Είναι ή δεν είναι εξασφαλισμένη η χρηματοδότηση του ελληνικού προγράμματος μέχρι το τέλος του; Όταν μιλάνε για χρηματοδοτικό κενό, εννοούν το 2015-2016 ή νωρίτερα; Μέχρι προχθές η εικόνα ήταν ότι θα χρειαστεί τρίτο πακέτο στήριξης για την Ελλάδα, αφού τελειώσει το δεύτερο. Τώρα ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε υποστηρίζει ότι «έως το τέλος του 2014 έχουμε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα στην εφαρμογή του προγράμματος». Κι ότι το χρηματοδοτικό κενό που θα προκύψει έως το τέλος του 2014 θα ξεπεράσει τα 4 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η παραδοχή έγινε κατά την ενημέρωση της επιτροπής προϋπολογισμού του γερμανικού κοινοβουλίου, μετά από σχετικό αίτημα των Πράσινων και διά στόματος του προέδρου της επιτροπής, Νόρμπερτ Μπάρτλε. Ο ίδιος ο Σόιμπλε απέφυγε να αναφερθεί σε ακριβές ποσό.
Ενημέρωση στο δικό του κοινοβούλιο ότι μπορεί να χρειαστεί νέα βοήθεια η Ελλάδα έκανε χθες και ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Γερούν Ντέισελμπλουμ, προσθέτοντας ότι αυτό θα αποφασιστεί εντός του 2014, ότι θα γίνει υπό όρους και χωρίς να αναφερθεί σε ποσά.
Σημειώνεται ότι τα ποσά που έχουν ακουστεί μέχρι τώρα - από τον Σόιμπλε, τον Γιάννη Στουρνάρα, ακόμη κι από τον Γερμανό επίτροπο για θέματα Ενέργειας, Γκίντερ Έτινγκερ- κυμαίνονται μεταξύ 10 και 11 δισεκατομμυρίων ευρώ, αλλά για το διάστημα 2015-2016. Δηλαδή υποτίθεται ότι δεν θα υπήρχε χρηματοδοτικό πρόβλημα όσο διαρκεί το τρέχον πρόγραμμα, που λήγει τον Ιούλιο του 2014.
Η ερμηνεία που έδωσε ο Σόιμπλε για το «πρόβλημα στην εφαρμογή του προγράμματος» ήταν ότι τα έσοδα από τις αποκρατικοποιήσεις είναι μικρότερα απ' ό,τι είχε υπολογιστεί. Μια ερμηνεία που καθιστά κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι θα ενταθούν οι πιέσεις των εταίρων - πιστωτών προς την κυβέρνηση της Αθήνας να κάνει κάτι για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του ΤΑΙΠΕΔ. Εάν αυτό το κάτι θα είναι σύσταση νέας εταιρείας, πρόσληψη ξένων μάνατζερ, εμπλοκή του μόνιμου μηχανισμού στήριξης ESM ή ακόμη και μεταφορά της εταιρείας στο Λουξεμβούργο, όπως έχει «διαρρεύσει» μέχρι τώρα, μένει να φανεί. Για την ώρα, πάντως, επισήμως δεν έχουν συζητηθεί οι προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι.
Κατά τα άλλα ο Σόιμπλε επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει νέο κούρεμα του ελληνικού χρέους, ενώ έσπευσε να διαλύσει και τις ελπίδες της ελληνικής κυβέρνησης να μεταφερθούν αναδρομικά κάποια από τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ της ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών στον ESM ελαφρύνοντας τον όγκο του χρέους.
