Πόσο φίλοι μας είναι οι Αμερικανοί; Για τους ηγέτες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης η απάντηση ήταν πάντα «οι καλύτεροι», αλλά υπάρχουν και μερικά πράγματα που είναι «απαράδεκτα» μεταξύ φίλων. Ένα από αυτά είναι η παρακολούθηση από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες των γραφείων της Ε.Ε. στη Νέα Υόρκη, της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών, και των συνδιαλέξεων 35 κορυφαίων πολιτικών του πλανήτη.
Το σκάνδαλο των αμερικανικών παρακολουθήσεων δεν είναι καινούργιο, επανέρχεται κάθε τρεις και λίγο στα ευρωπαϊκά πρωτοσέλιδα από τότε που άρχισε τις αποκαλύψεις ο Έντουαρντ Σνόουντεν, πρώην συνεργάτης της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας των ΗΠΑ, NSA, αλλά μέχρι την περασμένη εβδομάδα καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν ήθελε στ' αλήθεια να το αντιμετωπίσει. Μέχρι που η εθελοτυφλία εξάντλησε τα όριά της. Μέχρι που εμφανίστηκαν «ενδείξεις» ότι η NSA παρακολουθούσε και το κινητό της Γερμανίδας καγκελαρίου.
Οπότε το θέμα του Αμερικανού μεγάλου αδελφού επιβλήθηκε από την επικαιρότητα στην ατζέντα της συνόδου κορυφής. Για πρώτη φορά οι δημοσιογράφοι έξω από το κτήριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες δεν βομβάρδιζαν τους ηγέτες της Ε.Ε. με ερωτήσεις του τύπου «τι θα κάνετε με την Ελλάδα» ή «θα προχωρήσετε επιτέλους με την τραπεζική ένωση», αλλά με το πολύ πιο προσωπικό: «Φοβάστε ότι παρακολουθούν το τηλέφωνό σας»;
Για πρώτη φορά, στο περιθώριο της συνόδου, Μέρκελ και Ολάντ συζήτησαν τετ α τετ για τον κοινό τους πόνο, για την... αδιακρισία των φίλων Αμερικανών. Και πρώτη φορά, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο μίλησε για τον κίνδυνο ενός «νέου ολοκληρωτισμού», αφήνοντας να εννοηθεί ότι εκπορεύεται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Η επίτροπος Δικαιοσύνης, Βιβιάν Ρέντινγκ, βρήκε την ευκαιρία να επαναφέρει στο τραπέζι το «παγωμένο» σχέδιο νόμου της Κομισιόν για την προστασία των δεδομένων στην Ευρώπη, ως «κοινό όπλο» έναντι των Αμερικανών, ενώ ακούστηκαν και οι πρώτες φωνές -μεταξύ άλλων, από τον συστημικό πρόεδρο της Ευρωβουλής, Μάρτιν Σουλτς- που ζητούν να σταματήσουν οι διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών Ε.Ε. - ΗΠΑ. Μέχρι να αποκατασταθεί η χαμένη εμπιστοσύνη...
Κάκη Μπαλή
