Αναλυτές εκφράζουν τελευταία συγκλίνουσες εκτιμήσεις ότι η κυβέρνηση Τραμπ στήνει το σκηνικό για μια απροκάλυπτη προσπάθεια αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα.
Πέρα από την επιθετική ρητορική της και τους εντυπωσιασμούς της «επικήρυξης» του Μαδούρο με 50 εκατομμύρια δολάρια, το πιο σοβαρό στοιχείο που ενισχύει αυτές τις εκτιμήσεις είναι άλλο: Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται ότι διέταξε τη χρήση βίας εναντίον των ναρκο-καρτέλ στο πλαίσιο των προβλέψεων για την καταπολέμηση «ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων», κάτι που «νομιμοποιεί» για τις ΗΠΑ την ανάληψη στρατιωτικής δράσης εκτός συνόρων.
Η συγκέντρωση αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στη Καραϊβική έχει αρχίσει από τον Σεπτέμβριο και αυξάνεται σταθερά από τότε με νέες αποστολές σκαφών και, κατά πληροφορίες, και πεζοναυτών, υπό το πρόσχημα της καταπολέμησης της ροής κοκαΐνης και φαιντανύλης που «διέρχεται» από την επικράτεια της Βενεζουέλας.
Πρόσφατα ο Τραμπ επιβεβαίωσε αναφορές ότι έχει δώσει εντολή στη CIA να αρχίσει μυστικές επιχειρήσεις υπονόμευσης στο εσωτερικό της Βενεζουέλας. Όταν ρωτήθηκε αν εξετάζει το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να πλήξουν στόχους στο βενεζουελάνικο έδαφος, αρνήθηκε να το αποκλείσει, λέγοντας μόνο σιββυλικά: «Αυτό θα το μάθετε». Έκανε μάλιστα περισσότερες νύξεις για μια τέτοια κίνηση. «Σίγουρα κοιτάζουμε τι μπορεί να γίνει στη στεριά τώρα, επειδή στη θάλασσα έχουμε πολύ καλό έλεγχο», είχε πει χαρακτηριστικά.
Με τη πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό των ΗΠΑ να είναι εκρηκτική, με το shutdown της ομοσπονδιακής κυβέρνησης επί 40 ημέρες να έχει παραλύσει τον κρατικό μηχανισμό, με τη πίεση της κυβέρνησης σε κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες που συνδέονται με τις κρατικές υπηρεσίες -π.χ. ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας- να αυξάνεται, αυξάνοντας αναλόγως τη λαϊκή δυσφορία, αλλά κυρίως με τη πολιτική πίεση που σηματοδοτεί η τελευταία ακολουθία καίριων εκλογικών νικών των Δημοκρατικών, με κορυφαία αυτή του Μαμντάνι στη δημαρχία της Νέας Υόρκης, υπάρχει η αίσθηση ότι η κυβέρνηση Τραμπ ίσως αποπειραθεί να προβεί σε μια κίνηση «αυτοεπιβεβαιώσης», πιθανόν με μια “θεαματική” ενέργεια στο εξωτερικό.
«Η αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα αποτελεί μακροχρόνιο στόχο όσων βρίσκονται στην τροχιά του Τραμπ, πιθανώς και του ιδίου», είχε σχολιάσει πρόσφατα σε σχετική ανάλυσή του το Foreign Policy.
Βασικό ερώτημα
Τίθεται λοιπόν ένα βασικό ερώτημα αυτή τη στιγμή: Δεδομένου ότι οποιαδήποτε αμερικανική επιθετική ενέργεια κατά του Ιράν θα τίναζε στον αέρα όλο το σύστημα των λεπτών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή και θα έβαζε φωτιά στις τιμές του πετρελαίου- πόσο μάλλον τώρα που Τραμπ εμφανίζεται ως ο μεγάλος «ειρηνοποιός» της πολύπαθης περιοχή- θα μπορούσε η Βενεζουέλα να αποτελέσει την εναλλακτική, δηλαδή να γίνει το εύκολο και βολικό θύμα της διακαούς επιθυμίας της τρέχουσας αμερικανικής διοίκησης να επιβεβαιώσει την αμερικανική ηγεμονία στη Λατινική Αμερική και κατ’ επέκταση στον υπόλοιπο κόσμο;
Μια γενική ορθολογική θεώρηση της κατάστασης, λαμβάνοντας υπόψιν τα δεδομένα, καταλήγει σε μια εξαιρετικά σύντομη απάντηση που, για την ώρα, γίνεται δεκτή με ανακούφιση: Είναι πιθανό η Βενεζουέλα να στοχοποιηθεί ρητορικά ή με περιορισμένα πλήγματα από τις ΗΠΑ άλλα είναι μάλλον απίθανο να αποτελέσει ένα «εύκολο και βολικό» θύμα μιας πλήρους κλίμακας στρατιωτικής εκστρατείας με μόνο στόχο την επιβεβαίωση της αμερικανικής ηγεμονίας. Κι αυτό διότι το ευρύτερο κόστος, οι αστάθμητοι κίνδυνοι και οι σοβαρές επιπτώσεις στις πετρελαϊκές αγορές, τη γεωπολιτική ισορροπία και την περιφερειακή σταθερότητα, καθιστούν οποιαδήποτε κίνηση αυτού του είδους μια κακή στρατηγική επιλογή.
