Η αντίσταση στην Τουρκία συνεχίζεται, αλλά συνεχίζεται αλλιώς. Μετά την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στην πλατεία Ταξίμ, μετά την επικίνδυνη επίδειξη δύναμης του πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μέσω της κινητοποίησης των οπαδών του σε Άγκυρα και Κωνσταντινούπολη, μετά τις απειλές της τουρκικής κυβέρνησης ότι μπορεί να κατεβάσει ακόμη και τον στρατό για να επιβάλλει την "τάξη" στις πόλεις, τα "παιδιά του πάρκου Γκεζί" έχουν στραφεί σε νέες μορφές αντίστασης, ασυνήθιστες για τη μέχρι τώρα πολιτική κουλτούρα της χώρας. Από τον "ντουραναντάμ", τον άνθρωπο που στέκεται όρθιος, ακίνητος με τις ώρες, σε κάποιο σημείο με βαρύ συμβολισμό και τις "ήσυχες" συναθροίσεις σε άλλα πάρκα, μέχρι και το μποϊκοτάζ στην αγορά των προϊόντων φιλοκυβερνητικών εταιρειών.
Αυτή η νέα αντίσταση ξεκίνησε το μεσημέρι της περασμένης Δευτέρας από τον Ερντέμ Γκιουντούζ, που στήθηκε ακίνητος με τα χέρια στις τσέπες καταμεσής της πλατείας Ταξίμ, με το βλέμμα καρφωμένο σε μια τεράστια τουρκική σημαία και το επίσης τεράστιο πορτρέτο του Κεμάλ Ατατούρκ. Ένα ανθρώπινο άγαλμα, ένας "ντουραναντάμ", απέναντι στα σύμβολα του κράτους. Σύντομα κατάλαβαν και άλλοι τον συμβολισμό και στάθηκαν δίπλα του. Το ίδιο βράδυ εμφανίστηκαν ανθρώπινα αγάλματα και σε άλλες πόλεις. Κυρίως στην Άγκυρα στο σημείο που πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε ένας διαδηλωτής.
Η αστυνομία, όσο περνούσε η ώρα γινόταν όλο και πιο νευρική. Η διαμαρτυρία ήταν τόσο σιωπηλή, ώστε ήταν αδύνατον να βρει λόγο για να επέμβει. Μέχρι που κάποια στιγμή αργά τη νύχτα, οι αστυνομικοί όρμησαν και συνέλαβαν όλα τα ανθρώπινα αγάλματα. Ωστόσο, ήδη ο "ντουραναντάμ" είχε στείλει το μήνυμα, ήδη οι διαδηλωτές είχαν μάθει να οργανώνουν άλλου τύπου εκδηλώσεις διαμαρτυρίας. Το μήνυμά τους; Είμαστε ακόμη εδώ, δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε, απλά γίναμε πιο σιωπηλοί.
Από το βράδυ της Τρίτης άρχισαν οι μαζώξεις σε άλλα πάρκα της Πόλης. Η μεγαλύτερη διοργανώθηκε στο πάρκο Αμπάσαγα στη συνοικία Μπεσίκτας. "Μας διώξανε από το Γκεζί, αλλά δε μας νίκησαν", ήταν το σύνθημα. Οι περισσότεροι στο Αμπάσαγα ήταν νέοι, τα παιδιά της μεσαίας τάξης που ουσιαστικά δίνουν τη μάχη για να μην τους υπαγορεύουν πώς θα ζήσουν. Αυτό που θέλουν είναι τόσο αυτονόητο, για ένα κομμάτι της τουρκικής κοινωνίας. Θέλουν να αποφασίζουν μόνοι τους, εάν θα πίνουν, εάν θα βάφονται, εάν θα ψωνίζουν σε εμπορικά κέντρα, εάν θα φιλιούνται, εάν θα περπατάνε με τα μάτια χαμηλά. Κι έχουν την ελπίδα -ή την ψευδαίσθηση- ότι εάν αντέξουν, χτες στο πάρκο Γκεζί, σήμερα στο Αμπάσαγα, αύριο κάπου αλλού, θα εισακουστούν, θα φρενάρουν τον εξισλαμισμό που προωθεί ο Ερντογάν, πρώτα με τους νόμους και μετά με την αστυνομική βία.
Το γκαζόν και η αστυνομία
Πάντως, μια πρώτη επιτυχία έχουν ήδη στο ενεργητικό τους. Παρά τη βίαιη εκδίωξή τους από το πάρκο Γκεζί, τη θέση των αντίσκηνων των διαδηλωτών δεν την πήραν οι μπουλντόζες της κατασκευαστικής εταιρείας που ανέλαβε να φτιάξει το εμπορικό κέντρο. Μπορεί να είναι πολύ μικρή... παρηγοριά, μετά από τα όσα έχουν γίνει στην Τουρκία τον τελευταίο μήνα, ωστόσο, η κυβέρνηση Ερντογάν υποχρεώθηκε σε μια έστω συμβολική υποχώρηση. Κι όσο περιμένει να αποφασίσουν τα δικαστήρια, στα οποία είχαν προσφύγει οι διαδηλωτές για το Γκεζί, και στη συνέχεια ενδεχομένως οι δημότες της Πόλης –δημοψήφισμα έταξε ο Ερντογάν- άρχισε πάλι να φυτεύει τριανταφυλλιές στο πάρκο. Η εικόνα από το Γκεζί είναι σουρεαλιστική: Φρεσκοκουρεμένο γκαζόν που το φυλάνε αστυνομικοί! Ερμητική περιφρούρηση από πάνοπλους άνδρες για να μην γυρίσουν οι διαδηλωτές.
