Σχεδόν έναν χρόνο κρατάει το σίριαλ των ερευνών για την πόντιση καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector) στα ανοιχτά της Κάσου, με το θέμα να αξιοποιείται άλλοτε από την κυβερνητική προπαγάνδα -«θέμα χρόνου η επανέναρξη των ερευνών», «αντίστροφη μέτρηση για το καλώδιο»- και άλλοτε από την «πατριωτική Δεξιά» - «φιάσκο με το καλώδιο», «εθνικό ατόπημα με το καλώδιο».
Η αλήθεια είναι ότι οι έρευνες για την πόντιση του καλωδίου έχουν παγώσει. Αφενός, επειδή η Τουρκία έχει διαμηνύσει, στέλνοντας τα καράβια της στην περιοχή, ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει καμία έρευνα έστω και ένα μέτρο έξω από τα νυν χωρικά ύδατα των 6 μιλίων της Ελλάδας χωρίς να ζητηθεί η άδειά της. Αφετέρου, επειδή υπήρξαν διάφορες παλινωδίες στη χρηματοδότηση του εγχειρήματος της ηλεκτρικής διασύνδεσης και από την πλευρά των εμπλεκόμενων κυπριακών οργανισμών. Θεωρητικά αυτό το δεύτερο έχει ξεπεραστεί -το ποιος θα πληρώσει τελικά το μάρμαρο θα φανεί όταν και εφόσον ολοκληρωθεί το έργο-, αλλά ο τσαμπουκάς της Τουρκίας παραμένει. Μάλιστα, η Άγκυρα επικαλείται το -παράνομο και ανυπόστατο, όπως μονότονα υπογραμμίζει η ελληνική κυβέρνηση- τουρκολιβυκό μνημόνιο για τη χάραξη των θαλάσσιων συνόρων για να προβάλει την απαίτησή της να έχει λόγο σε ένα εγχείρημα, το οποίο βάσει του Διεθνούς Δικαίου δεν χρειάζεται την άδεια κανενός. Πρόκειται για υποθαλάσσιο καλώδιο και όχι για αγωγό, οπότε μπορείς να το περάσεις απ’ όπου θέλεις.
Αν το εγχείρημα αυτό δεν σχεδιαζόταν στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά, για παράδειγμα, στο Ιόνιο -και πριν από τη συμφωνία για την ΑΟΖ με την Ιταλία-, οι εμπλεκόμενοι θα παζάρευαν μόνο για το οικονομικό κόστος και τα περιθώρια κέρδους. Η Τουρκία, ωστόσο, είναι αποφασισμένη να διεκδικεί πάντα λόγο -και μερίδιο- σε κάθε εγχείρημα στην Ανατολική Μεσόγειο, είτε πράγματι το έργο την ενδιαφέρει, όπως συνέβαινε με τον περιβόητο East Med, που δεν έγινε ποτέ, είτε όχι.
Ποντάροντας στον εναγκαλισμό με τον Νετανιάχου
Αυτό έχει φέρει σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία όταν προχωρούσε στην αναθέρμανση του ελληνοτουρκικού διαλόγου δεν περίμενε ότι θα είχε να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα. Και όταν φάνηκε ότι η τουρκική πλευρά δεν σκόπευε να κάνει πίσω αν η Ελλάδα δεν σερνόταν σε κάποιου τύπου συνεννόηση, ο πρωθυπουργός αποφάσισε να στραφεί για στήριξη στο Ισραήλ, που έχει και ίδιο συμφέρον για το εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μόνο που το έκανε σε μια φάση που ο πρωθυπουργός του Ισραήλ είναι καταζητούμενος για εγκλήματα πολέμου σε βάρος του άμαχου παλαιστινιακού πληθυσμού. Ο εναγκαλισμός του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον «φίλο του Μπίμπι» Νετανιάχου ήταν τουλάχιστον ντροπιαστικός για τη χώρα μας - και δεν φαίνεται να έφερε αποτελέσματα στο θέμα του καλωδίου. Παρά τις κυβερνητικές διαρροές του Τύπου, «σήμερα εκδίδεται η απαραίτητη NAVTEX, αύριο εκδίδεται η NAVTEX, σήμερα μας στηρίζει το γαλλικό Ναυτικό, αύριο προχωράμε ακάθεκτοι», φαίνεται ότι ο Μητσοτάκης δεν θέλει να ρισκάρει μια κλιμάκωση της έντασης με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σε αυτή τη φάση τουλάχιστον, που ο Αμερικανός Πρόεδρος πλέκει το εγκώμιο του Ερντογάν μπροστά στον Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο και λέει στα δυο σκληρά αγόρια να μην μαλώνουν πάνω στο κουφάρι της Συρίας.
