Πρόκειται για την προίκα που δίνει η Κομισιόν στην -μάλλον εύθραυστη- κυβέρνηση Λέτα στην Ιταλία; Πρόκειται για την έμμεση παραδοχή ότι η Ιταλία είναι υπερβολικά μεγάλη για να ενταχθεί στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης, άρα και σε Μνημόνιο; Πρόκειται για ακόμη ένα μήνυμα ότι χαλαρώνουν οι πολιτικές λιτότητας στην Ευρωζώνη; Όποιος κι αν είναι ο λόγος, η είδηση της χτεσινής μέρας για την Ιταλία, αλλά και ολόκληρη την Ευρωζώνη, είναι ότι η Κομισιόν ετοιμάζεται να προτείνει την έξοδο της χώρας από την επιτήρηση, στην οποία μπήκε από το 2009 λόγω του «υπερβολικού» της ελλείμματος. Υπενθυμίζεται ότι, ανεξάρτητα από τα Μνημόνια, η Κομισιόν έχει εδώ και χρόνια την ευθύνη και την αρμοδιότητα να βάζει τον κορσέ στις κυβερνήσεις των κρατών μελών που ξεπερνούν τα όρια στο δημόσιο έλλειμμα. Υπενθυμίζεται, ακόμη, ότι το «νόμιμο» όριο για το έλλειμμα είναι αρχικά το 3% του ΑΕΠ, κι όσο οι χώρες οδεύουν προς τον στόχο των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών -τον οποίο και ψήφισαν- στόχος γίνεται το 0%.
Εν πάση περιπτώσει, χτες διέρρευσε στον ιταλικό Τύπο το κείμενο αξιολόγησης της Κομισιόν για την Ιταλία, που επισήμως θα δοθεί στη δημοσιότητα αύριο, σύμφωνα με το οποίο η κυβέρνηση της Ρώμης έχει επιτύχει να ρίξει το 2012 το έλλειμμα στο 3%, ενώ για φέτος θα καταφέρει να το μειώσει στο 2,9%, εντός των αποδεκτών ορίων δηλαδή.
Άρα, ο αρμόδιος επίτροπος Όλι Ρεν θεωρητικά θα πρέπει να εισηγηθεί την έξοδο της Ρώμης από την επιτήρηση, συνοδεύοντας βεβαίως το καλό μαντάτο για την ιταλική κυβέρνηση με τις συνήθεις αυστηρές συστάσεις να συνεχίσει να διατηρεί χαμηλό το έλλειμμα.
Η έξοδος από την επιτήρηση δεν προσφέρει μόνο... ηθική ικανοποίηση στους κυβερνώντες στη Ρώμη. Επιτρέπει στο ιταλικό Δημόσιο και να αυξήσει ως ένα βαθμό τις δημόσιες δαπάνες, από 7 έως 12 δισεκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με τη... γενναιοδωρία των προβλέψεων της Κομισιόν. Σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών, Γκρατσιάνο Ντελίριο, τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να διατεθούν για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων και για τη μείωση των φόρων ακίνητης περιουσίας - την οποία ήδη έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση συνασπισμού του Ενρίκο Λέτα.
Η δεύτερη «χειροπιαστή» ωφέλεια για την Ιταλία από την πιθανή άρση της επιτήρησης είναι ότι πιθανότατα θα πέσουν ακόμη περισσότερο τα spread, μια πτώση που για την κυβέρνηση της Ρώμης μεταφράζεται σε μείωση του κόστους νέου δανεισμού.
Επιπλέον, η ιταλική κυβέρνηση προσδοκά ότι στην έκθεση της Κομισιόν αύριο, εκτός από την έξοδο από την επιτήρηση, θα υπάρχει και μια πρόσθετη «χαλάρωση». Θα εισηγείται δηλαδή η Κομισιόν στην Ιταλία ναι μεν να συνεχίσει την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης, αλλά με έναν ρυθμό «συμβατό με την ανάπτυξη».