Το μποϊκοτάζ του φάστφουντ
Ωστόσο, οι διαδηλωτές, διαλυμένοι από τις αντλίες νερού, τις πλαστικές σφαίρες και τα δακρυγόνα, βρήκαν έναν νέο τρόπο αντίστασης, το μποϊκοτάζ. Μέσω twitter και Facebook πέφτει το σήμα για το ποιες επιχειρήσεις στήριξαν την κυβέρνηση κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, ποιες έκλεισαν τις πόρτες τους στους ανθρώπους που πνίγονταν από τα χημικά, που τραυματίστηκαν από τις πλαστικές σφαίρες. "Μην τρώτε στο Burger King, μην μπαίνετε στο McDonald's, μην αγγίζεται τα μαλεμπιά της μεγάλης αλυσίδας γλυκών στην Ιστικλάλ", λένε. Επιπλέον, ζητούν από τους τηλεθεατές να μη βλέπουν ΝΤV, καθώς ένα από τα μεγαλύτερα κανάλια της χώρας, κομμάτι του ομίλου Dogus, έκανε ό,τι μπορούσε για να αγνοήσει τις κινητοποιήσεις. Και ζητούν από τους καταναλωτές να μην αγοράζουν τίποτε και από τα μαγαζιά του ομίλου. Ούτε αυτοκίνητα, ούτε ρούχα, ούτε αξεσουάρ.
"Μοιραστείτε ό,τι έχετε, ανταλλάξτε ρούχα, παπούτσια, βιβλία, πηγαίνετε όπου μπορείτε με τα πόδια, μη βλέπετε τηλεόραση, αγοράστε ποδήλατα, κι αν δεν ξέρετε να μαγειρεύετε, φάτε στα ταβερνεία της γειτονιάς σας", είναι οι οδηγίες προς ναυτιλλομένους από τα "παιδιά του πάρκου Γκεζί". Για την καταναλωτική κοινωνία της Τουρκίας το μήνυμα αυτό είναι σχεδόν επαναστατικό. Κι αν περάσει μπορεί να είναι και αποτελεσματικό. "Αν αρχίσουν να παραπονιούνται στον Ερντογάν οι πρώτοι επιχειρηματίες για ζημίες, μπορεί κάτι να αλλάξει", υπολογίζουν οι διοργανωτές του μποϊκοτάζ.
Οι επιχειρηματίες και ο Ερντογάν
Στα σχεδόν έντεκα χρόνια που είναι ο Ερντογάν στην εξουσία, οι Τούρκοι επιχειρηματίες -ένα μεγάλο μέρος από τα παλιά τζάκια, αλλά και όλα τα νέα τζάκια με το "πράσινο" (σ.σ.: ισλαμικό) κεφάλαιο που αναδείχθηκαν τον 21ο αιώνα χάρη στο νέο τραπεζικό σύστημα, που στηρίζει το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης- δεν είχαν σοβαρά παράπονα από τον πρωθυπουργό. Η πολιτική του στήριζε την ανάπτυξη, και η διαφθορά του κόμματός του δεν ήταν μεγαλύτερη από αυτή των προηγούμενων, ούτε απειλητική για τους μεγάλους ομίλους. Ωστόσο, η διαχείριση εκ μέρους του Ερντογάν της εξέγερσης στις πλατείες, κλόνισε την εμπιστοσύνη τους. Όχι επειδή "καίγονται" για τη δημοκρατία, αλλά επειδή ήταν καταστροφική για τα συμφέροντά τους. Τον Ιούνιο οι εισηγμένοι όμιλοι της Τουρκίας έχασαν δισεκατομμύρια στο χρηματιστήριο, ενώ οι τουριστικοί όμιλοι αγωνιούν για την εικόνα της Τουρκίας στις χώρες απ' όπου έρχονται οι πελάτες τους. Η τουρκική οικονομική εφημερίδα Ekonomist ρώτησε 137 μεγαλομάνατζερ στην Τουρκία ποια γνώμη έχουν για τον τρόπο που χειρίστηκε ο Ερντογάν την υπόθεση του πάρκου Γκεζί. Το 88% απάντησε ότι η διαχείρισή του ήταν καταστροφική. Όχι επειδή δεν κατάφερε αμέσως να τσακίσει τις διαδηλώσεις, αλλά, αντιθέτως, επειδή έστειλε το σήμα ότι δεν είναι η "ήρεμη" δύναμη, αλλά ένας αυταρχικός ηγέτης που χρησιμοποιεί σχεδόν "ασυλλόγιστα" την αστυνομική βία και δη ενάντια στους νέους της μεσαίας τάξης, ενάντια στους δυνάμει πελάτες τους.
