Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Ακόμη και τα πιο ευφάνταστα έργα κατασκοπείας που έχει γυρίσει το Χόλιγουντ αποδεικνύονται πολύ πεζά μπροστά στις αποκαλύψεις των ημερών για το δίκτυο παρακολουθήσεων των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στον πλανήτη. Κι όμως, η πραγματικότητα, όσο κι αν είναι πιο προχωρημένη από τη φαντασία, δεν ήταν και τόσο μυστική. Οι ειδικοί στην αντικατασκοπία θα έπρεπε να είχαν αντιληφθεί από καιρό ότι κάτι παράξενο συμβαίνει στις ταράτσες των αμερικανικών πρεσβειών στο Βερολίνο και τη Γενεύη, ενδεχομένως και στη Μόσχα και την Αθήνα. Θα έπρεπε τουλάχιστον να είχαν αναρωτηθεί τι χρειάζονται αυτά τα... πλυσταριά, με επένδυση από πολυαιθυλένιο ή κεραμικές πλάκες, αντί για την ταπεινή γυψοσανίδα. Άλλωστε η πρώτη περιγραφή -στον Τύπο, όχι σε μυστικά έγγραφα- για το πώς λειτουργεί ένας τέτοιος σταθμός παρακολούθησης χρονολογείται από το 1999, όταν ο Βρετανός δημοσιογράφος Ντάνκαν Κάμπελ αποκάλυψε πως οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες κατάφεραν να παρακολουθούν όλες τις συνδιαλέξεις μέσω του βρετανικού ΟΤΕ χρησιμοποιώντας μια παρατημένη στρατιωτική εγκατάσταση, ντυμένη με πλάκες από πολυαιθυλένιο, απέναντι από την κεντρική κεραία της τηλεφωνίας.
Διπλό το σύστημα υποκλοπών στην Αθήνα
Μια μέρα μετά τη δημοσίευση από το γερμανικό περιοδικό Spiegel ενός απόρρητου εγγράφου της NSA (της αμερικανικής υπηρεσίας εθνικής ασφαλείας) με τα 80 σημεία συλλογής πληροφοριών σε όλο τον κόσμο, όλοι προσπαθούν να δουν τι ακριβώς υπάρχει στις ταράτσες των αμερικανικών πρεσβειών. Και οι υπηρεσίες αντικατασκοπίας των «φίλιων» χωρών είτε παριστάνουν ότι έπεσαν από τα σύννεφα είτε -το συνηθέστερο- τηρούν σιγήν ιχθύος. Είναι δυνατόν να μην ήξεραν; Είναι δυνατόν να περίμεναν τον Έντουαρντ Σνόουντεν, τον νεαρό Αμερικανό «φυγάδα», για να μάθουν τι έκαναν οι αδελφές αμερικανικές υπηρεσίες;
Εν πάση περιπτώσει κανείς μέχρι τώρα δεν βγήκε να διαψεύσει τις πληροφορίες που δημοσίευσε το Spiegel, σύμφωνα με τις οποίες η NSA και η CIA είχαν εγκατεστημένες ειδικές ομάδες συλλογής πληροφοριών SCS (Special Collection Service) στις διπλωματικές αντιπροσωπείες των ΗΠΑ στο Βερολίνο, τη Φραγκφούρτη, τη Βουδαπέστη, τη Μαδρίτη, το Παρίσι, την Πράγα, τη Ρώμη, τη Σόφια, τη Γενεύη, τη Βιέννη, τη Μόσχα και βεβαίως την Αθήνα.
Μάλιστα, η Αθήνα έχει μια ιδιαιτερότητα την οποία μοιράζεται μόνο με τη Μόσχα και τη Βιέννη, την παλιά πρωτεύουσα των κατασκόπων. Πέραν της επανδρωμένης SCS, διαθέτει και εξοπλισμό που μπορεί να λειτουργεί εξ αποστάσεως, χωρίς προσωπικό, και να παρακολουθεί όλα τα μέσα επικοινωνίας, όπως τα σταθερά και κινητά τηλέφωνα, τα ασύρματα δίκτυα αλλά και τις δορυφορικές επικοινωνίες.
Επίσης, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Spiegel, τα μέλη της SCS είναι κατά κανόνα επίσημα διαπιστευμένα, ως διπλωμάτες. Αυτό σημαίνει ότι απολαμβάνουν όλα τα ειδικά προνόμια που συνεπάγεται η θέση τους.
Προς τα έξω θυμός, προς τα μέσα... αναστάτωση
Οι αποκαλύψεις για την κακή συνήθεια των Αμερικανών να παρακολουθούν τους φίλους και συμμάχους τους έχουν πάρει τις τελευταίες μέρες διαστάσεις χιονοστιβάδας. Οι παθόντες Ευρωπαίοι ηγέτες δηλώνουν εξοργισμένοι με τις ΗΠΑ οι υπουργοί Εξωτερικών καλούν τους Αμερικανούς πρέσβεις να δώσουν εξηγήσεις μάλιστα, σε μια σπάνια στιγμή απόλυτης σύμπνοιας, η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ ανήγγειλαν ότι θα αναλάβουν από κοινού να ξεκαθαρίσουν την υπόθεση απευθείας με τον Αμερικανό πρόεδρο Μπάρακ Ομπάμα.