Το σίριαλ της «μεταρρυθμιστικής κούρασης»
Πάντως, στην προεκλογική Γερμανία το τρίτο πακέτο στήριξης για την Ελλάδα ψήνεται σε χαμηλή φωτιά, με όλους πλέον να το θεωρούν δεδομένο, κάποια στιγμή μέσα στο 2014. Το πρώτο σοκ από την «έκρηξη ειλικρίνειας» του υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μετά τον δεκαπενταύγουστο έχει ξεπεραστεί και η συζήτηση τώρα γίνεται με όρους... παιδαγωγικούς.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Φιλελεύθερος, Γκίντο Βέστερβελε, για παράδειγμα, βγήκε να προειδοποιήσει ότι είναι πρόωρο να προσφερθεί επιπλέον βοήθεια στην Ελλάδα, πιθανώς και σε άλλες κλυδωνιζόμενες χώρες, πριν αυτές ολοκληρώσουν τις μεταρρυθμίσεις τους, «διότι αυτό θα μείωνε τη διάθεση για μεταρρυθμίσεις». Αντίθετα, ο πρωθυπουργός του κρατιδίου της Έσσης, εκ των αντιπροέδρων του κόμματος της Μέρκελ, Φόλκερ Μπουβιέ, είχε προτείνει μια μέρα νωρίτερα την επιμήκυνση κατά τουλάχιστον 10 χρόνια του χρόνου αποπληρωμής των δανείων και τη μείωση των επιτοκίων, ώστε να μπορέσει η Ελλάδα να πληρώσει τα χρέη της. «Αυτό δεν θα είναι ιδανικό για τους πιστωτές, αλλά έτσι θα πάρουν κάποια στιγμή τα λεφτά τους» είπε.
Η πρόταση Μπουβιέ χαρακτηρίστηκε από τον εκπρόσωπο των Σοσιαλδημοκρατών για θέματα Προϋπολογισμού, Κάρστεν Σνάιντερ, ως κούρεμα από την πίσω πόρτα. Κι ως γνωστόν αυτές τις προεκλογικές μέρες στη Γερμανία κυβερνητικοί και Σοσιαλδημοκράτες δηλώνουν ότι απορρίπτουν το ενδεχόμενο του κουρέματος.
Χωρίς κούρεμα η τηλεμαχία
Δεν είναι τυχαίο ότι ούτε η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, ούτε ο Σοσιαλδημοκράτης αντίπαλός της, Πέερ Στάινμπρικ, αναφέρθηκαν στο ενδεχόμενο κουρέματος του ελληνικού χρέους στην τηλεοπτική μονομαχία τους το βράδυ της Κυριακής. Η μοναδική τετ α τετ σύγκρουση μεταξύ των δύο δεν ήταν και τόσο... συγκρουσιακή, αν και ο Στάινμπρικ προσπάθησε να υποχρεώσει τη Μέρκελ να ανοίξει τα χαρτιά της και να αναδείξει τις διαφορές μεταξύ των δύο κομμάτων, οι οποίες σε πολλούς τομείς -και στο θέμα της Ελλάδας- είναι επί της ουσίας μικρές.
Τα θέματα που κυριάρχησαν ήταν το υποχρεωτικό κατώτατο μεροκάματο, που ζητούν οι Σοσιαλδημοκράτες και αρνείται να νομοθετήσει η Μέρκελ, η κατάσταση στην αγορά εργασίας -πανηγύριζε η Μέρκελ, έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για τις επισφαλείς θέσεις εργασίας ο Στάινμπρικ-, ο φόβος της φτώχειας στα γεράματα και η διαχείριση της ενεργειακής πολιτικής.
Η σημαία του Στάινμπρικ ήταν ότι θα αγωνιστεί για περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη, το μότο της Μέρκελ ήταν ότι ποτέ η Γερμανία δεν ήταν σε καλύτερη κατάσταση από ό,τι σήμερα.
Στο θέμα της Ελλάδας, τώρα, το κοινό των δύο υποψηφίων ήταν ότι θα υπάρξει τρίτο πακέτο για την Ελλάδα, εάν χρειαστεί -χωρίς να αναφερθούν σε νούμερα, καθώς αυτό θα φανεί από το πώς θα πάνε τα πράγματα στην Ελλάδα το 2014.
Η Μέρκελ υποστήριξε ότι δεν λέει τίποτε καινούργιο, ότι ήδη από το φθινόπωρο του 2012 όλοι οι εταίροι και η Γερμανία είχαν δεσμευτεί να υπάρξει επιπλέον χρηματοδότηση εάν χρειαστεί για το διάστημα 2015-2016. «Θα μας πει η τρόικα πόσο θα είναι το εύρος αυτής της χρηματοδότησης», είπε η Μέρκελ, αλλά πρόσθεσε ότι θεωρεί απαραίτητο να διατηρήσει «την πίεση των μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα».
