Ένας νέος κύκλος συζητήσεων Ελλάδας-Τουρκίας ξεκινά με αφορμή τις αμερικανικές προτάσεις για αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου από την Κασπία έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Είναι η κυβέρνηση Τραμπ που διαμήνυσε σε Ελλάδα και Τουρκία αλλά και σε όλες τις χώρες της ευρύτερης περιοχής μέσω των δηλώσεων του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ ότι πρέπει να ξεπεραστούν τα όποια εμπόδια (διαφορές μεταξύ των χωρών) ώστε να ξεκινήσουν εξορύξεις. Καμία πλευρά δεν υποχωρεί όμως από τις θέσεις της, πρωτίστως δε η Τουρκία.
Όπως όλα δείχνουν, το μεγάλο αγκάθι -μεγαλύτερο και από τις ελληνοτουρκικές διαφορές- είναι οι διαφωνίες μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία.
Χακάν Φιντάν: Λύση-πακέτο για το Αιγαίο
Μετά τις δηλώσεις Μπάρακ για τις εξορύξεις ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ανέπτυξε τις τουρκικές θέσεις από το βήμα της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης με αφορμή τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό. Μιλώντας για τις διαφορές με την Ελλάδα έδωσε έμμεση απάντηση και στην αμερικανική κυβέρνηση για τους όρους και τις προϋποθέσεις που μπορούν να διευθετηθούν τα ανοιχτά θέματα.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, αφού ανέφερε ότι η χώρα του διατηρεί τη βούλησή της «για την ανάπτυξη μιας θετικής ατζέντας με την Ελλάδα», απαρίθμησε σειρά ζητημάτων που θέτει η Άγκυρα, τονίζοντας καταληκτικά ότι «λαμβάνουμε αποφασιστικά μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων μας».
Αναφορικά με το Αιγαίο ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας δήλωσε: «Υποστηρίζουμε την αντιμετώπιση των διαφορών στο Αιγαίο ως ενιαίο σύνολο και την ανάπτυξη ενός ουσιαστικού και εποικοδομητικού διαλόγου στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας, καθώς και την εξεύρεση λύσης μέσω αυτού του διαλόγου. Θέλουμε να δούμε το Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο ως μια περιοχή σταθερότητας και ευημερίας».
Ο Χ. Φιντάν είπε επίσης ότι η Τουρκία συνεχίζει να υπερασπίζεται «την αρχή της δίκαιης κατανομής στην Ανατολική Μεσόγειο».
Έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι ενέταξε το Κυπριακό σε μια συνολική διαπραγμάτευση με τα ελληνοτουρκικά. Χαρακτήρισε την Κύπρο «αναπόσπαστο και ζωτικό μέρος» της στρατηγικής της Άγκυρας στα νότια σύνορά της όσον αφορά την Ανατολική Μεσόγειο και επανέλαβε το αίτημα της Άγκυρας για άρση των εμπορικών περιορισμών και της διεθνούς απομόνωσης των Κατεχομένων. Συνεχίζοντας την αναφορά του στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών είπε ότι «την επόμενη περίοδο θα συνεχίσουμε να συμβάλλουμε στη σταθερότητα και στην ενοποίηση της Λιβύης». Για την Αίγυπτο επισήμανε ότι συνεχίστηκαν με εντατικό ρυθμό το 2025 οι επαφές υψηλού επιπέδου της Τουρκίας με την Αίγυπτο και για το 2026 προγραμματίζεται η 2η Σύνοδος του Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Χ. Φιντάν έκανε λόγο για «τουρκική μειονότητα στη Δυτική Θράκη», λέγοντας ότι η Τουρκία συνεχίζει «τις προσπάθειες για την προστασία των δικαιωμάτων της με τη λήψη, όταν χρειάζεται, μέτρων στη βάση της αρχής της αμοιβαιότητας».
Άμεση ήταν η απάντηση της ελληνικής πλευράς. «Η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ως εκ τούτου αναθεωρητικές θέσεις και προτάσεις είναι καθολικά απορριπτέες» σημειώνουν διπλωματικές πηγές σχολιάζοντας τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας. «Η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και επιθυμεί, πάντοτε με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, να συνεχίσει τον δομημένο διάλογο με την Τουρκία επί τη βάσει αυτών των αρχών» προσθέτουν οι ίδιες πηγές. «Ως προς το καθεστώς της μουσουλμανικής μειονότητας, η Συνθήκη της Λωζάννης καθορίζει σαφώς τον χαρακτήρα της μειονότητας στη Θράκη ως θρησκευτικό, στα μέλη της οποίας η Ελλάδα επιφυλάσσει πλήρη ισονομία και ισοπολιτεία» καταλήγουν.
Οι αμερικανο-τουρκικές διαφορές
Ο Χ. Φιντάν αναφέρθηκε και στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, κυρίως στο θέμα της προμήθειας F-35. Υποστήριξε ότι υπάρχουν διαβουλεύσεις με την αμερικανική κυβέρνηση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να ξεπεραστούν τα εμπόδια της αμερικανικής νομοθεσίας που απαγορεύει την πώληση οπλικών συστημάτων σε χώρες που έχουν συστήματα από τη Ρωσία.
Μετά τις δηλώσεις Φιντάν επανήλθε ο Τ. Μπάρακ για να βάλει τα πράγματα στη θέση τους λέγοντας ότι για να πάρει η Τουρκία F-35 είναι απαραίτητος όρος να βγάλει από το έδαφός της τους ρωσικούς S-400 αλλά και να πάψει να αγοράζει ρωσικό φυσικό αέριο.
Ο κύκλος αυτού του δημόσιου πινγκ-πονγκ έκλεισε προς το παρόν με την τουρκική Προεδρία που δήλωσε πως ούτε οι S-400 θα απομακρυνθούν από το τουρκικό έδαφος ούτε και θα διακοπεί η ενεργειακή συνεργασία με τη Ρωσία. Όλη αυτή η τριγωνική συζήτηση δεν θα σταματήσει εδώ. Θα συνεχιστεί γιατί πολύ απλά η Ουάσιγκτον θα συνεχίζει να πιέζει όλες τις χώρες να προχωρήσουν σε εξορύξεις.
Φαίνεται ότι η επίσκεψη Μητσοτάκη στην Άγκυρα θα πραγματοποιηθεί το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το ίδιο χρονικό διάστημα δεν αποκλείεται να βρεθεί και στον Λευκό Οίκο για συνομιλίες με τον Τραμπ.
Ο κίνδυνος προέρχεται από το τι μπορεί να ζητήσει ο απρόβλεπτος Τραμπ από τον Έλληνα πρωθυπουργό.