Ο Μητσοτάκης προτιμάει να συνεχίσει το «γλείψιμο ως στρατηγική», όπως γράφαμε την προηγούμενη Κυριακή [6/4/2025], και μετά το ξέπλυμα του Νετανιάχου να δίνει συνεντεύξεις σε ακροδεξιά αμερικανικά έντυπα -εδώ δεν τον ενοχλεί καθόλου ο επάρατος λαϊκισμός- ώστε να γίνει συμπαθής στον ευέξαπτο πλανητάρχη, να ακούσει από το στοματάκι του Τραμπ ότι «τον ξέρω, είναι καλός άνθρωπος» και να εκμαιεύσει μια πρόσκληση στον Λευκό Οίκο.
Η μπάλα στην εξέδρα από τον Γεραπετρίτη
Μέχρι τότε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει πάρει σβάρνα τα πάνελ και τα μικρόφωνα και επαναλαμβάνει ότι «η ελληνική κυβέρνηση κάνει κάθε δυνατή προσπάθεια έτσι ώστε να μην υπάρξει κανένα πρόβλημα στην ηλεκτρική διασύνδεση». Ο Γεραπετρίτης υπενθυμίζει στο ελληνικό κοινό ότι η έρευνα και η πόντιση καλωδίου δεν χρειάζονται οποιαδήποτε άδεια. Θα είχε μεγαλύτερη αξία να πείσει την τουρκική κυβέρνηση για αυτό. Ουσιαστικά ο υπουργός Εξωτερικών πετάει την μπάλα στην εξέδρα όταν λέει ότι «η έρευνα και η πόντιση θα επανεκκινήσουν στον κατάλληλο χρόνο. Δεν είχε υπάρξει εξάλλου οποιαδήποτε δεσμευτική ημερομηνία για αυτό. Θα προχωρήσουμε όπως πρέπει και κατά τον χρόνο που προσήκει».
Να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει ημερομηνία ούτε για την επόμενη σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Ελλάδας-Τουρκίας, που αρχικά αναμενόταν να γίνει στην Άγκυρα στις αρχές Απριλίου με τη συμμετοχή των Μητσοτάκη και Ερντογάν. Η μονότονη απάντηση που δίνεται στο πότε είναι όταν βολέψει το πρόγραμμα των δύο ηγετών.
Η λογική της γνωστής συμβουλής «βρείτε τα»
Βέβαια, ο πρωθυπουργός θα προτιμούσε να ξεπεραστεί σιωπηρά το πρόβλημα με την Τουρκία -π.χ., ενημερώνοντας την Άγκυρα, η οποία θα ερμηνεύσει την ενημέρωση ως αίτημα για άδεια- και να προχωρήσει το εγχείρημα, αλλά για την ώρα δεν θέλει να πάρει το πολιτικό ρίσκο, κυρίως εντός του κόμματός του. Άλλωστε, ο Μητσοτάκης πουλάει ανενδοίαστα πατριωτισμό στα δύσκολα. Πολλοί ξένοι διπλωμάτες, πάντως, θεωρούν ότι το πρόβλημα είναι επουσιώδες και δίνουν στην Αθήνα τη γνωστή συμβουλή: «Βρείτε τα». Αλλά και ο κάποτε γενικός δερβέναγας των ΗΠΑ σε θέματα ενέργειας στην ευρύτερη γειτονιά μας, ο Τζέφρι Πάιατ, είπε από το Φόρουμ των Δελφών (μιλώντας με τον υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο) πως «το γεγονός ότι υπάρχει αυτός ο θετικός διάλογος μεταξύ των δύο χωρών (σ.σ.: Ελλάδας και Τουρκίας) είναι ένα σημάδι που μπορεί να μας κάνει να αισιοδοξούμε, αλλά πρέπει να γίνουν βήματα για περαιτέρω συνεργασία, είτε με έναν ενεργειακό διάδρομο είτε με την περαιτέρω εξαγωγής ενέργειας από την Ελλάδα προς την Ευρώπη».
Μέχρι και ο σύμβουλος του επιτρόπου Ενέργειας της Ε.Ε. είπε τις προάλλες στην Αθήνα ότι στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης -που είναι έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος και επιδοτείται με 657 εκατ. ευρώ - έχει και η Κομισιόν έναν ρόλο να διαδραματίσει, όπως και η ελληνική κυβέρνηση, αλλά και η Τουρκία.