«Φτάνει με το ρόπαλο της εξυγίανσης»
Ο Στάινμπρικ, από την πλευρά του, είπε ότι βεβαίως πρέπει να δώσουμε και τρίτο πακέτο, αλλά όχι με την ίδια λογική των προηγούμενων, που εγκλωβίζουν την Ελλάδα στον φαύλο κύκλο της ύφεσης και της ανεργίας: «Δεν μπορούμε συνέχεια να έχουμε το ρόπαλο της εξυγίανσης πάνω από το κεφάλι της Ελλάδας», είπε: χρειάζεται μια αναπτυξιακή ώθηση, ένα δεύτερο σχέδιο Μάρσαλ. Ο Σοσιαλδημοκράτης υποψήφιος στο ερώτημα εάν η Ελλάδα θα μπορέσει να αποπληρώσει τα δανεικά απάντησε πως «ευχόμαστε να μπορέσουν να πληρώσουν τα χρέη τους» κι έχουμε ως Γερμανία την ευθύνη να βοηθήσουμε.
Περί ευθύνης της Γερμανίας έναντι της Ευρώπης και του ευρώ μίλησε και η Μέρκελ, η οποία ειδικά για την περίπτωση της Ελλάδας είπε πως «είναι σαφές ότι δεν έχει μόνο οικονομικά προβλήματα, αλλά και λειτουργίας του κράτους», ότι χρειάζεται κι αυτή μια μεταρρύθμιση, όπως η Ατζέντα 2010 που έκανε ο προκάτοχός της Γκέρχαρντ Σρέντερ στις αρχές του αιώνα στη Γερμανία, ενώ επανέλαβε ότι κακώς μπήκε η Ελλάδα στο ευρώ και ότι γι' αυτό την ευθύνη έχει η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση Σρέντερ.
Ο Στάινμπρικ παρενέβη και κατηγόρησε τη Μέρκελ για καταστροφική διαχείριση της κρίσης από τη Γερμανία. Αυτή η πολιτική, είπε, είναι που εμποδίζει τις κλυδωνιζόμενες χώρες να βγουν από την ύφεση και να μειώσουν την ανεργία τους. Αυτή η πολιτική είναι που υποχρέωσε την ΕΚΤ να ρίξει τα επιτόκια και να χάνουν σήμερα λεφτά οι αποταμιευτές -κάτι που καίει πολλούς ψηφοφόρους στη Γερμανία. Ο Σοσιαλδημοκράτης υποψήφιος επισήμανε ότι σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης «η κρίση είναι τραπεζική» και όχι χρέους και επανέλαβε ότι χρειάζεται επειγόντως ένα σχέδιο Μάρσαλ για τον Νότο.
Πάντως, το θέμα της Ελλάδας δεν κυριάρχησε στην τηλεμαχία, καθώς τα δύο μεγάλα κόμματα εκτιμούν ότι δεν έχουν τίποτε να κερδίσουν με την ανάδειξη του ελληνικού ζητήματος. Αντίθετα, το θέμα είναι βούτυρο στο ψωμί του νέου αντιευρωπαϊκού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία», ο αντιπρόεδρος του οποίου Αλεξάντερ Γκάουλαντ βγήκε χθες με μια έκρηξη μεγαλοψυχίας να ζητήσει από την Ελλάδα να φύγει από το ευρώ, καθώς «καμία νομισματική ένωση δεν αξίζει τέτοια στέρηση κυριαρχίας», και από τη Γερμανία «να μη συμμετέχει στη στέρηση των δικαιωμάτων ενός ολόκληρου λαού». Η μοναδική ελπίδα της Εναλλακτικής να μπει στη Βουλή στις 22 Σεπτεμβρίου είναι να διατηρείται το θέμα της ευρωκρίσης στην πρώτη γραμμή.
