Την κρισιμότητα των ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή, πέρα από τις δυσχέρειες στη διαμετακόμιση του πετρελαίου και του αερίου από τον Περσικό Κόλπο, έδειξε η επέκταση των συγκρούσεων μεταξύ αμερικανο-ισραηλινών δυνάμεων και Ιράν σε κοιτάσματα και ενεργειακές εγκαταστάσεις, προκαλώντας όχι μόνο προβλήματα στην παραγωγή, αλλά και εκτόξευση των τιμών στις διεθνείς αγορές που διαχέονται σε όλες τις οικονομίες.
Τις ισραηλινές επιδρομές, που έπληξαν το τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, ακολούθησαν τα ιρανικά αντίποινα, που έγιναν αισθητά σε όλη τη Μέση Ανατολή. Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις στη βιομηχανική πόλη Ras Laffan του Κατάρ, ένα συγκρότημα που στεγάζει το μεγαλύτερο εργοστάσιο εξαγωγής LNG στον κόσμο· το Άμπου Ντάμπι ανέστειλε επίσης τις λειτουργίες στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου Habshan μετά από αναχαίτιση πυραύλων που προκάλεσαν πτώση συντριμμιών, ενώ περιουσιακά στοιχεία LNG στο Μπαχρέιν φέρονται να επλήγησαν από ισχυρές πυραυλικές επιθέσεις.
Είναι χαρακτηριστικό ότι αμέσως μετά τις εξελίξεις αυτές, η τιμή του φυσικού αερίου πέταξε μέχρι τα 72 ευρώ/μεγαβατώρα, καταγράφοντας αύξηση κατά 125% σε σχέση με τα προ πολέμου επίπεδα (32 ευρώ στις 27/2), ενώ και το πετρέλαιο τύπου brent εκτινάχθηκε σχεδόν στα 120 δολάρια το βαρέλι -από 72,5 πριν ξεκινήσουν οι εχθροπραξίες- σημειώνοντας αύξηση της τάξεως του 65%. Μέχρι την περασμένη Παρασκευή, καθώς δεν έγιναν άλλες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, οι τιμές στα δύο βασικά καύσιμα της παγκόσμιας οικονομίας ισορρόπησαν μεν, αλλά σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις πρώτες δύο εβδομάδες των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή: κοντά στα 107-108 δολάρια/βαρέλι το brent και πέριξ των 60 ευρώ/μεγαβατώρα το αέριο.
Περιμένοντας την Ε.Ε.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος πλήττει σφοδρά τις τελευταίες τρεις εβδομάδες και την Ευρώπη, που είναι καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ενώ φαίνεται πως η Ε.Ε. αυτή τη φορά δεν θα αντιδράσει με την τραγική καθυστέρηση του ενός έτους, όπως έγινε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία· εντούτοις δεν κινείται και αστραπιαία. Στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίστηκε ότι η σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές ενέργειας της Ευρώπης και υπάρχει ανάγκη συντονισμένης αντίδρασης, οπότε και απαιτούνται μέτρα προσωρινά και στοχευμένα, τα οποία και ζητούνται -χωρίς καθυστέρηση- από την Κομισιόν, ώστε να μετριαστούν οι σημαντικές επιπτώσεις των καυσίμων, αλλά και των συνιστωσών κόστους στην ηλεκτροπαραγωγή. Κατά την Κομισιόν, για το ίδιο το κόστος ενέργειας τα κράτη-μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν μέτρα κρατικής ενίσχυσης για να αντισταθμίσουν τις αυξήσεις στο κόστος της πηγής ενέργειας «και θα ενισχύσουμε περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων για τον σκοπό αυτό», σύμφωνα με την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Πρόκειται για τις ευελιξίες που ζητούσε η Ελλάδα, προκειμένου να... σκεφτεί μείωση φόρων στα καύσιμα, αλλά ο Κ. Μητσοτάκης δήλωσε μετά το Συμβούλιο ότι δεν είναι έτοιμος να πει κάτι περισσότερο.
Μειώσεις φόρων από Ιταλία, Αυστρία, Ισπανία
Ωστόσο, έτοιμες όχι για δηλώσεις αλλά για δράση, πριν το Συμβούλιο, απεδείχθησαν Ιταλία και Αυστρία:
* Στην Ιταλία εκδόθηκε διάταγμα για μείωση ΕΦΚ σε βενζίνη και diesel κατά 25 λεπτά/λίτρο για τις επόμενες τρεις εβδομάδες (έως 7 Απριλίου), μέτρο συνολικού ύψους 417,4 δισ. ευρώ.
* Στην Αυστρία μειώνεται το κόστος κατά συνολικά 10 λεπτά/λίτρο, κατόπιν μείωση φόρων σε βενζίνη και diesel και του κέρδους σε όλη την αλυσίδα αξίας.
* Την Παρασκευή και η Ισπανία ανακοίνωσε μείωση ΦΠΑ στα καύσιμα στο 10% (από 21%), ενώ σχεδιάζεται και αναστολή ΕΦΚ στους υδρογονάνθρακες, μέτρα που εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν σε μείωση των τιμών diesel-αμόλυβδης κατά 30-40 λεπτά/λίτρο.
Βέβαια, από πού θα εξοικονομηθούν αυτά τα κονδύλια δεν είναι σαφές, αλλά έστω και προσωρινά θα υπάρξει μια μικρή αποκλιμάκωση τιμών.