Ωστόσο, την ίδια ώρα που εκφράζουν την οργή τους, προσέχουν πολύ τις διατυπώσεις τους -σε αντίθεση με τον... άνετο Θεόδωρο Πάγκαλο, που θεωρεί τις παρακολουθήσεις αυτονόητες και δηλώνει δημοσίως ότι το σπορ το κατείχαν και οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες. Ούτε οι δηλώσεις του Στουρνάρα για το χρέος δεν μεταφράζονται τόσο γρήγορα από τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία όσο οι εκμυστηρεύσεις του πρώην υπουργού Εξωτερικών χθες στο ραδιόφωνο του "Βήματος".
Οι Μέρκελ, Ολάντ και σία φοβούνται την πίεση στο εσωτερικό των χωρών τους. Προσπαθούν να διασκεδάσουν τις κατηγορίες ότι τόσο καιρό ήξεραν πως οι πολίτες τους παρακολουθούνταν από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και δεν έκαναν τίποτε για να τους προστατεύσουν. Και φοβούνται ακόμη ότι, όπως ο Σνόουντεν αποκάλυψε τα μυστικά της NSA, θα βρεθεί κάποιος Γερμανός, Γάλλος ή Ιταλός Σνόουντεν να κάνει το ίδιο για τις δικές τους μυστικές υπηρεσίες.
Επιπλέον οι μυστικές υπηρεσίες σχεδόν όλων των δυτικών χωρών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις πληροφορίες των «αδελφών» Αμερικανών και δεν θέλουν να διαταράξουν τις σχέσεις τους.
Από την άλλη πλευρά, όμως, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να αγνοήσουν τις αποκαλύψεις. Η εποχή που μπορούσαν να δηλώνουν ότι «οι Αμερικανοί μας έδωσαν ικανοποιητικές εξηγήσεις, άρα η υπόθεση είναι λήξασα», όπως έκανε το καλοκαίρι ο υπουργός Καγκελαρίας της Μέρκελ και υπεύθυνος για τον συντονισμό των μυστικών υπηρεσιών, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Αντίθετα, η όλη υπόθεση θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στο γερμανικό κοινοβούλιο στις 18 Νοεμβρίου - και ενδεχομένως να συσταθεί ειδική εξεταστική επιτροπή.
Το "όπλο" του εμπορίου
Καθώς η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να συγκινείται ιδιαίτερα από την οργή του Παρισιού ή του Βερολίνου, ίσως ο μόνος μοχλός πίεσης που απομένει στη Γηραιά Ήπειρο είναι να παγώσει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ για τη δημιουργία ζώνης ελεύθερου εμπορίου. Πλην όμως, οι φωνές που ζητούν αυτό το πάγωμα, για παράδειγμα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς, δεν εισακούονται - για την ώρα τουλάχιστον. Από την ανακοίνωση που εξέδωσαν μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. οι «28» φαίνεται ότι πρυτάνευσε η άποψη «άλλο κατασκοπεία κι άλλο εμπόριο» κι ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν.
Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση της Άνγκελα -παρακολουθούν το κινητό μου- Μέρκελ: «Πιστεύω ότι, εάν κάποιος αποχωρήσει από τις διαπραγματεύσεις θα πρέπει να ξέρει, πώς να επανέλθει. Άλλωστε ίσως τώρα, σε μια τόσο τεταμένη κατάσταση, οι συνομιλίες μας με τις ΗΠΑ να είναι πολύ πιο σημαντικές» είπε.
Οι περισσότεροι εκπρόσωποι της ευρωπαϊκής οικονομίας -επιμελητήρια, σύνδεσμοι βιομηχανιών, κ.λπ.- πιέζουν να συνεχιστούν κανονικά οι διαπραγματεύσεις, καθώς υπόσχονται μεγάλα οφέλη για την οικονομία και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού από μια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, ενώ υποστηρίζουν ότι οι παρακολουθήσεις δεν συνδέονται με το εμπόριο. Αυτό που «καίει» τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι η βιομηχανική κατασκοπεία, πλην όμως ξέρουν ότι σ' αυτόν τον τομέα δεν υπάρχουν φίλοι και σύμμαχοι - κι ο καθένας προσπαθεί μόνος του να προστατεύσει τον εαυτό του.
Οι μόνοι που εξέφρασαν έμπρακτα την αγανάκτησή τους στους Αμερικανούς ήταν οι ευρωβουλευτές. Στη συνεδρίασή του την περασμένη εβδομάδα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε να παγώσει η συμφωνία SWIFT με τις ΗΠΑ, που επιτρέπει στους Αμερικανούς την πρόσβαση σε στοιχεία τραπεζικών συναλλαγών με στόχο τη δίωξη του οργανωμένου εγκλήματος και την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
