Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Δεκαπέντε ολόκληρες ώρες κράτησε η συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κι όταν ξημέρωσε η Τετάρτη, δεν βγήκε μεν λευκός καπνός πάνω από τις Βρυξέλλες, αλλά όλοι δήλωσαν βέβαιοι πως στο επόμενο ραντεβού τους, στις 18 Δεκεμβρίου, θα κλείσει οριστικά το θέμα του μηχανισμού εκκαθάρισης τραπεζών. Το ζήτημα αυτό, για το οποίο μαλώνουν εδώ και μήνες, είναι θεμελιώδες για τη λειτουργία της τραπεζικής ένωσης. Κι έρχεται να απαντήσει στο ερώτημα τι θα συμβεί εάν μια τράπεζα στην Ευρώπη καταρρεύσει. Ποιος θα αποφασίσει εάν πρέπει να διασωθεί ή εάν πρέπει να αφεθεί να χρεωκοπήσει και ποιος θα καλύψει το κόστος της όποιας επιλογής.
Ο καυγάς έχει δύο σκέλη. Πρώτον, ποιος θα κάνει κουμάντο στην κοινή αρχή εκκαθάρισης των τραπεζών. Και δεύτερον, ποιος θα βάλει τα λεφτά. Την οριστική απάντηση σ' αυτά τα δύο ερωτήματα υποτίθεται ότι θα έχουμε την επόμενη εβδομάδα, αφού σύμφωνα με το προεδρεύοντα του Ecofin, αυτό το εξάμηνο, τον Λιθουανό υπουργό Οικονομικών, Ριμάντας Σάντσιους, προχτές έγινε «ένα τεράστιο άλμα». Ο Γάλλος ομόλογός του, Πιερ Μοσκοβισί, εμφανίστηκε ακόμη πιο θετικός: «Καλύψαμε το 95% του δρόμου», είπε, «ο ενιαίος μηχανισμός εκκαθάρισης θα δει το φως της ημέρας».
Η αισιοδοξία του Μοσκοβισί εδράζεται στη μίνι υποχώρηση που έκανε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, μετά από μήνες μπλοκαρίσματος, να αποδεχτεί ως βασικό πρωταγωνιστή τον μηχανισμό εκκαθάρισης της Κομισιόν. Ωστόσο, ο Σόιμπλε δεν παραδόθηκε αμαχητί, αφού κατάφερε να επιβάλει ένα «συμβούλιο» που θα απαρτίζεται από εθνικές αρχές εκκαθάρισης, πλάι στην Κομισιόν, το οποίο ναι μεν δεν θα είναι αυτό που θα παίρνει τις αποφάσεις, αλλά θα μπορεί σε περίπτωση διαφωνίας να φέρνει το ζήτημα στο συμβούλιο υπουργών. Κοντολογίς, την τελευταία λέξη θα την έχουν τα κράτη - μέλη. Και μαζί με την τελευταία λέξη για το αν θα ζήσει μια προβληματική τράπεζα ή αν θα πεθάνει, θα έχουν και την ευθύνη να βάλουν πρώτα το χέρι στην τσέπη. Με λίγα λόγια, πρόκειται για μια τραπεζική ένωση στην καλύτερη περίπτωση «λάιτ». Μετά τη μαραθώνια συνεδρίαση, ο αρμόδιος επίτροπος, Μισέλ Μπαρνιέ, εξέφρασε τις επιφυλάξεις του για τον συμβιβασμό που βρέθηκε με το «συμβούλιο», καθώς, όπως είπε, το όλο ζήτημα γίνεται εξαιρετικά πολύπλοκο.
Διασώσεις α λα κυπριακά
Στο ζήτημα του κόστους τώρα: Κάποια στιγμή στο μέλλον το κόστος διάσωσης των τραπεζών θα το αναλάβει το ταμείο εκκαθάρισης το οποίο θα γεμίσουν οι ίδιες οι τράπεζες. Αυτό θα πάρει χρόνια, από πέντε μέχρι δέκα, σύμφωνα με τις διαφορετικές εκτιμήσεις των υπουργών Οικονομικών. Και πάλι τα λεφτά θα είναι λίγα, 55 δισ. ευρώ. Μόνο η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών στοίχισε μέχρι τώρα 40 δισ.
Μέχρι να γεμίσει το ταμείο, το κόστος θα το πληρώνουν κατά σειρά οι ιδιοκτήτες, οι ομολογιούχοι και οι μεγαλοκαταθέτες της κλυδωνιζόμενης τράπεζας. Στη συνέχεια, κι αν τα κεφάλαια δεν φτάνουν, θα πληρώνει η χώρα στην οποία έχει την έδρα της η τράπεζα, κι αν κι αυτό δεν επαρκεί, «ύστατος δανειστής» θα είναι ο Μόνιμος Μηχανισμός Στήριξης ESM.
Η διαδικασία αυτή θα ισχύσει και στο μέλλον, όταν γεμίσει το κοινό ταμείο εκκαθάρισης, απλά τότε οι συστημικές τράπεζες θα μπορούν -υπό όρους, εννοείται- να έχουν πρόσβαση σ' αυτό. Οι μικρές τράπεζες θα παραμείνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, ωστόσο θα ζητείται και η γνώμη της Κομισιόν για τη διάσωση ή την εκκαθάρισή τους. Ωστόσο, και οι μικρές τράπεζες θα πρέπει να βάλουν τον οβολό τους στο κοινό ταμείο εκκαθάρισης, ανάλογα όχι με το μέγεθός τους, αλλά με το… ριψοκίνδυνο των δραστηριοτήτων τους. Όσο μεγαλύτερο το ρίσκο, τόσο περισσότερα τα λεφτά.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον; Εάν δεν υπάρξει κάποια έκπληξη στις 18 του μηνός, σημαίνει κατ' αρχάς ότι το κυπριακό μοντέλο θα είναι ο κανόνας. Ότι δηλαδή, μετά τους μετόχους και τους ομολογιούχους, θα πρέπει να πληρώσουν το μάρμαρο και οι καταθέτες άνω των 100.000 ευρώ. Το ποσό αυτό, κάτω από το οποίο δεν θα υπάρχει συμμετοχή στο κόστος, το εγγυάται το κάθε κράτος - μέλος. Και είναι στη δική του αρμοδιότητα να το διατηρήσει στα ίδια επίπεδα ή να το αλλάξει.
