Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Πριν ξεκινήσει η χθεσινή σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλοι μιλούσαν για μια χαλαρή φθινοπωρινή μάζωξη των ηγετών των κρατών - μελών, για μια ευκαιρία για συζήτηση των εκκρεμών θεμάτων, χωρίς την πίεση να ληφθούν αποφάσεις. Κάτι θα λέγανε για την τραπεζική ένωση -και δη ανεπισήμως, στο δείπνο των ηγετών-, κάτι θα ανακοίνωναν περί επιτάχυνσης των προσπαθειών για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων, κάτι θα γκρίνιαζαν για το «ευρωπαϊκό εξάμηνο» και τα πολιτικά προβλήματα που δημιουργεί ο προκαταρκτικός έλεγχος των σχεδίων προϋπολογισμού από την Κομισιόν.
Ωστόσο, η επικαιρότητα βάζει σε κάθε σύνοδο τη σφραγίδα της. Κι αυτή τη φορά η επικαιρότητα είχε δύο αιχμές: το διαρκές δράμα των προσφύγων στα ανοιχτά της Λαμπεντούζα -και του Αιγαίου και των στενών του Γιβραλτάρ- και τις υποψίες ότι η αμερικανική εθνική υπηρεσία ασφαλείας NSA παρακολουθούσε όχι μόνο εκατομμύρια Ευρωπαίους, αλλά και τη γαλλική κυβέρνηση και το κινητό της καγκελαρίου Μέρκελ.
Μέρος της επικαιρότητας προσπάθησε να κάνει και το ελληνικό ζήτημα ο Αντώνης Σαμαράς, με τις επαφές του στο περιθώριο της συνόδου, πλην όμως τα χρονοδιαγράμματα φαίνεται ότι είναι δεδομένα. Πριν από τον Δεκέμβριο δεν θα ληφθεί καμία απόφαση ούτε για το δημοσιονομικό ούτε για το χρηματοδοτικό κενό του ελληνικού προγράμματος ούτε και για τις προϋποθέσεις που θα συνοδεύσουν την όποια στήριξη, ενώ το παζάρι για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους πάει για τον ερχόμενο Μάιο.
Μπαρόζο: Όχι στο κούρεμα
Βέβαια, μια γεύση για το πού πάνε τα πράγματα έδωσε ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζοζέ Μπαρόζο, όχι από το βήμα της συνόδου, αλλά από τις σελίδες της γερμανικής εφημερίδας Bild, που δημοσίευσε σε συνέχειες συνέντευξή του εφ' όλης της ύλης. Χθες ένα μεγάλο κομμάτι της ήταν αφιερωμένο στα της Ελλάδας και ο Μπαρόζο είπε ουσιαστικά δύο πράγματα: όχι στο κούρεμα του ελληνικού χρέους, ναι στα μεταρρυθμιστικά μέτρα.
Στο ερώτημα των δημοσιογράφων της Bild, εάν χάνει την εμπιστοσύνη του προς την ελληνική κυβέρνηση λόγω των καθυστερήσεων στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων, ο Μπαρόζο απαντά με καρότο και μαστίγιο: «Τα προηγούμενα χρόνια οι Έλληνες έκαναν απίστευτα πολλά. Οι θυσίες των πολιτών είναι τεράστιες. Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι ορισμένες μεταρρυθμίσεις δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη. Εδώ η Αθήνα θα πρέπει να παρουσιάσει αποτελέσματα», λέει.
Πάντως, για τον πρόεδρο της Κομισιόν, το σημαντικότερο είναι ότι μέσω των προγραμμάτων βοήθειας για την Ελλάδα και τις άλλες υπερχρεωμένες χώρες, σταθεροποιήθηκε «εμφανώς» η Ευρωζώνη στο σύνολό της: «Πριν από δυο χρόνια, πολλοί ειδικοί προέβλεπαν την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ και την κατάρρευση της Ευρωζώνης. Αυτό θα ζημίωνε τους πάντες, σε μεγάλο βαθμό και τη Γερμανία. Τίποτε από όλα αυτά όμως δεν επαληθεύτηκε, καθώς καταφέραμε να διαλύσουμε τις αμφιβολίες για την πολιτική βούληση των Ευρωπαίων», υποστηρίζει ο Μπαρόζο.
Στο υποχρεωτικό πλέον ερώτημα που τίθεται σε κάθε Ευρωπαίο αξιωματούχο, πώς βλέπει το ενδεχόμενο του κουρέματος του ελληνικού χρέους, ο Μπαρόζο δηλώνει ότι «δεν το υποστηρίζει η Κομισιόν». Το επιχείρημα του Μπαρόζο είναι το ίδιο που χρησιμοποιεί η γερμανική κυβέρνηση: «Ένα κούρεμα θα έφερνε μόνον νέα αναστάτωση στην Ευρωζώνη και ανασφάλεια στους επενδυτές. Πέραν αυτού, ένα δεύτερο κούρεμα θα είχε συνέπειες και για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης που στηρίζουν οικονομικά την Ελλάδα. Οι φορολογούμενοι στις χώρες αυτές δεν θα το δέχονταν».