Πρόταση για δάνεια στις χώρες του Νότου με διμερείς συμφωνίες
Ο Σόιμπλε στον ρόλο του... καλού ανθρώπου του Βερολίνου
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, καταφέρνει τις τελευταίες μέρες να εκπλήσσει τον ευρωπαϊκό Νότο με τον καλό του το λόγο και τις καλές προθέσεις του. Σε βαθμό ώστε η γερμανική αντιπολίτευση να μην πιστεύει στ' αυτιά της και να τον καταγγέλλει ότι πάει να διορθώσει το μείζον λάθος της επιβολής της υπερβολικής λιτότητας -που έχει για τη Γερμανία μεγάλο πολιτικό κόστος, καθώς έχει γιγαντώσει τα αντιγερμανικά αισθήματα στην ευρωπαϊκή περιφέρεια- με ακόμη ένα λάθος.
Χθες, για παράδειγμα, από το βήμα του ιδρύματος Κόνραντ Άντενάουερ, του πολιτικού ιδρύματος της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας, ο Σόιμπλε βγήκε να επαινέσει την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία, επειδή έκαναν «σημαντική» πρόοδο στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων κι επειδή κατάφεραν να συμμαζέψουν τα ελλείμματα και τα χρέη τους.
Προχθές ήταν ακόμη πιο... προχωρημένος, καθώς βγήκε να προτείνει τη δανειοδότηση με ευνοϊκούς όρους μικρομεσαίων επιχειρήσεων της Νότιας Ευρώπης, από την κρατική τράπεζα επενδύσεων της Γερμανίας, την KfW - με στόχο κυρίως την αναθέρμανση της αγοράς εργασίας. Για την ακρίβεια, ο Σόιμπλε είχε ήδη συζητήσει το θέμα με τον Πορτογάλο ομόλογό του, Βίτορ Γκάσπαρ, ενώ τα επιτελεία των υπουργείων Οικονομικών και Εργασίας έχουν ήδη δρομολογήσει τις πρώτες επαφές με τους συναδέλφους τους στην Ισπανία. Επιπλέον, πριν από δέκα μέρες ο Σόιμπλε είχε επιτεθεί στην Κομισιόν κατηγορώντας τη για απαράδεκτες καθυστερήσεις στην υλοποίηση του συμφώνου για την ανάπτυξη που αποφασίστηκε ένα χρόνο πριν από τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε., το οποίο θα δρομολογούσε, όπως λέει, μια κάποια βελτίωση στην αγορά εργασίας στον ευρωπαϊκό Νότο. Και είχε προαναγγείλει μια γερμανική πρωτοβουλία.
Αντιδράσεις από το SPD, κριτική συναίνεση από Πράσινους, Αριστερά
Η πρωτοβουλία αυτή δεν άρεσε καθόλου στη γερμανική αντιπολίτευση, επειδή «η ιδέα άργησε πολύ και το εργαλείο που επιλέγει είναι λάθος», όπως υποστήριξε ο αρμόδιος εισηγητής για οικονομικά θέματα του SPD, Κάρστεν Σνάιντερ. «Η τεράστια ανεργία των νέων στην Ισπανία και σε άλλες χώρες δεν προέκυψε από το πουθενά. Ήταν αναπόφευκτη, καθώς η πολιτική δημοσιονομικής εξυγίανσης που επιβλήθηκε στις κλυδωνιζόμενες χώρες επικεντρώθηκε αποκλειστικά στις άγριες περικοπές των δημοσίων δαπανών», είπε ο Σνάιντερ. Και υποστήριξε πως αντί ο Σόιμπλε να ενθαρρύνει δάνεια από την KfW στις ισπανικές τράπεζες, «για τα οποία εγγυητής θα είναι ο φορολογούμενος», καλά θα έκανε να σταματήσει να βάζει εμπόδια στην πορεία προς την τραπεζική ένωση, ειδικά στον τομέα της εκκαθάρισης των τραπεζών. «Το κλειδί για την υπέρβαση της κρίσης στην Ευρώπη είναι να καθαρίσουν οι τραπεζικοί ισολογισμοί και να αρχίσουν πάλι οι τράπεζες να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία», ήταν η άποψη του σοσιαλδημοκράτη πολιτικού.
