνει χειρότερη. Π.χ. ότι θα χάσουν τις δουλειές τους, εάν μειωθούν οι εξαγωγές προς τη Ρωσία, ή θα παγώσουν αυτόν τον χειμώνα, εάν κλείσουν οι στρόφιγγες του ρωσικού αερίου. Να σημειωθεί ότι η Ουκρανία χρωστάει τα μαλλιοκέφαλά της στην Gazprom κι ότι χωρίς μια παρέμβαση Πούτιν για τη ρύθμιση αυτών των χρεών θα μείνει χωρίς αέριο.
Ο προσεκτικός Βλαντίμιρ Πούτιν
Ο Ρώσος πρόεδρος είναι ένας από τους αόρατους πρωταγωνιστές αυτής της κρίσης. Κόντρα στις συνήθειές του, αποφεύγει συστηματικά να βγει στο προσκήνιο. Στην ετήσια ομιλία του "προς το έθνος "την Πέμπτη το μόνο που είπε για την Ουκρανία είναι ότι ελπίζει τα προβλήματά της σύντομα να επιλυθούν. Φρόντισε, μάλιστα, να εμφανιστεί αναπάντεχα... ταπεινός: «Δεν επιδιώκουμε τον ρόλο της υπερδύναμης, δεν θέλουμε να μας βλέπουν ως παγκόσμιο ή περιφερειακό ηγεμόνα» είπε. «Η Ρωσία δεν θέλει να επιβάλει σε κανέναν πώς θα ζήσει».
Η αποστροφή αυτή της ομιλίας του Πούτιν ήταν μια ελάχιστα καλυμμένη κριτική στην πολιτική των ΗΠΑ και παράλληλα η απόδειξη της νέας ρωσικής αυτοπεποίθησης. Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ, για την ακρίβεια η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, έφτασαν τα τελευταία χρόνια πολύ κοντά στα ρωσικά σύνορα -ανεπιθύμητα κοντά για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Επιπλέον η Μόσχα αναγκάστηκε να υποχωρήσει στο θέμα της επέμβασης της Λιβύης.
Το 2013, όμως, φαίνεται ότι ο Πούτιν μπορεί να πάρει το αίμα του πίσω. Η Ρωσία είναι αυτή που πρωταγωνιστεί στο θέμα της Συρίας έναντι των Αμερικανών, η Ρωσία πρωταγωνιστεί στο θέμα της Ουκρανίας έναντι της Ευρώπης. Μάλιστα, ο Πούτιν διατηρεί ανοιχτή την πρόσκληση προς την Ουκρανία να ενταχθεί στην τελωνειακή ένωση που προωθεί η Μόσχα. Οι Αμερικανοί, από την πλευρά τους, μετά την επέμβαση της αστυνομίας στο Κίεβο την Τετάρτη, αποφάσισαν να τρίξουν τα δόντια στην κυβέρνηση της Ουκρανίας -και ατύπως στον Πούτιν.
Ο υπουργός Άμυνας Τζακ Χέιγκελ προειδοποίησε τον Ουκρανό ομόλογό του Πάβλο Λεμπέντεφ να μην χρησιμοποιήσει «με οποιονδήποτε τρόπο» στρατιωτική βία. Να μην βγάλει τον στρατό στους δρόμους, δηλαδή. Στην αντίθετη περίπτωση άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων. Την ίδια ώρα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, έστειλε στο Κίεβο την αναπληρώτριά του να επισκεφθεί τους διαδηλωτές.
Τάδε έφη Βερολίνο...
Ο πρώτος διδάξας, πάντως, ήταν ο απερχόμενος υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γκίντο Βέστερβελε, που πήγε μια εβδομάδα νωρίτερα στο Κίεβο με αφορμή μια σύνοδο του ΟΑΣΕ. Ο Βέστερβελε συναντήθηκε και φωτογραφήθηκε με την ουκρανική αντιπολίτευση επιδεικνύοντας τη στήριξη του Βερολίνου στην ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας. Παράλληλα η καγκελάριος Μέρκελ και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα στηρίζουν αναφανδόν τον επικεφαλής του κόμματος Ουντάρ, και παγκόσμιο πρωταθλητή του μποξ, Βιτάλι Κλίτσκο, τον οποίο έχουν προσκαλέσει στο κλαμπ.
Όλα δείχνουν ότι ο Κλίτσκο -άνθρωπος που θεωρείται «καθαρός» και έως έναν βαθμό εθνικός ήρωας στην Ουκρανία, αλλά δεν είναι χαρισματικός- είναι η προτίμησή τους για την προεδρία της χώρας το 2015. Το άμεσο ζητούμενο, όμως, τόσο για το Βερολίνο όσο και για την Κομισιόν είναι να μην κλείσει για πάντα το Κίεβο την πόρτα στην Ευρώπη. Η «υπουργός Εξωτερικών» της Ε.Ε., Κάθριν Άστον, βρέθηκε τις προηγούμενες μέρες στο Κίεβο, όπου συναντήθηκε με τον Γιανουκόβιτς και, σύμφωνα με τις δηλώσεις της, ο Ουκρανός πρόεδρος τη διαβεβαίωσε ότι στόχος του είναι να υπογράψει κάποια στιγμή τη συμφωνία σύνδεσης με την Ε.Ε.
Ωστόσο ο Γιανουκόβιτς έχει προγραμματίσει για μεθαύριο Τρίτη μια επίσκεψη στη Μόσχα και δεν αποκλείεται να ανακοινώσει από εκεί την προσχώρηση της Ουκρανίας στην τελωνειακή ένωση που σχεδιάζει η Ρωσία -παρά το γεγονός ότι τόσο η ουκρανική όσο και η ρωσική κυβέρνηση δηλώνουν ότι το αντικείμενο της επίσκεψης δεν είναι αυτό.
Παράπλευρες απώλειες
Την ίδια ώρα, όμως, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ρωσίας, Ίγκορ Σουβαλόφ, δήλωσε ότι είναι «αδύνατον» να διατηρεί παράλληλα η Ουκρανία στενές οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία και με την Ε.Ε. Ο Σουβαλόφ έκανε αυτές τις δηλώσεις στο διάδοχο πρακτορείο του RIA Novosti, που καταργήθηκε σε μια στιγμή με ένα αιφνιδιαστικό διάταγμα του Πούτιν.
Το RIA ήταν κρατικό, αλλά είχε την... κακή "συνήθεια" να δίνει βήμα και στις απόψεις της αντιπολίτευσης. Ήταν από καιρό καρφί στο μάτι του Κρεμλίνου, αλλά φαίνεται ότι το απότομο λουκέτο του ήταν η παράπλευρη απώλεια των διαδηλώσεων της Ουκρανίας. Δεν είναι τυχαίο ότι διευθυντής του διάδοχου σχήματος «Russia Today» διορίστηκε ένας διάσημος παρουσιαστής της κρατικής τηλεόρασης, που δυο μέρες νωρίτερα είχε χαρακτηρίσει «βάρβαρους» και «εκπαιδευμένους από τους Αμερικανούς» τους διαδηλωτές στην πλατεία Μαϊντάν στο Κίεβο...