Προφανώς οι ΗΠΑ έχουν την ικανότητα, τα μέσα και την επάρκεια για να προβάλουν τη στρατιωτική ισχύ τους σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου αποφασίσουν, όμως η εύκολη και γρήγορη κατάληψη μιας χώρας, ειδικά της έκτασης και της γεωμορφολογίας της Βενεζουέλας, φαντάζει μη ρεαλιστική. Θα μπορούσαν να κλιμακώσουν τη πίεση με περιορισμένες επιθέσεις ή ενέργειες ψυχολογικού πολέμου, όμως οι περισσότεροι στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν πως οποιαδήποτε εκστρατεία θα έχει τη μορφή επιλεκτικών πληγμάτων, όχι εκείνη μιας πλήρους κλίμακας εισβολής.
Η κατάληψη της χώρας και η ανατροπή της κυβέρνησής της δεν κρίνεται ως στρατιωτικά εύκολος στόχος λόγω της γεωμορφολογίας, της ισχυρής αεράμυνας και πιθανώς των ασύμμετρων τακτικών αντίστασης των βενεζουελανικών δυνάμεων. Όλα αυτά θα περιέπλεκαν σοβαρά την αμερικανική προσπάθεια.
Απρόβλεπτες αντιδράσεις
Ισχυρός αποτρεπτικός παράγοντας στα όποια αμερικανικά σχέδια πλήρους εισβολής θα ήταν σίγουρα οι έντονες και, ενδεχομένως «απρόβλεπτες», αντιδράσεις χωρών με τις οποίες ο Τραμπ δεν θα είχε κανένα συμφέρον να τα “σπάσει” αυτή τη στιγμή, για διαφορετικούς λόγους με τη κάθε μία: Με τη Ρωσία διότι προσπαθεί να την «καλοπιάσει» για να τελειώσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, με τη Κίνα επειδή δεν θέλει να διαταράξει τους κρίσιμους εμπορικούς δεσμούς μαζί της, ειδικά μετά το τελευταίο προσωπικό του ντιλ με τον πρόεδρο Σι, με το Ιράν που θέλει υπογείως να «εξευμενίσει» για να το «αδρανοποιήσει» ως παράγοντα επιρροής και παρεμβάσεων μέσω των πληρεξουσίων του στη Μέση Ανατολή. Υπόψιν ότι και οι τρεις αυτές χώρες - Ρωσία, Κίνα, Ιράν - έχουν αναπτύξει πολύ ισχυρούς πολιτικούς, στρατιωτικούς και εμπορικούς δεσμούς με το Καράκας.
Μια δυναμική προσπάθεια ανατροπής της κυβέρνησης Μαδούρο ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει έναν παγκόσμιο γεωπολιτικό σεισμό ικανό να προξενήσει μεγάλες καταστροφές στα ευρύτερα αμερικανικά συμφέροντα. Κι όχι μόνον αυτό: Οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί της Λατινικής Αμερικής είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις αμερικανικές παρεμβάσεις λόγω ιστορικής εμπειρίας. Η απροκάλυπτη αμερικανική στρατιωτική δράση στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να διαταράξει σοβαρά τις σχέσεις των ΗΠΑ με ολόκληρο το νότιο τμήμα του δυτικού ημισφαιρίου.
«Εκτός πραγματικότητας»
Είναι ξεκάθαρο ότι ο Τραμπ έχει μια ευρύτερη στρατηγική για τη Λατινική Αμερική που υπερβαίνει τα «προφανή» των διακηρύξεων του, δηλαδή την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών και τον περιορισμό της μετανάστευσης.
Περιλαμβάνει σαφώς την αποκατάσταση της αμερικανικής ηγεμονίας και την αναδιάρθρωση των συμμαχιών της Ουάσιγκτον στη περιοχή, πολύ πιθανόν και την αλλαγή πολιτικής τάξης στη Βενεζουέλα. Ωστόσο, μια «καθαρή», «χαμηλού κόστους», επίδειξη αμερικανικής ισχύος χωρίς σοβαρές συνέπειες, είναι εκτός πραγματικότητας. Οποιαδήποτε επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα ενέχει σημαντικούς στρατιωτικούς, διπλωματικούς, οικονομικούς και εμπορικούς κινδύνους για τις ΗΠΑ.
Από την άλλη υπάρχει ένα ισχυρό στοιχείο που ο Τραμπ δεν μπορεί να αγνοήσει στους υπολογισμούς του: Η σκληροπυρηνική εξωτερική πολιτική «αρέσει» σε ορισμένες κατηγορίες ψηφοφόρων, όχι στη μεγάλη μάζα των δικών του…