Οι Πράσινοι, αντίθετα, επί της αρχής χαιρέτησαν την πρωτοβουλία του Σόιμπλε, εκτιμώντας ότι η Γερμανία πρέπει να κάνει κάτι για να στηρίξει τις κλυδωνιζόμενες χώρες, αλλά του ζήτησαν να γίνει πιο συγκεκριμένος για το πώς, με πόσα χρήματα και σε ποιους τομείς θα πρέπει να στηριχθούν οι επιχειρήσεις του Νότου.
Σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκε και η γερμανική Αριστερά, υπογραμμίζοντας ότι η πρωτοβουλία Σόιμπλε δείχνει ότι η γερμανική κυβέρνηση έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται πως η κρίση δεν μπορεί να επιλυθεί «με τη συνέχιση της λιτότητας μέχρι θανάτου». Η εισηγήτρια της Αριστεράς για θέματα προϋπολογισμού, Γκεζίνε Λετς, τάχθηκε υπέρ ενός ευρωπαϊκού επενδυτικού προγράμματος, αλλά μεγαλύτερου, από αυτό που άφησε να εννοηθεί ο Σόιμπλε: «Ένα πρόγραμμα μονοψηφίου αριθμού δισεκατομμυρίων δεν θα είναι επαρκές», είπε.
70 δισ. από την ΕΤΕπ
Πάντως, τα κονδύλια που ο Σόιμπλε άφησε να εννοηθεί ότι μπορούν να δοθούν σε πρώτη φάση στις επιχειρήσεις της Ισπανίας και της Πορτογαλίας είναι υποπολλαπλάσια των αντίστοιχων πόρων που έχει δεσμευτεί να διοχετεύσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με στόχο τη μείωση της ανεργίας των νέων στην Ευρώπη. «Η ΕΤΕπ θα διαθέσει φέτος και τα επόμενα δύο χρόνια περίπου 70 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της κρίσης και την καταπολέμηση της ανεργίας», τόνισε ο διοικητής της τράπεζας Βέρνερ Χόιερ. Τα δάνεια από την ΕΤΕπ προς τις επιχειρήσεις θα συνδέονται με την υποχρέωση δημιουργίας θέσεων εργασίας και μαθητείας. «Οι όροι δανειοδότησης θα πρέπει να αξιοποιηθούν ως κίνητρα από τις εταιρείες ώστε αυτές να δώσουν μια ευκαιρία σε άνεργους νέους», είπε ο Χόιερ.
Άσμουσεν: «Δεν υπάρχει καλό και κακό χρέος»
Τέλος προσπάθησε να βάλει χτες στα σχέδια της Κομισιόν να αλλάξει τους κανόνες του δημόσιου χρέους το μέλος του διευθυντηρίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Γιεργκ Άσμουσεν. «Πρέπει να σταματήσουμε να παίζουμε με το Σύμφωνο Σταθερότητας», δήλωσε από το βήμα εκδήλωσης στο Βερολίνο, υπογραμμίζοντας ότι είναι λάθος να εξαιρούνται από την καταμέτρηση του ελλείμματος κάποιες επενδύσεις. «Δεν υπάρχει καλό και κακό χρέος, όλα τα ελλείμματα χρηματοδοτούνται από τις αγορές», πρόσθεσε. Σημειώνεται ότι τις τελευταίες μέρες είχε κυκλοφορήσει η πληροφορία από κυβερνητικούς κύκλους διάφορων χωρών ότι η Κομισιόν σχεδιάζει στο μέλλον να μην προσμετρούνται στο δημόσιο έλλειμμα οι δημόσιες επενδύσεις που χρησιμοποιούνται για τη συγχρηματοδότηση έργων από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία.