Σε αντίθεση με τις αισιόδοξες δηλώσεις του πριν από μερικούς μήνες, ο πρόεδρος της Κομισιόν εκτιμά τώρα πως η Ευρωζώνη δεν έχει ξεπεράσει ακόμη τον κίνδυνο: «Έχουμε λόγους να είμαστε αισιόδοξοι ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε. Η αντιμετώπιση της κρίσης όμως μοιάζει με την ορειβασία. Ακόμη και στην κατάβαση μπορεί να πέσεις». Για τον Μπαρόζο, πάντως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος που ελλοχεύει τώρα στις χώρες της Ευρωζώνης δεν είναι οικονομικός, αλλά πολιτικός: «Όταν οι χώρες γίνονται πολιτικά ασταθείς, όταν δεν υπάρχει κυβέρνηση με ευχέρεια κινήσεων, τότε απομακρύνονται οι επενδυτές. Έτσι οδηγήθηκε, για παράδειγμα, η Ιταλία, μέσω μιας ασταθούς κυβέρνησης, στην κρίση την οποία ξεπερνά τώρα».
Στη σκιά της NSA
Πίσω στα της συνόδου κορυφής, τώρα, που συνεχίζεται και σήμερα. Κατά την εμφάνιση των ηγετών στο κτήριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, οι ερωτήσεις των δημοσιογράφων, που έπεφταν βροχή, αυτή τη φορά είχαν στο επίκεντρό τους τις παρακολουθήσεις από την αμερικανική NSA.
Άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε, ήταν η απάντηση του προέδρου της Κομισιόν: «Η προστασία της ιδιωτικής ζωής είναι πολύ σημαντική στην Ευρώπη», είπε ο Μπαρόζο, κι αντί να αναφερθεί στις παρακολουθήσεις από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, θυμήθηκε την Ανατολική Γερμανία: «Γνωρίζουμε τι σημαίνει ολοκληρωτισμός, γνωρίζουμε τι συμβαίνει όταν ένα κράτος χρησιμοποιεί την εξουσία του για να επεμβαίνει στη ζωή των ανθρώπων», είπε.
Αντίθετα, ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Μαρκ Ρούτε, δεν πέταξε τη μπάλα στην εξέδρα, ωστόσο εμφανίστηκε πολύ προσεκτικός: «Πρέπει να περιμένουμε να δούμε όλα τα στοιχεία στην υπόθεση αυτή, πριν βγάλουμε συμπεράσματα», είπε. Ο Ρούτε πρόσθεσε ότι δεν υπάρχουν «ενδείξεις» ότι οι Αμερικάνοι κατασκόπευαν και τον ίδιο, ενώ κληθείς να σχολιάσει την παρακολούθηση του κινητού της Μέρκελ είπε ότι «εάν οι ισχυρισμοί αληθεύουν, θα το καταδικάσω».
Λίγο πιο μαχητικοί ήταν οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές, στην παραδοσιακή συνάντησή τους πριν από τη σύνοδο: Ο πρόεδρος της Ευρωβουλής, Μάρτιν Σουλτς πρότεινε να παγώσουν για ένα διάστημα οι συνομιλίες για τη ζώνη ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ.
Και η αρμόδια επίτροπος Δικαιοσύνης, Βίβιαν Ρέντινγκ - που φέρεται και ως υποψήφια να διαδεχτεί τον Μπαρόζο- είπε ότι έφτασε η ώρα η ΕΕ να μιλήσει στην κυβέρνηση των ΗΠΑ με μια φωνή «ισχυρή και ενιαία» και επανέφερε στο τραπέζι το σχέδιο νόμου για την προστασία των δεδομένων, που έχει μπλοκαριστεί λόγω των διαφορών απόψεων μεταξύ των κρατών - μελών.
Του χρόνου οι αποφάσεις για τη μετανάστευση
Λόγω Λαμπεντούζα, και υπό την πίεση των νότιων χωρών της Ε.Ε. που αντιμετωπίζουν πρώτες τα προσφυγικά δράματα -Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία, Κύπρος, Μάλτα-, μπήκε στην ατζέντα της συνόδου λίγο πιο επιτακτικά από το προγραμματισμένο το ζήτημα των ολοένα αυξανόμενων μεταναστευτικών ροών στην Ευρώπη. Πλην, όμως, και εδώ η Ε.Ε. δεν φαίνεται να βιάζεται να βρει λύσεις. Το χρονοδιάγραμμα λέει ότι τον Δεκέμβριο θα υποβάλει μια ομάδα εργασίας την αναφορά της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οπότε και θα συζητηθεί πιο συστηματικά το θέμα, χωρίς ωστόσο να υπάρξει τελική δράση πριν από τον ερχόμενο Ιούνιο. Προφανώς, και το μεταναστευτικό είναι θέμα που κανείς δεν θέλει να το ανοίξει πριν από τις ευρωεκλογές.
