Με μαχητικές διαδηλώσεις, που απλώνονται πια σε περισσότερες από 60 πόλεις, ακραία καταστολη από πλευράς αστυνομικών δυνάμεων, χιλιάδες τραυματίες και συλληφθέντες σε όλη τη χώρα και έναν τουλάχιστον νεκρό, η Τουρκία ζει τα τελευταία 24ωρα το μεγαλύτερο κίνημα πολιτικής αμφισβήτησης στη νεότερη ιστορία της.
Η σπίθα που άναψε την Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη η απίστευτη αγριότητα με την οποία η αστυνομία διέλυσε μια σχετικά μικρή διαδήλωση ενάντια στο σχέδιο ανάπλασης της πλατείας Ταξίμ, από τους ελάχιστους εναπομείναντες πνεύμονες πρασίνου της πόλης, μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε πυρκαγιά που επεκτάθηκε σε ολόκληρη την Τουρκία. Μια κινητοποίηση για την προστασία ενός δημόσιου χώρου εξελίχθηκε απρόσμενα σε μαζική διαμαρτυρία για την οικονομική και την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Ερντογάν, τον αυταρχισμό και την ισλαμική ατζέντα της.
Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και χθες με την αστυνομία να πνίγει και πάλι στα χημικά την πλατεία Κιζιλάι στο κέντρο της Άγκυρας για να διαλύσει τη συγκέντρωση χιλιάδων νεαρών που φώναζαν "Ταγίπ, παραιτήσου". Συγκρούσεις ξέσπασαν και στη συνοικία Μπεσίκτας, όπως και σε αρκετές ακόμη μεγάλες πόλεις. Μέσα στο εκρηκτικό αυτό κλίμα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι απεργιακές κινητοποιήσεις που έχουν εξαγγείλει για σήμερα και για αύριο οι συνδικαλιστικές ενώσεις του δημόσιου τομέα.
Τη νύχτα της Παρασκευής και όλο το Σαββατοκύριακο, η τουρκική αστυνομία χρησιμοποίησε κανόνια νερού και τεράστιες ποσότητες δακρυγόνων για να διαλύσει τους διαδηλωτές που ξεχύθηκαν στους δρόμους δεκάδων πόλεων της χώρας. Το βράδυ του Σαββάτου οι νέοι, -στην πλειονότητά τους- διαδηλωτές πέτυχαν μια πρώτη νίκη όταν η αστυνομία αποσύρθηκε από το κέντρο της Κωνσταντινούπολης, με αποτέλεσμα το πλήθος να καταλάβει την πλατεία Ταξίμ.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους, οι διαδηλωτές έδωσαν μια πρώτη εικόνα των αιτημάτων τους. "Πρώτον, ο κόσμος εδώ δεν θέλει να επιστρέψει η αστυνομία. Δεύτερον, πιστεύουμε ότι ο Ερντογάν πρέπει να ζητήσει συγγνώμη και να ματαιώσει το σχέδιο ανάπλασης. Τρίτον, πρέπει να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ασκείται σήμερα η πολιτική" δήλωσε ο 35χρονος Ενίς Οσακάρ.
"Αυτό δεν αφορά μόνο τα δέντρα. Ο Ερντογάν έχει αλλάξει το εκπαιδευτικό σύστημα, η κυβέρνηση απαγορεύει το αλκοόλ. Τα απαγορεύουν όλα" πρόσθεσε η 28χρονη νοσηλεύτρια Ζουάλ Ουνσάλ, ενώ ο 37χρονος Ζαλίλ Σερτμπουλούτ σημείωσε ότι "ο κόσμος δεν θέλει την επέμβαση της Τουρκίας στον πόλεμο της Συρίας".
Περισσότερα από 1.700 άτομα συνελήφθησαν από την αστυνομία στις διαδηλώσεις που απλώθηκαν σε 67 πόλεις. Ο υπουργός Εσωτερικών, Μουαμέρ Γκιουλέρ, δήλωσε χθες ότι οι περισσότεροι από αυτούς έχουν ήδη αφεθεί ελεύθεροι και πρόσθεσε ότι 79 άτομα μεταφέρθηκαν τραυματισμένα σε νοσοκομεία στις 235 διαδηλώσεις της τελευταίας εβδομάδας.
Οργανώσεις για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νοσοκομειακές πηγές μετέφεραν όμως μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Η Διεθνής Αμνηστία έκανε λόγο για δύο νεκρούς και περισσότερους από 1.000 τραυματίες και χαρακτήρισε την καταστολή των ειρηνικών κινητοποιήσεων "επαίσχυντη πράξη". Ο μοναδικός θάνατος που έχει, πάντως, επιβεβαιωθεί από τις τουρκικές αρχές είναι εκείνος ενός διαδηλωτή που παρασύρθηκε από ταξί όταν ο οδηγός του έπεσε πάνω σε συγκεντρωμένους στην Κωνσταντινούπολη.
Νεκρός είναι ο Μεχμέτ Αϊβαλίτας, μέλος αριστερής οργάνωσης. "Την ευθύνη φέρει η πολιτική εξουσία, που επιχειρεί να εμποδίσει βίαια τους ειρηνικούς διαδηλωτές, τους οποίους αποκαλεί πλιατσικολόγους, ενώ κάνει εμφυλιοπολεμικές εκκλήσεις με δηλώσεις της μορφής 'κρατάμε με δυσκολία στα σπίτια του το 50%'" αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση του Ιατρικού Συλλόγου της Κωνσταντινούπολης.
Οι αγριότερες συγκρούσεις σημειώθηκαν στη συνοικία Μπεσίκτας. Οι διαδηλωτές απέκλεισαν τους δρόμους δημιουργώντας οδοφράγματα. Τηλεοπτικά πλάνα έδειχναν τη συνοικία πνιγμένη σε σύννεφα από χημικά. Χιλιάδες πολίτες έλαβαν μέρος στη διαδήλωση έξω από το γήπεδο της ποδοσφαιρικής ομάδας Μπεσίκτας, με κάποιους από αυτούς να βήχουν έντονα και να κάνουν εμετούς μετά τις εκτεταμένες ρίψεις δακρυγόνων.
Στην Άγκυρα η αστυνομία πραγματοποίησε επιδρομή εναντίον εμπορικού κέντρου όπου είχαν βρει καταφύγιο διαδηλωτές και προχώρησε σε εκατοντάδες συλλήψεις. Στη Σμύρνη διαδηλωτές πέταξαν εμπρηστικές βόμβες κατά των γραφείων του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης. Τον γύρο του κόσμου έκαναν εξάλλου μέσω Διαδικτύου μια σειρά σοκαριστικά βίντεο για την καταστολή των κινητοποιήσεων, όπως ένα που δείχνει όχημα εκτόξευσης νερού να πέφτει με μεγάλη ταχύτητα σε οδόφραγμα παρασύροντας έναν διαδηλωτή.
Στα σύννεφα των δακρυγόνων πνίγηκε και το Χρηματιστήριο Κωνσταντινούπολης, που χθες βυθίστηκε κατά 10,47%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή πτώση μετά την οικονομική κρίση του 2001 στην Τουρκία και τις παραμονές της εισβολής στο Ιράκ, όταν η τουρκική εθνοσυνέλευση δεν ενέκρινε την παραμονή αμερικανικών στρατευμάτων. Ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor's ανακοίνωσε, τέλος, ότι αναβάλλει "λόγω των εξελίξεων των τελευταίων ημερών στην Κωνσταντινούπολη" τη διεθνή συναντηση που επρόκειτο να πραγματοποιήσει σήμερα στην πόλη.
